Nghị định số 245/2025/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành ngày 11-9-2025 được đánh giá là bước tiến quan trọng, khi sửa đổi, bổ sung nhiều quy định then chốt của Nghị định 155/2020/NĐ-CP, mở rộng cửa cho dòng vốn ngoại tham gia mạnh mẽ hơn.
Một điểm thay đổi lớn của Nghị định 245/2025/NĐ-CP là bổ sung quy định liên quan đến tài liệu xác định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Theo đó, các giấy tờ của nhà đầu tư nước ngoài sẽ được công nhận tương thích, giúp việc tham gia thị trường trở nên thuận lợi và nhanh chóng hơn. Đây là động thái được kỳ vọng sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư mới, đặc biệt trong các đợt chào bán và phát hành chứng khoán.
Không chỉ vậy, Nghị định còn rút ngắn đáng kể thời gian đưa chứng khoán mới chào bán vào giao dịch trên thị trường tập trung. Nếu như trước đây quy trình này mất tới 90 ngày, thì nay chỉ còn 30 ngày. Việc rút ngắn 60 ngày sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 3 đến 6 tháng trong quá trình niêm yết, đồng thời tăng tính hấp dẫn cho các đợt IPO và bảo vệ tốt hơn quyền lợi nhà đầu tư.
Một điểm quan trọng khác là Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã bỏ quy định cho phép đại hội đồng cổ đông hoặc điều lệ công ty đại chúng được quyết định tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa thấp hơn so với mức quy định của pháp luật. Theo đó, các công ty đại chúng sẽ tiệm cận dần về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa đúng theo luật và cam kết quốc tế. Với những công ty đã công bố tỷ lệ sở hữu ngoại, họ có thể giữ nguyên hoặc điều chỉnh theo hướng tăng thêm.
Để bảo đảm tính minh bạch, Nghị định quy định các công ty đại chúng phải hoàn tất thủ tục thông báo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trong vòng 12 tháng kể từ khi văn bản này có hiệu lực. Thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp chưa hoàn thành thủ tục này, khiến thị trường chưa phản ánh chính xác tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Khi quy định mới được thực thi, quyền lợi của nhà đầu tư ngoại sẽ được bảo đảm tốt hơn, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi xảy ra các biến động lớn liên quan đến doanh nghiệp.
Một điểm mới đáng chú ý là nhà đầu tư ngoại có thể giao dịch ngay sau khi được cấp mã số giao dịch chứng khoán (ESTC), phù hợp với thông lệ quốc tế, thay vì phải trải qua quy trình phức tạp như trước.
Song song với đó, Bộ Tài chính cũng đã báo cáo Chính phủ để bổ sung quy định về triển khai cơ chế bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đồng thời thành lập công ty con đảm nhận chức năng này. Đây được coi là bước chuẩn hóa hoạt động giao dịch, đưa thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn với chuẩn mực toàn cầu.
Hướng tới mục tiêu minh bạch hóa, Nghị định bổ sung nhiều quy định mới như yêu cầu trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng phải có xếp hạng tín nhiệm (XHTN). Doanh nghiệp có thể sử dụng kết quả đánh giá từ các tổ chức uy tín quốc tế như Moody’s, Standard & Poor’s hay Fitch Ratings. Điều này giúp tăng độ tin cậy của sản phẩm tài chính, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và nâng cao chất lượng thị trường.
Ngoài ra, phạm vi các tổ chức được phép bảo lãnh thanh toán trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng cũng được mở rộng. Quy định về trách nhiệm chi trả cổ tức của công ty đại chúng được bổ sung rõ ràng hơn. Một số quy định quản trị doanh nghiệp cũng được điều chỉnh, nhằm giảm thiểu xung đột lợi ích và nâng cao tính công khai, minh bạch trong điều hành.
Với hàng loạt điểm mới, Nghị định 245/2025/NĐ-CP được giới chuyên gia đánh giá là một bước tiến lớn trong việc mở cửa thị trường chứng khoán Việt Nam cho nhà đầu tư ngoại. Các thay đổi này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn quốc tế, mà còn giúp thị trường vận hành minh bạch, chuyên nghiệp và tiệm cận dần với chuẩn mực toàn cầu.
