Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình cải cách, đặc biệt khi một số quy định mới liên quan đến nâng hạng thị trường có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành. Sự kiện này diễn ra ngay trước kỳ đánh giá phân loại thị trường cổ phiếu tháng 9/2025 của FTSE Russell, được công bố vào ngày 7/10 tới, qua đó mở ra kỳ vọng lớn cho thị trường chứng khoán Việt Nam.
Điểm nổi bật nhất trong Thông tư 25 là quy định tại Điều 6, cho phép nhà đầu tư nước ngoài không cư trú được ủy quyền cho tổ chức tài chính mở, đóng và sử dụng tài khoản thanh toán. Các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài sẽ có trách nhiệm nhận diện khách hàng cũng như tổ chức được ủy quyền, tuân thủ theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Đây là sự thay đổi quan trọng, góp phần tháo gỡ những vướng mắc thủ tục trước đây.
Thông tư mới cũng bãi bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự, đồng thời mở rộng danh mục giấy tờ định danh ngoài hộ chiếu. Nghĩa vụ ngân hàng phải theo dõi hiệu lực giấy tờ tùy thân hoặc lưu giữ mẫu chữ ký, mẫu dấu của khách hàng cũng được loại bỏ. Nhà đầu tư nước ngoài còn được phép sử dụng hệ thống SWIFT khi mở và sử dụng tài khoản thanh toán, có thể mở tài khoản ngoại tệ bằng phương tiện điện tử, và không bắt buộc phải đối chiếu thông tin sinh trắc học khi thực hiện giao dịch thanh toán điện tử.
Nhờ những thay đổi này, quy trình mở tài khoản chứng khoán cho nhà đầu tư nước ngoài được rút ngắn đáng kể. Sau khi có mã số giao dịch chứng khoán điện tử (e-STC) tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), nhà đầu tư có thể mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán cũng như tài khoản đầu tư gián tiếp tại ngân hàng lưu ký. Trước đó, thủ tục thường kéo dài do yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự, gặp mặt trực tiếp, và chưa công nhận vai trò của ngân hàng lưu ký toàn cầu.
Thông tư 25 là sự tiếp nối của chuỗi cải cách pháp lý nhằm hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán. Trước đó, ngày 29/4/2025, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 03/2025/TT-NHNN, cùng với Thông tư 20/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, tập trung đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian mở tài khoản và nâng cao minh bạch. Bộ Tài chính cho biết, hiện thời gian hoàn thiện hồ sơ chỉ còn khoảng hai tuần, bao gồm cả quá trình trao đổi, hướng dẫn nhà đầu tư và ngân hàng lưu ký toàn cầu, đáp ứng kỳ vọng từ khối ngoại.
Bên cạnh đó, các văn bản pháp lý trước đây như Thông tư 68/2024/TT-BTC và Thông tư 18/2025/TT-BTC đã tháo gỡ yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải đảm bảo đủ 100% tiền trước khi đặt lệnh. Các quy định này đã tạo nền tảng cho dòng vốn ngoại tham gia tích cực hơn, và nay Thông tư 25 tiếp tục mở rộng hành lang pháp lý thuận lợi, đặc biệt hỗ trợ các quỹ đầu tư nước ngoài mở mới hoặc mở rộng hoạt động đầu tư gián tiếp tại Việt Nam.
Theo ước tính, nếu được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động theo chỉ số và thêm từ 4 - 6 tỷ USD từ các quỹ đầu tư chủ động. Đây sẽ là dòng vốn quan trọng giúp gia tăng thanh khoản và chiều sâu cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc thu hút vốn ngoại, việc nâng hạng còn củng cố niềm tin cho nhà đầu tư trong nước, thúc đẩy sự minh bạch, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng toàn thị trường.
Các chuyên gia nhận định, khi môi trường đầu tư trở nên minh bạch và chuẩn mực hơn, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ hấp dẫn không chỉ với nhà đầu tư tổ chức quốc tế mà còn cả nhà đầu tư cá nhân trong và ngoài nước. Về dài hạn, những cải cách này sẽ góp phần phát triển thị trường chứng khoán ổn định, bền vững, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Thông tư 25/2025/TT-NHNN, cùng với các cải cách đi trước, được ví như “chiếc chìa khóa vàng” mở cánh cửa hội nhập quốc tế, đưa thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng. Đây là một cột mốc chiến lược, có thể tạo ra bước ngoặt lớn trên hành trình phát triển kinh tế - tài chính của đất nước.
