Trong bối cảnh năm 2025 được coi là năm bản lề để hoàn thành nhiều dự án hạ tầng giao thông quốc gia, Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản chỉ đạo khẩn trương gửi đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu các địa phương phải hoàn chỉnh thủ tục đầu tư để đảm bảo khởi công và hoàn thành đúng kế hoạch các dự án đã giao trong năm nay.
Cụ thể, các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Phú Thọ, Quảng Trị, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Đắk Lắk và Đồng Tháp được giao nhiệm vụ rà soát toàn diện, lập kế hoạch thực hiện chi tiết đối với những dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư nhưng chưa phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi (FS). Các địa phương phải hoàn tất việc báo cáo lên Bộ Xây dựng trước ngày 20/9/2025, nhằm tạo động lực đẩy nhanh tiến độ, tránh tình trạng ùn ứ thủ tục hành chính và đảm bảo nguồn vốn đầu tư công được giải ngân hiệu quả.
Động thái này không chỉ phản ánh sự quyết liệt của Chính phủ trong việc thực hiện Nghị quyết 43/2022/QH15 về phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông Bắc - Nam, kết nối các vùng kinh tế trọng điểm, thúc đẩy logistics và tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Các dự án nằm trong diện rà soát bao gồm những công trình then chốt, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Nổi bật nhất là dự án đầu tư mở rộng đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, một phần quan trọng của tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, nhằm giảm tải cho Quốc lộ 1A và rút ngắn thời gian di chuyển giữa miền Nam và Đồng bằng sông Cửu Long. Tiếp theo là dự án Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tuyến đường sắt hiện đại kết nối biên giới phía Bắc với cảng biển Hải Phòng, dự kiến sẽ trở thành "xương sống" logistics, hỗ trợ xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài vào vùng trung du miền núi.
Ngoài ra, hai dự án hoàn thiện hầm Thần Vũ và hầm Núi Vung trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông cũng được ưu tiên, đây là những hầm đường bộ quan trọng tại các khu vực miền Trung hiểm trở, giúp loại bỏ điểm đen tai nạn giao thông và nâng cao năng lực thông hành cho tuyến cao tốc dài hơn 2.000 km. Những dự án này không chỉ đòi hỏi nguồn vốn lớn từ ngân sách nhà nước mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành và địa phương để vượt qua các vướng mắc về đất đai, môi trường và thủ tục pháp lý.
Bên cạnh việc rà soát các dự án chưa phê duyệt FS, Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo cụ thể đối với những dự án đã được phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi nhưng chưa khởi công, nhằm tránh tình trạng "treo" dự án gây lãng phí nguồn lực. Các ví dụ điển hình bao gồm cầu Ninh Cường vượt sông Ninh Cơ trên Quốc lộ 37B – một cây cầu quan trọng kết nối giao thông Bắc Bộ, và dự án mở rộng đường bộ cao tốc Bắc - Nam đoạn Cam Lộ - La Sơn (Quảng Trị - Thừa Thiên Huế), góp phần hoàn thiện vòng cung cao tốc ven biển miền Trung. Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm được yêu cầu kiểm tra, rà soát ngay lập tức, lập kế hoạch chi tiết cho công tác lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, từ đó đảm bảo khởi công đúng tiến độ. Gắn liền với đó là việc xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết, tương ứng với từng mốc tiến độ thực hiện cho các hạng mục như giải phóng mặt bằng, xây lắp và tư vấn. Điều này giúp kiểm soát chặt chẽ dòng vốn, tránh tình trạng giải ngân chậm so với kế hoạch chung của Chính phủ, vốn đặt mục tiêu giải ngân 95% vốn đầu tư công năm 2025.
Đặc biệt, Bộ Xây dựng nhấn mạnh nguyên tắc "không gia hạn" đối với các dự án giao thông trọng điểm quốc gia có kế hoạch hoàn thành trong năm 2025, coi đây là "lằn ranh đỏ" để đảm bảo kỷ luật hành chính và hiệu quả đầu tư. Đối với các dự án đã hoàn thành theo kế hoạch năm nay, chủ đầu tư và ban quản lý dự án phải chỉ đạo các nhà thầu, đơn vị tư vấn áp dụng mọi giải pháp để đẩy nhanh tiến độ triển khai, thi công và hoàn tất các thủ tục nội nghiệp. Việc giải ngân phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật, đồng thời kiên quyết xử lý các nhà thầu hoặc tư vấn chậm trễ, có thể bao gồm hình thức phạt hợp đồng, đình chỉ thi công hoặc loại khỏi danh sách đấu thầu tương lai.
Văn bản chỉ đạo nêu rõ: "Đối với các dự án dự kiến khởi công, khánh thành trong năm 2025 nhưng không đáp ứng kế hoạch, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án đánh giá, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan và khẩn trương báo cáo, đề xuất xử lý theo quy định". Điều này nhằm tạo cơ chế trách nhiệm rõ ràng, khuyến khích sự chủ động từ các bên liên quan và ngăn chặn tình trạng "đùn đẩy" trách nhiệm.
Về công tác giải ngân vốn đầu tư công – một trong những "điểm nghẽn" lớn của nhiều dự án hạ tầng – Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị, chủ thể liên quan phải lập kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án, với cơ chế kiểm soát tiến độ theo từng tuần và từng tháng. Các nhiệm vụ ưu tiên bao gồm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng – thường chiếm tỷ lệ lớn chi phí và thời gian – tiến độ thi công thực tế, đồng thời tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai, tài nguyên và thủ tục hành chính.
Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án được yêu cầu phân công cụ thể lãnh đạo chịu trách nhiệm theo dõi dự án, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan của địa phương để giải quyết các vấn đề phát sinh. Đặc biệt, cần tập trung vào công tác thỏa thuận với địa phương về hướng tuyến, các công trình trên tuyến, nút giao thông, đường gom, vị trí đổ thải vật liệu và mỏ vật liệu xây dựng, nhằm tránh tranh chấp và chậm trễ. Với cơ chế này, Bộ Xây dựng kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% của cả nước trong năm 2025.
Tổng thể, chỉ đạo mới từ Bộ Xây dựng không chỉ là "cú hích" kịp thời cho các dự án hạ tầng giao thông tại 8 tỉnh thành mà còn thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông quốc gia, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững. Việc hoàn thành đúng hạn các dự án như cao tốc TP.HCM - Mỹ Thuận hay đường sắt Lào Cai - Hải Phòng sẽ không chỉ giảm chi phí logistics xuống dưới 10% GDP mà còn mở ra cơ hội kết nối kinh tế vùng, thu hút đầu tư FDI và cải thiện đời sống người dân.
Trong bối cảnh ngày 20/9 đang đến gần, các địa phương cần hành động quyết liệt để tránh bị "truy thu" trách nhiệm, đồng thời người dân và doanh nghiệp có thể kỳ vọng vào những tuyến đường mới, an toàn và hiện đại hơn, góp phần thực hiện khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2030.
