Kinh tế 24h: USD chạm kịch trần, vàng vượt 140 triệu, VN-Index biến động sốc và loạt chính sách mới gây chú ý

Bên cạnh đó, chính sách thuế thu nhập cá nhân dự kiến cắt giảm xuống còn 5 bậc và phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thuế bán dẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm của giới đầu tư toàn cầu.

Ngày 5/9, nhiều ngân hàng thương mại niêm yết giá bán USD ở mức kịch trần 26.510 đồng/USD, theo tỷ giá trung tâm 25.248 đồng/USD do Ngân hàng Nhà nước công bố (biên độ ±5%). Vietcombank niêm yết 26.160-26.510 đồng/USD, Sacombank và Agribank ở mức 26.200-26.510 đồng/USD, tăng nhẹ từ 2-20 đồng so với trước đó. VietinBank giao dịch 26.220-26.510 đồng/USD, Techcombank 26.120-26.510 đồng/USD, ACB 26.160-26.510 đồng/USD, trong khi SHB niêm yết 25.060-26.500 đồng/USD. Trên thị trường tự do, giá USD được ghi nhận 26.876-26.976 đồng/USD, tiến sát mốc 27.000 đồng.

Tính từ đầu năm, tỷ giá USD tại ngân hàng tăng gần 3,8%, chủ yếu do Ngân hàng Nhà nước liên tục điều chỉnh tăng tỷ giá trung tâm trong giai đoạn cuối tháng 8. Theo phân tích của VCBS, sự tăng giá này xuất phát từ chính sách tiền tệ nới lỏng, lãi suất duy trì ở mức thấp nhằm hỗ trợ kinh tế, đồng thời rủi ro thuế quan làm tăng nhu cầu dự trữ ngoại tệ. Ngoài ra, giá vàng leo thang cũng gây áp lực gián tiếp lên tỷ giá. Báo cáo của MBS cho rằng dù USD quốc tế suy yếu, tỷ giá USD/VND vẫn đi lên do yếu tố nội tại: Kho bạc Nhà nước mua vào ngoại tệ, nguồn cung hạn chế; nhu cầu ngoại tệ từ doanh nghiệp tăng cao trong bối cảnh thương mại toàn cầu bất ổn; lãi suất liên ngân hàng VND giảm sâu, chênh lệch lãi suất VND-USD rơi vào trạng thái âm.

Diễn biến này phản ánh rõ áp lực cung – cầu ngoại tệ trong nước và tâm lý tích trữ USD của người dân khi vàng cùng nhiều đồng tiền mạnh khác tăng giá. Các chuyên gia nhận định tỷ giá USD/VND sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới, phụ thuộc nhiều vào chính sách tiền tệ và thương mại quốc tế.

Trong khi đó, thị trường vàng ngày 5/9 chứng kiến mức giá kỷ lục. Tại TP.HCM, một số tiệm vàng nhỏ niêm yết giá mua vào tới 140 triệu đồng/lượng và bán ra 141 triệu đồng/lượng, tăng 1,5 triệu đồng chỉ trong một buổi. Các thương hiệu lớn như SJC, DOJI, PNJ báo giá 132,9-134,4 triệu đồng/lượng, trong khi vàng nhẫn 99,99% đạt 126,7-129,2 triệu đồng/lượng. Mặc dù giá cao, nhiều người dân vẫn xếp hàng mua vàng, tạo nên tình trạng khan hiếm cục bộ, nhất là tại Hà Nội.

Giá vàng trong nước tăng nhanh hơn thế giới, vốn đang ở mức 3.570 USD/ounce (tương đương 113,4 triệu đồng/lượng), dẫn đến chênh lệch lên tới 20-27 triệu đồng/lượng. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM), vàng thế giới tăng do USD yếu, kỳ vọng Fed hạ lãi suất 0,5% vào cuối tháng 9 và nhu cầu nhập vàng mạnh từ Trung Quốc. Sau khi vượt mốc 3.500 USD/ounce, vàng thế giới có thể tiếp tục thiết lập đỉnh mới nếu vượt qua giai đoạn điều chỉnh.

Tuy nhiên, ông Huân cảnh báo nhà đầu tư không nên mua đuổi theo tâm lý FOMO khi giá trong nước chênh quá xa thế giới, vì tiềm ẩn rủi ro chính sách. Nếu Ngân hàng Nhà nước can thiệp, giá vàng nội địa có thể điều chỉnh mạnh. Nghị định xóa bỏ độc quyền vàng miếng SJC có hiệu lực từ tháng 10 tới được kỳ vọng là bước đi tích cực, nhưng chưa đủ để giải quyết triệt để bài toán cung cầu. Chỉ khi có thêm doanh nghiệp tham gia nhập khẩu và phân phối, thị trường mới ổn định và chênh lệch giá mới thu hẹp.

Trên thị trường chứng khoán, ngày 5/9, VN-Index mở cửa bùng nổ, lập đỉnh lịch sử 1.711 điểm, nhưng sau đó quay đầu giảm mạnh 29 điểm, chốt phiên mất 1,7%. Đây là biên độ dao động lớn nhất trong 10 ngày gần đây, phản ánh tâm lý chốt lời mạnh mẽ sau giai đoạn tăng kéo dài 5 tháng từ 1.100 điểm. Ông Bùi Công Toàn (VNDirect) cho biết dòng tiền buổi sáng tập trung vào nhóm Vingroup và bất động sản, nhưng khi VN-Index vượt ngưỡng 1.700 điểm, áp lực chốt lời gia tăng, kích hoạt bán tháo. Đáng chú ý, các lệnh cắt lỗ tự động (stop-loss) của nhà đầu tư sử dụng margin cao khiến thị trường giảm sâu hơn.

Bà Trần Thị Hồng Nhung (Guotai Junan) nhận định sự rút lui của dòng tiền khỏi nhóm ngân hàng – vốn là trụ cột thời gian qua – khiến thị trường thiếu lực đỡ. Việc khối ngoại bán ròng hơn 42.000 tỷ đồng trong tháng 8 và thêm 5.000 tỷ đồng đầu tháng 9 cũng làm tâm lý nhà đầu tư trong nước bi quan. Các chuyên gia cho rằng biến động này là điều chỉnh cần thiết, giúp thị trường tạo nền tích lũy trước khi hướng đến những mức cao hơn. VNDirect nhận định VN-Index cần 2-3 phiên kiểm định lại mốc 1.700 điểm – vùng kháng cự quan trọng. Vietcombank dự báo chỉ số có thể giảm về 1.645 điểm, trong khi SHS cho rằng thị trường đang hình thành đỉnh ngắn hạn và cần thời gian tích lũy trước khi tăng tiếp.

Ở diễn biến quốc tế, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 4/9 tuyên bố sẽ “rất sớm” áp thuế đáng kể đối với các sản phẩm chip bán dẫn nhập khẩu từ những công ty không chuyển sản xuất về Mỹ. Ông không công bố mức thuế và thời điểm áp dụng, nhưng khẳng định các doanh nghiệp cam kết đầu tư hoặc xây dựng nhà máy tại Mỹ sẽ được miễn thuế. Apple – với cam kết đầu tư 600 tỷ USD trong 4 năm – được nêu làm ví dụ cụ thể.

Thuế quan tiếp tục là công cụ trọng tâm trong chính sách đối ngoại của ông Trump kể từ khi tái đắc cử tháng 1/2025. Trước đó, ông từng đề cập áp thuế 100% lên chip nhập khẩu, ngoại trừ sản phẩm được sản xuất tại Mỹ. Hiện Mỹ chỉ chiếm 12% sản lượng chip toàn cầu, giảm mạnh so với mức 40% năm 1990. Các tập đoàn như TSMC (Đài Loan), Samsung và SK Hynix (Hàn Quốc) đã công bố kế hoạch xây dựng nhà máy tại Mỹ, hưởng lợi từ gói trợ cấp 52,7 tỷ USD theo Đạo luật CHIPS 2022.

Phát biểu của ông Trump được các lãnh đạo công nghệ lớn như Tim Cook (Apple), Mark Zuckerberg (Meta) và Safra Catz (Oracle) hưởng ứng, đánh giá cao lập trường ủng hộ doanh nghiệp và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lo ngại động thái này có thể khiến giá chip tăng, gây khó khăn cho các công ty phụ thuộc nguồn cung từ nước ngoài nếu không kịp điều chỉnh chiến lược sản xuất.

Trong nước, Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân, đề xuất rút gọn biểu thuế từ 7 bậc xuống 5 bậc, giữ nguyên mức thuế suất tối đa 35%. Mục tiêu là giảm nghĩa vụ thuế, nhất là cho nhóm thu nhập trung bình và thấp. Có hai phương án được đưa ra:

Phương án 1: Với thu nhập tính thuế 10 triệu đồng/tháng, người nộp thuế giảm 250.000 đồng; thu nhập 30 triệu giảm 850.000 đồng; thu nhập 40 triệu giảm 750.000 đồng; thu nhập 80 triệu giảm 650.000 đồng.

Phương án 2: Giảm thuế tương tự phương án 1 cho thu nhập dưới 50 triệu đồng/tháng, trong khi nhóm trên 50 triệu giảm nhiều hơn. Cụ thể, người có thu nhập 20 triệu đồng/tháng với 1 người phụ thuộc sẽ không phải nộp thuế; thu nhập 25 triệu giảm từ 448.000 xuống 34.000 đồng (giảm 92%); thu nhập 30 triệu giảm từ 968.000 xuống 258.000 đồng (giảm 73%).

Phương án 2 nhận được sự ủng hộ lớn, mặc dù có ý kiến đề nghị giãn khoảng thu nhập hoặc hạ thuế suất tối đa xuống 30% hoặc 25%. Theo Bộ Tài chính, mức 35% hiện nay phù hợp với khu vực (Thái Lan, Indonesia), nhưng vẫn thấp hơn Trung Quốc và Hàn Quốc (45%). Kết hợp với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh và bổ sung các khoản giảm trừ y tế, giáo dục, nhiều người thu nhập trung bình – thấp sẽ không phải nộp thuế.

Dự tính, phương án 1 làm giảm thu ngân sách khoảng 7.120 tỷ đồng, phương án 2 giảm 8.740 tỷ đồng. Bộ Tài chính kiến nghị chọn phương án 2, vừa có lợi cho người nộp thuế, vừa đơn giản hóa biểu thuế, giúp kê khai và nộp thuế dễ dàng hơn, đồng thời phù hợp xu hướng cải thiện mức sống và kinh nghiệm quốc tế.