Vào những tháng cuối năm 2025, Bộ Xây dựng đang tăng tốc phối hợp với các ban quản lý dự án và nhà thầu để triển khai khởi công và hoàn thiện những hầm đường bộ còn lại trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông – một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia. Với mục tiêu cơ bản thông tuyến toàn bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông vào cuối năm 2025, việc hoàn thành các hầm đường bộ không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn tại các khu vực đèo dốc hiểm trở mà còn góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, tiết kiệm chi phí vận tải và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho hàng loạt tỉnh, thành phố dọc tuyến từ Lạng Sơn đến Cà Mau.
Theo kế hoạch của Bộ Giao thông Vận tải, năm nay sẽ hoàn thành 12 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021-2025, với các mốc tiến độ quan trọng vào 30/4, 2/9 và 31/12/2025, đưa tổng chiều dài cao tốc cả nước đạt khoảng 3.000 km.
Tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, với tổng chiều dài quy hoạch hơn 2.000 km, đang trong giai đoạn hoàn thiện quyết liệt sau khi đã thông xe hơn 1.200 km tính đến giữa năm nay. Trong kế hoạch đầu tư 9 hầm đường bộ quan trọng trên tuyến này, Bộ Xây dựng cho biết đã hoàn tất các thủ tục đầu tư cho 6 hầm thuộc giai đoạn 2021-2025. Việc triển khai được thực hiện theo phương án bổ sung vào các hợp đồng xây dựng tương ứng, nhằm tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có như máy móc, thiết bị và nhân công của nhà thầu, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể so với việc tổ chức lựa chọn nhà thầu mới.
Các hầm này được thiết kế với quy mô đầu tư hoàn chỉnh một ống hầm bên phải, bao gồm toàn bộ hệ thống cơ điện phục vụ khai thác. Ống hầm bên trái cũng đã được đào và hoàn thiện phần vỏ để bảo vệ công trình, đồng thời hỗ trợ công tác cứu hộ, cứu nạn trong quá trình vận hành. Việc tiếp tục hoàn thiện cả hai ống hầm sẽ đảm bảo quy mô khai thác đồng bộ cho toàn tuyến, nâng cao năng lực lưu thông và an toàn giao thông.
Cụ thể, 6 hầm đường bộ thuộc giai đoạn 2021-2025 bao gồm những công trình then chốt, phân bố tại các khu vực miền Trung hiểm trở, nơi địa hình đồi núi chiếm ưu thế. Đó là hầm Đèo Bụt dài 778m thuộc đoạn Vũng Áng – Bùng (Hà Tĩnh - Quảng Bình), ba hầm Quảng Ngãi – Hoài Nhơn gồm hầm số 1 dài 698m, hầm số 2 dài 575m và hầm số 3 dài 3.200m (Quảng Ngãi - Bình Định) – trong đó hầm số 3 là hầm dài nhất trong số này, hầm Sơn Triệu dài 575m thuộc đoạn Quy Nhơn – Chí Thạnh (Bình Định), và hầm Tuy An dài 1.020m thuộc đoạn Chí Thạnh – Vân Phong (Phú Yên - Khánh Hòa).
Đến nay, Bộ Xây dựng cùng các nhà thầu đã khởi công hầm Sơn Triệu, hầm Tuy An và hầm số 1 thuộc dự án Quảng Ngãi - Hoài Nhơn. Công trường hầm Tuy An, ví dụ, đang hoạt động sôi nổi với hình ảnh hàng trăm công nhân miệt mài thi công, phản ánh nỗ lực vượt tiến độ 3-6 tháng tại một số đoạn từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa. Riêng 3 hầm còn lại – hầm Đèo Bụt, hầm số 2 và hầm số 3 Quảng Ngãi - Hoài Nhơn – dự kiến sẽ được khởi công ngay trong tháng 10/2025, góp phần đưa các dự án thành phần như Vũng Áng - Bùng, Quảng Ngãi - Hoài Nhơn và Quy Nhơn - Chí Thạnh về đích đúng hạn vào dịp 2/9 hoặc cuối năm.
Bên cạnh 6 hầm trên, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông còn có 3 hầm đường bộ khác thuộc các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) trong giai đoạn 2017-2020, bao gồm hầm Cù Mông (Bình Định - Phú Yên), hầm Núi Vung và hầm Thần Vũ. Những hầm này nằm ở các khu vực đèo dốc nổi tiếng nguy hiểm, nơi tai nạn giao thông từng là nỗi lo thường trực trước khi cao tốc được triển khai. Bộ Xây dựng cam kết sẽ rút ngắn tối đa thời gian thực hiện các thủ tục, lựa chọn nhà thầu và phấn đấu khởi công trong những tháng cuối năm 2025. Các chủ đầu tư cũng đã đề xuất triển khai theo phương án bổ sung vào hợp đồng đang thực hiện, giúp tranh thủ nguồn lực hiện hữu và tránh chậm trễ. Khi cả 9 hầm hoàn thành, tuyến cao tốc không chỉ loại bỏ các điểm đen giao thông mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho logistics, du lịch và công nghiệp dọc tuyến, từ các khu kinh tế ven biển miền Trung đến Đồng bằng sông Cửu Long.
Tổng thể, nỗ lực hoàn thiện các hầm đường bộ là một phần quan trọng trong chiến lược "500 ngày đêm thi đua" của Bộ Giao thông Vận tải, nhằm đưa tuyến cao tốc Bắc - Nam cơ bản thông tuyến vào năm 2025, thay thế dần cho Quốc lộ 1A cũ kỹ. Với tiến độ hiện tại, các dự án như Quảng Ngãi - Hoài Nhơn (88km), Quy Nhơn - Chí Thạnh (61,7km) và Chí Thạnh - Vân Phong (48km) đang được đẩy nhanh, dự kiến hoàn thành vượt tiến độ để phục vụ dịp lễ lớn.
Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế quốc gia – ước tính tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí vận tải hàng năm – mà còn cải thiện đời sống người dân, giảm ùn tắc và tai nạn. Trong bối cảnh kinh tế phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch, việc đầu tư hạ tầng đồng bộ như vậy sẽ là "đòn bẩy" quan trọng, thu hút FDI và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Người dân và doanh nghiệp dọc tuyến có thể kỳ vọng vào một hành trình an toàn, nhanh chóng hơn từ Bắc chí Nam, góp phần thực hiện khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ 21.
