Khối ngoại “xả” hơn 100.000 tỷ đồng, chứng khoán Việt Nam trước thềm nâng hạng lớn

Từ đầu tháng 8 đến nay, trong khi VN-Index – chỉ số đại diện cho thị trường chứng khoán Việt Nam – tăng gần 10%, lên 1.645 điểm (phiên 3/10), thì khối ngoại lại liên tục bán ròng mạnh. Trên sàn HoSE, nơi chiếm hơn 95% tổng giao dịch, nhóm này đã bán ròng tới 71.415 tỷ đồng chỉ trong hai tháng qua. Trước đó, tháng 7, khối ngoại còn ghi nhận mua ròng gần 7.000 tỷ đồng, cho thấy sự đảo chiều nhanh chóng trong hành vi đầu tư.

Áp lực bán ròng kỷ lục giữa kỳ vọng nâng hạng

Theo thống kê của VnExpress, tính đến ngày 30/9/2025, tổng giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 107.000 tỷ đồng, tương đương 3,9 tỷ USD, vượt mức 93.000 tỷ đồng của cả năm 2024. Con số này chỉ kém kỷ lục năm 2021, thời điểm thị trường chịu ảnh hưởng mạnh từ đại dịch.

Điều đáng chú ý là xu hướng “xả hàng” này diễn ra ngay khi Việt Nam đang được kỳ vọng nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp trong rổ chỉ số của FTSE Russell. Theo đề án do Chính phủ phê duyệt, mục tiêu nâng hạng được đặt ra trong năm nay. Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định Việt Nam đã “nỗ lực đáp ứng hầu hết tiêu chí kỹ thuật”, và FTSE Russell sẽ công bố kết quả đánh giá vào ngày 7/10.

Ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc Chi nhánh 2 – Hội sở Công ty Chứng khoán Mirae Asset, cho rằng làn sóng bán ròng hiện nay mang tính kỹ thuật, không phản ánh triển vọng tiêu cực của thị trường Việt Nam. Theo ông, khi một quốc gia được nâng hạng, nhiều quỹ đầu tư quốc tế sẽ phải tái cơ cấu danh mục để phù hợp với các chuẩn mực của chỉ số MSCI Emerging Markets – chỉ số đại diện cho các thị trường mới nổi toàn cầu, bao gồm cổ phiếu của những doanh nghiệp vốn hóa lớn và vừa ở các nền kinh tế đang phát triển.

Bên cạnh yếu tố cơ cấu danh mục, nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn – nhóm được khối ngoại ưa thích – đã tăng trưởng mạnh từ đầu năm 2025. Điều này khiến các nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng chốt lời, nhất là khi giá đã tăng cao.

Dữ liệu từ Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho thấy, trong giai đoạn tháng 8–9, khối ngoại đẩy mạnh bán ròng tại hàng loạt mã bluechip như VIC, HPG, FPT, SSI, VHM, VPB, tập trung vào nhóm VN30. Riêng trong quý III/2025, nhóm này bán ròng hàng nghìn tỷ đồng ở các mã như HPG, FPT, VHM, VCB, CTG, MBB, MWG, STB... – trong đó có nhiều cổ phiếu đã tăng từ vài chục đến hàng trăm phần trăm chỉ trong 9 tháng.

Tỷ giá và sức hút từ thị trường Mỹ ảnh hưởng dòng vốn

Ngoài yếu tố nâng hạng, ông Trần Quốc Toàn cho biết tỷ giá VND/USD neo cao cũng là nguyên nhân khiến áp lực bán ròng của khối ngoại gia tăng. Từ đầu năm, tỷ giá đã tăng hơn 3%, trong khi chỉ số DXY (đo sức mạnh đồng USD) lại giảm hơn 4%, khiến dòng vốn ngoại có xu hướng rút ra để hạn chế rủi ro tỷ giá.

Cùng thời điểm, các cổ phiếu công nghệ Mỹ đang thu hút mạnh dòng tiền toàn cầu. Theo Chứng khoán Yuanta, khi các mã như Nvidia, Alphabet, Apple, Broadcom tăng hàng chục phần trăm kể từ đầu tháng 9, các quỹ ngoại đã bán ròng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, để dịch chuyển vốn sang thị trường Mỹ. Tính đến đầu tháng 10, chỉ số S&P 500của Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 1.700 điểm, thể hiện sự hấp dẫn trở lại của thị trường công nghệ.

Mặc dù áp lực bán ròng vẫn tiếp diễn trong ngắn hạn, Yuanta Việt Nam dự báo khối ngoại có thể tiếp tục duy trì trạng thái “xả hàng” cho đến khi tỷ giá hạ nhiệt. Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa giảm lãi suất trong các tháng cuối năm, chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và USD sẽ tiếp tục duy trì, khiến dòng vốn đầu cơ ngắn hạn còn thận trọng. Tháng 9 vừa qua, Fed đã hạ lãi suất tham chiếu 25 điểm cơ bản (0,25%), về mức 4–4,25%.

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, các chuyên gia đều đánh giá tích cực. Ông Trần Quốc Toàn cho rằng khi Việt Nam chính thức được nâng hạng, dòng vốn ngoại có thể quay trở lại mạnh mẽ, với tổng quy mô 4–5 tỷ USD, trong đó riêng các quỹ thụ động có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD.
Tương tự, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc chiến lược thị trường của Chứng khoán VPBank (VPBankS), dự báo Việt Nam có thể đón 3–7 tỷ USD vốn đầu tư mới khi quyết định nâng hạng có hiệu lực. Nếu dòng tiền này giải ngân nhanh, thị trường chứng khoán trong nước sẽ có “cú hích lớn” về thanh khoản và định giá.