Đầu tháng 8 vừa qua, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo cơ cấu lại các tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc đã đề nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, tham mưu phương án phát hành trái phiếu bằng đồng USD.
Đây không phải ý tưởng mới. Phát hành trái phiếu ngoại tệ từ lâu đã là công cụ tài chính quen thuộc trên thế giới, giúp các quốc gia huy động vốn quốc tế với quy mô lớn. Việt Nam cũng từng 3 lần phát hành trái phiếu Chính phủ bằng USD.
Lần đầu tiên diễn ra vào năm 2005, giai đoạn nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, cùng với việc hình thành các tập đoàn kinh tế nhà nước. Trong giai đoạn 2005 – 2006, Chính phủ phát hành hai đợt trái phiếu được bảo lãnh (government guarantee bond), mỗi đợt trị giá 750 triệu USD, kỳ hạn 10 năm, niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York.
Đợt tiếp theo vào năm 2010, trái phiếu kỳ hạn 10 năm, lãi suất 6,75%/năm, niêm yết tại Singapore. Đỉnh điểm là năm 2014, Việt Nam huy động thành công 1 tỷ USD với lãi suất chỉ 4,8%/năm – một bước tiến lớn so với trước đó. Mục đích của đợt phát hành 2014 là tái cơ cấu danh mục nợ, tận dụng lợi thế xếp hạng tín nhiệm được cải thiện. Lô trái phiếu này đã đáo hạn vào năm 2024.
Giờ đây, khi câu chuyện phát hành trái phiếu USD quay lại bàn nghị sự, bối cảnh đã khác, nhưng cơ hội và thách thức vẫn đan xen.
Ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc AFA Capital, nhận định trên chương trình Góc nhìn Tài chính & Kinh doanh: “Chính sách tiền tệ hiện không thể tiếp tục hạ lãi suất quá nhiều vì sẽ gây áp lực tỷ giá. Vì vậy, cần tăng vai trò chính sách tài khóa, tức là phải có nguồn vốn mới cho đầu tư, đặc biệt là đầu tư công.”
Theo ông, bội chi ngân sách đang được chấp nhận để thúc đẩy đầu tư công – mỗi đồng chi ra sẽ tạo hiệu ứng tăng trưởng nhất định. Nhưng để bù đắp bội chi, Chính phủ phải vay. Nếu chỉ phát hành trái phiếu VND, nguồn huy động có giới hạn. Phát hành trái phiếu USD có thể giúp đạt hai mục tiêu: vừa huy động vốn cho đầu tư, vừa bổ sung dự trữ ngoại hối – vốn đã giảm mạnh từ cuối 2024 đến đầu 2025 xuống còn khoảng 85 tỷ USD, sát ngưỡng an toàn tương đương 12 tuần nhập khẩu.
“Chỉ cần phát hành thêm vài tỷ USD trái phiếu, dự trữ ngoại hối sẽ được củng cố đáng kể,” ông Tuấn nói.
Ngoài ra, dư địa vay nợ bằng USD của Chính phủ vẫn khá rộng. Sau 2015, Việt Nam đã cơ cấu lại danh mục nợ, tăng mạnh tỷ trọng vay trong nước. Hiện doanh nghiệp vay USD nhiều hơn Chính phủ – một tín hiệu cho thấy không gian vay của khu vực công vẫn còn.
Một lợi thế khác là xếp hạng tín nhiệm quốc gia đã được cải thiện. Fitch nâng hạng từ BB- lên BB và chuyển triển vọng sang “tích cực” từ tháng 5/2021. S&P và Moody’s cũng ghi nhận tín nhiệm Việt Nam tăng. Uy tín này giúp giảm biên độ lãi suất khi vay.
Trên thị trường quốc tế, bối cảnh cũng thuận lợi hơn. Sau thời gian dài duy trì lãi suất cao, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bắt đầu giảm lãi từ cuối năm ngoái. Thị trường dự báo Fed có thể giảm tổng cộng 3 lần trong năm nay, trong đó một lần đã diễn ra, còn khoảng hai lần nữa, dự kiến có một đợt vào tháng 9.
“Việt Nam nhiều năm xuất siêu, áp lực tỷ giá giảm, đây là thời điểm tốt để phát hành trái phiếu USD, vừa bổ sung dự trữ ngoại hối, vừa bơm vốn cho nền kinh tế – một mũi tên trúng hai đích,” ông Tuấn nhận định.
Ông Long Phan, Chủ tịch sáng lập AFA Capital, cảnh báo: từ đầu năm đến nay, VND đã mất giá so với USD. Nếu xu hướng này kéo dài, việc vay bằng USD sẽ làm tăng gánh nợ do chi phí quy đổi cao hơn.
Thêm vào đó, dù đã cải thiện, xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam vẫn ở mức “đầu cơ” (speculative grade), chưa đạt “đầu tư” (investment grade). Điều này đồng nghĩa, lãi suất vay vẫn chịu biên độ rủi ro cao.
Với trái phiếu USD kỳ hạn 10 năm của Mỹ, hiện lãi suất cơ bản ở mức cao. Cộng thêm CDS của Việt Nam khoảng 200 điểm cơ bản (tương đương 2%), chi phí vay có thể lên tới 6–7%/năm. Đây là con số lớn, nhất là khi tính bằng USD, đòi hỏi sử dụng vốn phải thật hiệu quả.
Các chuyên gia cho rằng, nếu phát hành, thời điểm và mục đích phải được tính toán kỹ. Nên tận dụng chu kỳ giảm lãi suất toàn cầu – có thể chờ sau khi Fed tiếp tục hạ lãi suất vào tháng 9 để giảm chi phí vay.
Mục tiêu phát hành cũng rất quan trọng. Nếu gắn với các dự án xanh, dự án ESG, Việt Nam có thể huy động vốn rẻ hơn và với kỳ hạn dài hơn. “Huy động phải đúng mục tiêu, đầu tư phải trúng,” ông Long nhấn mạnh.
Ngoài ra, quản trị rủi ro và chiến lược truyền thông là then chốt. Cần cho nhà đầu tư quốc tế thấy Việt Nam tăng trưởng ổn định, kiểm soát tốt tỷ giá, lãi suất và nợ công, từ đó cải thiện xếp hạng tín nhiệm. Điều này không chỉ giúp điều kiện vay tốt hơn mà còn hỗ trợ mục tiêu dài hạn như nâng hạng thị trường chứng khoán.
“Về dài hạn, nếu kiểm soát tốt rủi ro, phát hành trái phiếu USD sẽ là nguồn lực quan trọng cho nền kinh tế,” ông Tuấn và ông Long cùng nhận định.
.jpg "Soi cầu lô bao hôm nay 26/01/2026")
.jpeg "Soi cầu xổ số Bạch Kim hôm nay 26/01/2026")
