Tồn kho dầu giảm một nửa chỉ trong hơn một tháng
Sự gia tăng xuất khẩu đã khiến lượng dầu trữ nổi của Iran tại các vùng biển châu Á giảm một nửa, từ 30 triệu thùng đầu tháng 8 xuống còn khoảng 15 triệu thùng vào ngày 7/9. Phần lớn lượng dầu tồn kho này trước đó neo đậu quanh khu vực Malaysia, chờ khách mua. Việc giải phóng nhanh khối lượng tồn kho cho thấy nhu cầu lớn từ Trung Quốc và khả năng Iran vẫn duy trì được mạng lưới buôn bán dầu bất chấp các biện pháp siết chặt từ Washington.
Trong năm 2025, Mỹ đã áp lệnh trừng phạt đối với 127 tàu, cùng nhiều công ty và cá nhân bị cáo buộc tham gia vận chuyển dầu Iran. Tuy vậy, dòng chảy dầu từ Iran sang Trung Quốc vẫn không ngừng gia tăng. Trung bình 8 tháng đầu năm, Bắc Kinh nhập khẩu khoảng 1,45 triệu thùng dầu/ngày, cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái, bất chấp nỗ lực của Mỹ nhằm đưa xuất khẩu dầu Iran về mức 0.
Giá rẻ và chiến lược: Trung Quốc “giữ cửa sống” cho Iran
Giới phân tích cho rằng chiến dịch “triệt phá” mạng lưới buôn lậu dầu Iran của Washington khó đạt hiệu quả nếu thiếu sự hợp tác của Bắc Kinh. Trung Quốc không chỉ mua dầu Iran vì giá thấp hơn 4–6 USD/thùng so với thị trường quốc tế, mà còn coi đây là lợi ích chiến lược trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ leo thang.
Từ đầu năm 2025, Mỹ đã áp nhiều vòng thuế quan mới khiến nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc vào Mỹ giảm 19% trong 7 tháng đầu năm. Trong tình thế đó, dầu thô Iran được coi như một “quân bài mặc cả” quan trọng trong bàn cờ thương mại Mỹ – Trung, đồng thời giúp Bắc Kinh bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định với chi phí thấp.
Động thái này diễn ra cùng thời điểm Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp đón Tổng thống Iran Massoud Pezeshkian cùng lãnh đạo Nga, Triều Tiên và nhiều quốc gia không liên minh với Mỹ tại một hội nghị quốc tế. Đây được coi là tín hiệu rõ rệt cho thấy sự thách thức trước chính sách xoay trục cứng rắn của chính quyền ông Trump.
“Dầu đổi hàng” và vị thế thương mại
Quan hệ thương mại Trung Quốc – Iran hiện dựa nhiều vào mô hình “dầu đổi hàng”. Với nguồn dầu thô và sản phẩm dầu khí dồi dào, Iran không chỉ duy trì xuất khẩu sang Trung Quốc mà còn nhập khẩu lượng lớn hàng hóa, thiết bị, công nghệ từ Bắc Kinh. Điều này giúp Trung Quốc giữ vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Iran, trong khi Iran có thêm nguồn lực để duy trì nền kinh tế có quy mô hơn 400 tỷ USD (theo số liệu IMF).
Theo hãng phân tích Vortexa, bất chấp việc Mỹ áp trừng phạt đối với 9 tàu chở khí hóa lỏng (LPG) của Iran, xuất khẩu LPG của nước này trong tháng 8 vẫn đạt khoảng 1,1 triệu tấn, trong đó Trung Quốc chiếm tới 80%. Nhìn chung, Bắc Kinh hiện đóng góp hơn 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Iran. Đây là con số cho thấy vai trò trung tâm của Trung Quốc trong việc giúp Tehran duy trì hoạt động kinh tế, bất chấp áp lực ngày càng lớn từ Washington.
