Hà Nội đang gấp rút triển khai dự án xây dựng quảng trường - công viên phía Đông Hồ Gươm, một công trình quan trọng nhằm mở rộng không gian công cộng, nâng cao giá trị cảnh quan khu vực trung tâm Thủ đô, đồng thời tạo sự kết nối liền mạch với tuyến metro số 2 (Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo). Theo thông báo chính thức từ UBND phường Hoàn Kiếm – đơn vị được giao làm chủ đầu tư – dự án với tổng diện tích 2,14 ha dự kiến sẽ được khởi công trước ngày 10/10/2025, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chỉnh trang và hiện đại hóa khu vực Hồ Gươm – cụm di tích quốc gia đặc biệt.
Phối cảnh quảng trường - công viên phía Đông Hồ Gươm. Nguồn: UBND phường Hoàn Kiếm
Dự án quảng trường - công viên phía Đông Hồ Gươm có ranh giới rõ ràng: phía Tây giáp Hồ Gươm và đường Đinh Tiên Hoàng, phía Bắc tiếp giáp khu dân cư hiện hữu, phía Đông giáp phố Lý Thái Tổ, và phía Nam giáp phố Trần Nguyên Hãn. Tổng diện tích đất cần thu hồi để thực hiện giai đoạn 1 (phân kỳ 1) của dự án là hơn 21.000 m². Công trình này không chỉ nhằm tạo thêm không gian xanh và khu vực sinh hoạt cộng đồng cho người dân Thủ đô mà còn được thiết kế để tích hợp với hạ tầng giao thông hiện đại, đặc biệt là kết nối trực tiếp với nhà ga C9 của tuyến đường sắt đô thị số 2, góp phần thúc đẩy mô hình phát triển đô thị gắn kết giao thông công cộng (TOD – Transit-Oriented Development).
Dự án được chia thành hai giai đoạn triển khai với kế hoạch chi tiết. Trong phân kỳ 1, UBND phường Hoàn Kiếm sẽ tập trung vào công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các tổ chức và cá nhân nằm trong phạm vi dự án. Theo thống kê, tổng cộng 59 đơn vị và hộ dân sẽ bị ảnh hưởng, bao gồm 17 tổ chức (trong đó có 7 đơn vị ngành điện và 10 đơn vị khác) và 42 hộ dân. Các tổ chức sẽ được bố trí địa điểm di dời phù hợp, trong khi các hộ dân đủ điều kiện sẽ nhận được bồi thường và tái định cư tại các khu vực như xã Đông Anh, khu đô thị Việt Hưng (quận Long Biên) hoặc khu nhà tái định cư Thượng Thanh. Công tác bồi thường và tái định cư được đẩy nhanh để hoàn tất trong tháng 9/2025, đảm bảo dự án có thể khởi công đúng tiến độ vào đầu tháng 10.
Một điểm nhấn quan trọng của dự án là việc bảo tồn các giá trị lịch sử và văn hóa trong quá trình triển khai. Nhiều công trình kiến trúc có ý nghĩa tại khu vực phía Đông Hồ Gươm sẽ được giữ lại hoặc di dời một cách thận trọng. Cụ thể, tòa nhà Sở Văn hóa và Viện Văn học sẽ được bảo tồn nguyên trạng để duy trì giá trị di sản. Công trình “Nhà đèn” – một biểu tượng kiến trúc lâu đời – sẽ được nghiên cứu để di dời đến một vị trí phù hợp, đảm bảo không làm mất đi dấu ấn lịch sử. Hai công trình kiến trúc thuộc Tổng công ty Điện lực Miền Bắc sẽ được giữ lại tạm thời để xem xét phương án xử lý trong giai đoạn 2, trong khi công trình của Công ty Điện lực Hoàn Kiếm sẽ được cân nhắc bảo tồn với phương án mở thông tầng 1, nhằm hài hòa với cảnh quan mới của quảng trường và công viên.
Ở phân kỳ 2, dự án sẽ tập trung phát triển không gian ngầm với quy mô khoảng 3 tầng hầm tại khu vực phía Đông Hồ Gươm. Không gian này được định hướng để kết hợp giữa các chức năng thương mại, dịch vụ và giao thông công cộng, tạo nên một khu vực tích hợp hiện đại, kết nối trực tiếp với nhà ga C9 của tuyến metro số 2. Việc khai thác không gian ngầm theo mô hình TOD sẽ góp phần tối ưu hóa quỹ đất, tăng cường tiện ích cho người dân và du khách, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực trung tâm Hà Nội.
Cùng với dự án quảng trường - công viên phía Đông Hồ Gươm, Hà Nội cũng đang triển khai các công trình chỉnh trang khác nhằm làm mới diện mạo khu vực trung tâm. Nổi bật là dự án cải tạo quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, nơi thành phố đã hoàn tất việc phá dỡ công trình tại số 1-3-5 Đinh Tiên Hoàng (tòa nhà “Hàm cá mập”) – một công trình từng gây tranh cãi về tính thẩm mỹ. Đồng thời, thành phố đang nghiên cứu chỉnh trang và cải tạo đầu hồi tòa nhà số 7-9 Đinh Tiên Hoàng với phương án lắp đặt màn hình LED hiện đại, mang lại vẻ ngoài mới mẻ và phù hợp hơn với không gian đô thị.
Ngoài ra, các mái che, mái vẩy tại nhiều công trình trên phố Đinh Tiên Hoàng, đoạn phố Cầu Gỗ và đầu phố Hàng Đào cũng đang được tháo dỡ, giúp khu vực này trở nên thông thoáng, hiện đại và thân thiện hơn với người dân cũng như du khách.
Khi hoàn thành, quảng trường - công viên phía Đông Hồ Gươm không chỉ mang đến một không gian sinh hoạt cộng đồng mới mẻ cho người dân Thủ đô mà còn trở thành một điểm nhấn kiến trúc quan trọng, góp phần nâng cao giá trị cảnh quan và văn hóa của khu vực Hồ Gươm – biểu tượng lịch sử và tâm hồn của Hà Nội. Dự án này, cùng với các nỗ lực chỉnh trang khác, thể hiện tầm nhìn chiến lược của thành phố trong việc bảo tồn di sản, phát triển hạ tầng hiện đại và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.
