Quy định mới đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về diện tích và tiện nghi, với mục tiêu cải thiện điều kiện sống cho hàng chục nghìn người thu nhập thấp, những người đang phải chen chúc trong những không gian sống chật hẹp, thiếu vệ sinh và thiếu ánh sáng. Tuy nhiên, động thái này cũng dấy lên lo ngại rằng giá thuê nhà ở giá rẻ có thể tăng vọt, gây thêm khó khăn cho những người nghèo nhất tại thành phố được mệnh danh là “xứ cảng thơm”.
Theo quy định mới, các căn hộ chia nhỏ tại Hong Kong phải có diện tích tối thiểu 8 m², được trang bị phòng tắm riêng, hệ thống phòng cháy chữa cháy, hệ thống chiếu sáng đạt chuẩn và lỗ thông gió để đảm bảo thông thoáng. Quy định này nhằm giải quyết trực tiếp vấn đề nhà ở kém chất lượng, vốn từ lâu đã bị chỉ trích là vi phạm nhân quyền và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội tại một trong những thành phố đắt đỏ nhất thế giới. Theo Bloomberg, động thái này xuất phát từ sự quan ngại của chính quyền Bắc Kinh về môi trường sống tồi tàn của người dân nghèo tại Hong Kong, nơi nhiều người phải sống trong những căn phòng chỉ rộng bằng một chiếc quan tài hoặc được ngăn cách bằng các tấm kim loại, gỗ thô sơ, không đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản về an toàn và vệ sinh.
“Nhà quan tài” – thuật ngữ ám chỉ những không gian sống siêu nhỏ, thường chỉ khoảng 2-8 m² – đã trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng nhà ở tại Hong Kong. Những căn phòng này, thường được ngăn cách bằng kim loại hoặc gỗ, thiếu ánh sáng tự nhiên, nóng bức vào ban ngày và giữ nhiệt vào ban đêm, tạo điều kiện cho côn trùng như gián và rệp phát triển. Theo dữ liệu từ chính quyền Hong Kong, hiện có hơn 200.000 người đang sinh sống trong khoảng 110.000 căn hộ chia nhỏ, với mức thuê trung bình lên đến 4.500 HKD (tương đương 578 USD) mỗi tháng. Trong khi đó, thu nhập trung bình của nhóm người thuê nhà này chỉ đạt 7.200 HKD/tháng (925 USD), cho thấy gánh nặng tài chính khổng lồ mà họ phải đối mặt. Với giá bất động sản thuộc hàng cao nhất thế giới, người lao động nghèo tại Hong Kong thường không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận những điều kiện sống khắc nghiệt này.
Dự luật mới yêu cầu các chủ căn hộ chia nhỏ nâng cấp cơ sở vật chất để đáp ứng các tiêu chuẩn nhà ở, với một khoảng thời gian chuyển tiếp chưa được công bố cụ thể. Tuy nhiên, Hội Bảo trợ Người có Hoàn cảnh Kém May mắn tại Hong Kong cảnh báo rằng, quy định này có thể làm tăng chi phí vận hành cho các chủ nhà, dẫn đến việc đẩy giá thuê nhà ở giá rẻ lên cao hơn. Điều này có nguy cơ thu hẹp nguồn cung nhà ở giá thấp, vốn là lựa chọn duy nhất cho hàng chục nghìn người lao động thu nhập thấp, từ nhân viên vệ sinh, công nhân xây dựng đến người cao tuổi sống phụ thuộc vào trợ cấp. Hơn nữa, các chủ kinh doanh bất động sản giá rẻ – vốn phụ thuộc vào việc cho thuê nhiều căn hộ nhỏ để tối ưu hóa lợi nhuận – có thể đối mặt với khó khăn tài chính khi phải đầu tư nâng cấp hoặc bị buộc ngừng hoạt động nếu không đáp ứng được tiêu chuẩn mới.
Sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản Hong Kong, vốn bắt đầu từ năm 2020 và trầm trọng hơn bởi đại dịch COVID-19, không giúp cải thiện tình hình cho người nghèo. Giá nhà ở tại thành phố này vẫn ở mức “không thể chạm tới” đối với phần lớn dân chúng, với giá trung bình một căn hộ nhỏ tại khu trung tâm vượt quá 20.000 USD/m². Trong khi đó, các chương trình nhà ở công cộng của chính quyền bị hạn chế bởi quỹ đất khan hiếm và tiến độ xây dựng chậm, khiến hàng trăm nghìn người phải xếp hàng chờ đợi nhiều năm để được cấp nhà ở xã hội. Theo báo cáo của chính quyền, danh sách chờ nhà ở công cộng hiện lên tới hơn 150.000 hộ gia đình, với thời gian chờ trung bình từ 5-7 năm, đẩy nhiều người vào các căn “nhà quan tài” như một giải pháp tạm thời.
Dự luật mới được xem là một bước tiến trong nỗ lực cải thiện chất lượng sống tại Hong Kong, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về cân bằng giữa nâng cấp điều kiện nhà ở và duy trì khả năng tiếp cận cho người thu nhập thấp. Các nhà hoạt động xã hội kêu gọi chính quyền cần triển khai đồng thời các biện pháp hỗ trợ như trợ cấp thuê nhà, mở rộng quỹ nhà ở công cộng và kiểm soát giá thuê để tránh đẩy người nghèo vào tình trạng vô gia cư. Ngoài ra, việc thực thi dự luật cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo các chủ nhà tuân thủ mà không chuyển gánh nặng chi phí sang người thuê.
Nhìn chung, cuộc chiến chống lại “nhà quan tài” tại Hong Kong là một phần trong nỗ lực dài hơi nhằm giải quyết khủng hoảng nhà ở, một vấn đề đã làm lu mờ hình ảnh của thành phố như một trung tâm tài chính toàn cầu. Với dân số hơn 7,5 triệu người sinh sống trên diện tích chỉ khoảng 1.100 km², Hong Kong đang đứng trước áp lực lớn trong việc tìm ra các giải pháp bền vững, vừa đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở cho người nghèo, vừa duy trì sự phát triển kinh tế và xã hội. Dự luật mới, dù là một bước đi đúng hướng, sẽ cần được bổ sung bởi các chính sách toàn diện hơn để thực sự mang lại thay đổi cho hàng trăm nghìn người đang sống trong những không gian chật chội, thiếu nhân văn tại thành phố này.
