Tính đến cuối tháng 8/2025, nhà đầu tư nước ngoài đang sở hữu khoảng 49.000 tài khoản chứng khoán, chiếm chưa đến 0,5% tổng số tài khoản trên toàn thị trường. Như vậy, trong 5 năm tới, ngành chứng khoán cần thu hút thêm hơn 150.000 tài khoản mới từ nhà đầu tư nước ngoài để đạt mục tiêu đề ra. Trong thập kỷ qua, số lượng tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài tăng khá chậm. Riêng 5 năm gần nhất, họ chỉ mở thêm khoảng 14.000 tài khoản, bình quân 3.000 tài khoản mỗi năm.
Đề án của Bộ Tài chính đưa ra nhiều giải pháp nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài, như đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian mở tài khoản, áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đối với chứng khoán cơ sở. Bên cạnh đó, đề án cũng rà soát và mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngành nghề không thiết yếu, không ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Việc đa dạng nguồn cung hàng hóa và cổ phiếu dự kiến triển khai xuyên suốt 5 năm thực hiện đề án, khuyến khích hoạt động chào bán cổ phiếu ra công chúng, IPO và niêm yết doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Không chỉ chú trọng đến nhà đầu tư ngoại, đề án còn đặt mục tiêu nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân trong nước. Bộ Tài chính kỳ vọng nhóm này sẽ đầu tư thông qua các quỹ chuyên nghiệp nhằm tăng hiệu quả, ổn định và độ sâu cho thị trường. Cụ thể, số nhà đầu tư cá nhân nắm giữ chứng chỉ quỹ được kỳ vọng đạt 2,5 triệu trong 5 năm tới và tăng lên 5 triệu vào năm 2035. Số lượng quỹ đầu tư chứng khoán dự kiến đạt 500 vào năm 2030, tăng 25% mỗi năm tiếp theo. Tổng giá trị tài sản ròng (NAV) của các quỹ phấn đấu đạt 5% GDP, sau đó nâng lên mức hai chữ số trong 10 năm tới.
Đề án cũng định hướng phân bổ nguồn lực giao dịch: đến năm 2030, nhà đầu tư cá nhân trong nước sẽ chiếm khoảng 70% khối lượng giao dịch, còn lại 30% đến từ các tổ chức trong nước và nhà đầu tư nước ngoài.
Tại hội nghị phát triển ngành quản lý quỹ cuối tháng 3, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), nhấn mạnh nhà đầu tư cá nhân vẫn quen tự giao dịch và muốn kiểm soát hoạt động đầu tư của mình. Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư nhằm đào tạo và hướng dẫn những nhà đầu tư mới, không chuyên nghiệp, thiếu thời gian theo dõi thị trường, giúp họ tham gia thị trường một cách hiệu quả và an toàn hơn.
Ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết ngành chứng khoán cần định vị lại nhận thức của nhà đầu tư, chuyển từ “chơi chứng khoán” sang “đầu tư chứng khoán”. Theo ông, việc thay đổi nhận thức của nhà đầu tư nhỏ lẻ, khuyến khích họ đưa tài sản vào các công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp, sẽ hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro, đồng thời góp phần phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.
