Nghệ An đang trở thành tâm điểm chú ý khi chính thức khởi động ba khu tái định cư trọng điểm nhằm phục vụ cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, một trong những công trình hạ tầng được đánh giá lớn nhất trong lịch sử Việt Nam với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 67 tỷ USD. Đây là bước đi đầu tiên quan trọng để đảm bảo công tác giải phóng mặt bằng được diễn ra thuận lợi, đồng thời giúp hàng nghìn hộ dân bị ảnh hưởng có nơi ở ổn định, từ đó tạo điều kiện cho dự án triển khai đúng tiến độ.
Theo kế hoạch được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt, ba khu tái định cư được ưu tiên triển khai giai đoạn đầu nằm tại phường Hoàng Mai, xã Tân Châu và xã Hưng Nguyên Nam. Khu tại Hoàng Mai có quy mô khoảng 8 ha, dự kiến bố trí chỗ ở mới cho khoảng 200 hộ dân với tổng kinh phí đầu tư khoảng 100 tỷ đồng. Khu tái định cư ở xã Tân Châu nhỏ hơn, diện tích 1,5 ha, đủ để sắp xếp cho 30 hộ dân, vốn đầu tư ước tính khoảng 18 tỷ đồng. Trong khi đó, khu Hưng Nguyên Nam có diện tích 5 ha, dự kiến tiếp nhận 145 hộ, với chi phí khoảng 60 tỷ đồng. Đây được xem là những dự án nền tảng, vừa giúp giải quyết cấp bách chỗ ở cho các hộ dân, vừa tạo tiền đề để triển khai hàng loạt khu tái định cư khác trong giai đoạn tiếp theo.
Trước đó, tỉnh đã tiến hành khảo sát tổng cộng 6 vị trí tại các xã Tân Châu, Đức Châu và Quỳnh Sơn để xây dựng quy hoạch chi tiết, lựa chọn những địa điểm có quỹ đất thuận lợi, ít vướng mắc và phù hợp nhất để bố trí dân cư. Theo thiết kế, đoạn đường sắt tốc độ cao đi qua Nghệ An có chiều dài khoảng 85,5 km, cắt qua 18 xã, phường. Ga chính của tuyến đặt tại Vinh, thuộc địa bàn xã Hưng Nguyên, ngoài ra còn có hai trạm bảo dưỡng đặt tại Đức Châu và Hưng Nguyên Nam. Đây là những hạng mục quan trọng nhằm đảm bảo việc vận hành và bảo dưỡng tuyến đường sắt khi đi vào khai thác.
Thống kê sơ bộ cho thấy, toàn tỉnh Nghệ An có khoảng 2.150 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án, trong đó có tới 1.942 hộ cần được bố trí tái định cư. Để đáp ứng nhu cầu lớn này, tỉnh dự kiến sẽ triển khai tổng cộng 30 khu tái định cư với tổng diện tích hơn 102 ha, kinh phí đầu tư lên tới khoảng 1.450 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc ngoài ba khu tái định cư khởi động đầu tiên, trong những năm tới, nhiều khu dân cư mới với hạ tầng đồng bộ sẽ được hình thành, góp phần thay đổi diện mạo đô thị và nông thôn tại nhiều khu vực trong tỉnh.
Giới chuyên gia đánh giá, việc triển khai tái định cư sớm là bước đi quan trọng, bởi thực tế nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn tại Việt Nam từng chậm tiến độ do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Khi các khu tái định cư được chuẩn bị đầy đủ, người dân có thể nhanh chóng di dời và ổn định cuộc sống, từ đó giảm thiểu xáo trộn xã hội và tránh tình trạng khiếu kiện kéo dài. Đặc biệt, việc quy hoạch các khu tái định cư không chỉ đơn thuần là bố trí nơi ở, mà còn hướng đến xây dựng đồng bộ hạ tầng xã hội như trường học, trạm y tế, chợ, giao thông kết nối, đảm bảo chất lượng sống của người dân không thua kém nơi ở cũ.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được xem là công trình mang tính chiến lược quốc gia, với tầm vóc thay đổi toàn diện hệ thống giao thông vận tải Việt Nam. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ cho phép tàu chạy với tốc độ tối đa lên đến 350 km/h, giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội và TP. HCM chỉ còn khoảng 5 đến 6 tiếng. Điều này không chỉ tạo bước nhảy vọt trong giao thông vận tải hành khách, mà còn thúc đẩy mạnh mẽ sự kết nối vùng, thu hút đầu tư, kích thích phát triển kinh tế – xã hội dọc hành lang Bắc – Nam.
Với riêng Nghệ An, dự án đi qua địa bàn không chỉ mang đến cơ hội phát triển hạ tầng hiện đại, mà còn góp phần gia tăng giá trị bất động sản, tạo thêm việc làm trong giai đoạn xây dựng và vận hành. Song song đó, việc hình thành 30 khu tái định cư mới sẽ làm thay đổi diện mạo đô thị của nhiều huyện, thị xã, đồng thời tạo ra động lực phát triển kinh tế tại các khu vực được quy hoạch.
Có thể nói, quyết định khởi động ba khu tái định cư đầu tiên cho dự án đường sắt tốc độ cao tại Nghệ An là bước ngoặt quan trọng, vừa thể hiện quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc đồng hành cùng dự án quốc gia, vừa mở ra hy vọng về một diện mạo mới cho đời sống người dân. Khi các khu tái định cư được xây dựng đồng bộ và chất lượng, cộng đồng dân cư không chỉ được ổn định chỗ ở mà còn được hưởng lợi từ hạ tầng mới, góp phần nâng cao đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần.
