Sau hơn hai năm khởi công, dự án xây dựng Cầu Đuống mới — cây cầu hiện đại có tổng mức đầu tư hơn 1.800 tỷ đồng, được kỳ vọng thay thế cây cầu hiện hữu hơn 120 tuổi đang đứng trước nguy cơ không kịp hoàn thành trong năm 2025 như kế hoạch ban đầu. Dự án gồm hai đơn nguyên song song: cầu đường bộ và cầu đường sắt, nối từ nút giao Ngô Gia Tự tới ngã ba Hà Huy Tập – Phan Đăng Lưu.
Cụ thể, cầu đường bộ dài 382 m, rộng 18,5 m, thiết kế 6 làn xe, với tốc độ thiết kế lên đến 80 km/h; cầu đường sắt dài khoảng 1.000 m, thiết kế phục vụ hai khổ ray là 1.000 mm và 1.435 mm, đồng thời được tích hợp vào tuyến đường sắt đô thị số 1 Hà Nội trong tương lai. Công trình được xây dựng cách cầu Đuống hiện hữu khoảng 100 m, hai cây cầu đặt song song để phân luồng giao thông bộ và sắt.
Cầu Đuống hiện tại được đưa vào sử dụng từ năm 1902, đã hơn một thế kỷ tồn tại với lớp tuổi gần 120 năm, nay bị xuống cấp nghiêm trọng: tĩnh không chỉ còn 2,8 m vào mùa nước cao, khoang thông thuyền hẹp 26 m, mặt cầu hẹp, thường xuyên ùn tắc, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong lưu thông. Đây là lý do chính để thành phố mạnh dạn đầu tư xây cầu mới thay thế biểu tượng trăm tuổi.
Tuy nhiên, cho đến nay tiến độ xây dựng đang bị kéo chậm do vấn đề giải phóng mặt bằng nghiêm trọng. Hai đầu cầu ở phường Việt Hưng (trước là Long Biên) và xã Phù Đổng (Gia Lâm) vẫn chưa được bàn giao đầy đủ mặt bằng. Trong tổng số 141 hộ dân phải di dời hoặc bàn giao đất để phục vụ dự án, chỉ mới 16 hộ đã bàn giao, chiếm khoảng 11% số hộ. Diện tích đất công cộng và dân sinh được thu hồi mới đạt 0,4/4,96 ha, tương ứng hơn 8%, phần lớn diện tích đất vẫn đang vướng các hạ tầng kỹ thuật chưa di dời. Các công việc thi công mặt đất và trên bờ vì thế chưa thể bắt đầu.
Một điểm sau cùng là với phần cầu đường sắt, mặc dù đã hoàn thành việc lắp đặt 2 dầm chính, công trường buộc phải tạm dừng từ tháng 5 đến hết tháng 10 để tuân thủ các quy định về Luật Đê điều trong mùa mưa bão; các hạng mục còn lại dự kiến được nối lại vào tháng 11 khi điều kiện thời tiết và phép thủ tục cho phép.
Dự án đã trễ hạn bàn giao mặt bằng theo chỉ đạo của UBND TP Hà Nội từ ngày 30/5, đến nay vẫn chưa đạt được mốc thời gian này. Việc chậm trễ giải phóng mặt bằng và các thủ tục liên quan khiến công việc thi công các phần trên bờ bị đọng lại, đe dọa khả năng hoàn thành toàn bộ công trình trong năm 2025 như cam kết.
Việc cầu Đuống mới không kịp hoàn thành sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu thay thế cây cầu trăm tuổi vốn đang xuống cấp, giải tỏa nút thắt giao thông khu Đông Hà Nội, nâng cao độ an toàn và lưu thông phương tiện, đặc biệt vào mùa nước cao, mùa mưa bão — khi tĩnh không của cầu cũ thấp, tình trạng ùn tắc và nguy cơ xảy ra sự cố càng cao. Ngoài ra, dự án còn có ý nghĩa trong việc chỉnh trang đô thị, nâng cao tính kết nối mạng lưới đường bộ và đường sắt đô thị trong tương lai.
UBND TP. Hà Nội cần có động thái quyết liệt hơn: đẩy nhanh công tác bàn giao mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, phối hợp với các sở ngành liên quan để xử lý các vướng mắc về thủ tục và pháp lý, đảm bảo nhà thầu có thể thi công mặt bằng đủ rộng và đúng tiến độ để hoàn thành cầu đường bộ và cầu đường sắt cả hai phần trước cuối năm. Nếu không, mục tiêu thay thế cây cầu biểu tượng trăm tuổi có thể bị dời sang năm sau – một kịch bản được nhiều người lo ngại khi nhìn vào tiến độ hiện tại.
Cầu Đuống mới, nếu được hoàn thành đúng tiến độ, sẽ là biểu tượng mới cho Hà Nội trong việc hiện đại hóa hạ tầng giao thông đô thị, là lời đáp xứng đáng cho nỗ lực bảo đảm an toàn, phát triển đô thị và kết nối liên vùng. Nhưng thời gian đang không đứng về phía dự án và chỉ còn vài tháng nữa để Hà Nội chứng minh kế hoạch không chỉ là bản vẽ quy hoạch mà là công trình thực tế.
