Với vị trí trung tâm và lịch sử hơn 300 năm, Chợ Lớn được xem là “linh hồn thương nghiệp” của Sài Gòn – nơi từng là cửa ngõ giao thương sầm uất bậc nhất Đông Dương. Sau sáp nhập, phường Chợ Lớn có quy mô lớn, dân số đông, cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế – văn hóa của Quận 5 nói riêng và khu Tây TP.HCM nói chung.
Tên phường: Chợ Lớn
Thành phố trực thuộc: TP Hồ Chí Minh
Quận hành chính: Quận 5
Ngày hoạt động: 1/7/2025
Căn cứ thành lập: Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15
Nguồn gốc: Sáp nhập phường 11, 12, 13 và 14 (Quận 5)
Diện tích tự nhiên: khoảng 2,0 km²
Quy mô dân số: khoảng 38.000 người
Mật độ dân số trung bình: gần 19.000 người/km²
Tên Chợ Lớn xuất hiện từ thế kỷ XVIII, khi thương nhân người Hoa và người Việt hội tụ lập phố buôn bán dọc bờ sông Bến Nghé. Từ một vùng chợ sông nhỏ, nơi đây nhanh chóng trở thành trung tâm giao thương sầm uất nhất Nam Kỳ, nổi tiếng với hàng hóa phong phú, dịch vụ đa dạng và đời sống cộng đồng đặc sắc. Trải qua biến động lịch sử, “Chợ Lớn” không chỉ là một địa danh mà còn là biểu tượng cho tinh thần năng động, cởi mở và thịnh vượng.
Việc đặt lại tên phường Chợ Lớn cho đơn vị hành chính mới vừa mang ý nghĩa tôn vinh lịch sử, vừa thể hiện quyết tâm giữ gìn bản sắc thương nghiệp truyền thống – niềm tự hào của Quận 5 và của cả TP.HCM.
Phường Chợ Lớn nằm ở phía Tây Nam Quận 5, giữ vị trí chiến lược trong mạng lưới giao thông và phát triển đô thị của TP.HCM:
Phía Bắc giáp Quận 6 qua đại lộ Hồng Bàng.
Phía Nam giáp phường 9 và phường 10 (Quận 5).
Phía Đông giáp phường An Đông và phường Hùng Vương.
Phía Tây giáp Quận 11 và kênh Tân Hóa – Lò Gốm.
Phường sở hữu hệ thống giao thông liên hoàn với các tuyến đường huyết mạch như Nguyễn Tri Phương, Hồng Bàng, Trần Hưng Đạo, Châu Văn Liêm, Hải Thượng Lãn Ông, thuận lợi cho giao thương, vận chuyển hàng hóa và kết nối với trung tâm thành phố. Đây cũng là nơi tập trung nhiều khu phố chuyên doanh, chợ đầu mối, di tích văn hóa và công trình tôn giáo lâu đời – tạo nên bản sắc độc đáo không nơi nào có được.
Trụ sở UBND phường Chợ Lớn đặt tại số 276 Hồng Bàng, Quận 5, TP.HCM, ngay khu vực trung tâm thương mại – văn hóa của quận. Bộ máy Đảng ủy, HĐND và UBND phường được kiện toàn trên cơ sở nhân sự từ các phường hợp nhất, đảm bảo tinh gọn, chuyên nghiệp và am hiểu địa bàn.
Chính quyền phường hướng tới xây dựng chính quyền đô thị thông minh, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hành chính, áp dụng phần mềm dịch vụ công trực tuyến giúp người dân tra cứu, nộp hồ sơ và nhận kết quả nhanh chóng, minh bạch. Việc sắp xếp đơn vị hành chính gắn liền với cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp.
Phường Chợ Lớn là trung tâm thương mại, dịch vụ và du lịch lớn của Quận 5. Kinh tế chủ yếu dựa vào hoạt động buôn bán, bán buôn, dịch vụ truyền thống và thương mại điện tử, trong đó các tuyến phố Hải Thượng Lãn Ông, Châu Văn Liêm, Triệu Quang Phục, Lương Nhữ Học được ví như “phố nghề” đặc trưng của cộng đồng người Hoa với hàng nghìn hộ kinh doanh thuốc bắc, vàng bạc, hàng lưu niệm, may mặc và ẩm thực.
Chợ Bình Tây – trung tâm thương mại biểu tượng của Chợ Lớn – đóng vai trò đầu mối phân phối hàng hóa lớn nhất khu vực phía Nam. Mỗi ngày, nơi đây đón hàng nghìn lượt tiểu thương và du khách, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững. Bên cạnh đó, hệ thống chợ, siêu thị, cửa hàng tiện ích, ngân hàng, trung tâm y tế, trường học, nhà văn hóa được đầu tư đồng bộ, giúp đời sống người dân ngày càng nâng cao.
Chính quyền phường triển khai các phong trào “Phường văn minh – sạch đẹp – an toàn”, “Ngày chủ nhật xanh”, “Tuyến phố kiểu mẫu”, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, chỉnh trang đô thị và đảm bảo an ninh trật tự, hướng tới mục tiêu xây dựng phường Chợ Lớn thành “phường kiểu mẫu văn minh đô thị”.
Phường Chợ Lớn được ví như “bảo tàng sống” về văn hóa Hoa – Việt giữa lòng thành phố. Nhiều công trình tôn giáo, kiến trúc, di tích lịch sử và không gian sinh hoạt cộng đồng vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, tạo nên nét đặc trưng hiếm có:
Chợ Bình Tây – biểu tượng giao thương của Sài Gòn – Chợ Lớn, được xây dựng từ năm 1928, nổi bật với kiến trúc Á Đông độc đáo.
Chùa Bà Thiên Hậu – ngôi chùa hơn 250 năm tuổi, nơi gắn bó tâm linh với cộng đồng người Hoa bang Tuệ Thành.
Hội quán Nghĩa An, Ôn Lăng, Tam Sơn – nơi sinh hoạt văn hóa của các bang Triều Châu, Phúc Kiến, Hải Nam.
Phố đèn lồng Lương Nhữ Học – điểm đến rực rỡ sắc màu mỗi dịp Trung Thu, thu hút hàng nghìn du khách.
Nhà truyền thống Quận 5 và Bảo tàng Y học Cổ truyền Việt Nam – nơi lưu giữ lịch sử, nghề nghiệp và truyền thống văn hóa đặc sắc.
Những công trình này không chỉ mang giá trị tôn giáo, văn hóa mà còn là tài sản quý giá phục vụ phát triển du lịch di sản, góp phần quảng bá hình ảnh Quận 5 và TP.HCM ra khu vực và thế giới.
Trong giai đoạn 2025 – 2030, phường Chợ Lớn được định hướng trở thành trung tâm thương mại – du lịch di sản của Quận 5, gắn với việc bảo tồn các công trình kiến trúc cổ và phát triển không gian văn hóa người Hoa. Phường sẽ tập trung cải tạo hạ tầng quanh chợ Bình Tây, mở rộng phố đi bộ – phố ẩm thực Châu Văn Liêm – Hải Thượng Lãn Ông, phát triển du lịch ban đêm, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quy hoạch đô thị và quản lý trật tự đô thị.
Các chương trình hỗ trợ tiểu thương, khuyến khích đổi mới sáng tạo và phát triển thương mại điện tử được ưu tiên nhằm giúp người dân thích ứng với xu hướng kinh tế số. Phường cũng chú trọng đến việc bảo vệ môi trường, phát triển cây xanh, cải thiện chất lượng không khí và không gian sống, hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị xanh, thông minh và nhân văn.
Với bề dày lịch sử hơn 300 năm, giá trị văn hóa đặc trưng và sức sống thương mại mạnh mẽ, phường Chợ Lớn tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế – văn hóa của người Hoa tại TP.HCM, nơi quá khứ và hiện đại hòa quyện, tạo nên bản sắc riêng không thể thay thế trong lòng thành phố. Giữa nhịp sống đô thị hiện đại, hình ảnh Chợ Lớn xưa vẫn hiện hữu trong từng con phố, từng mái ngói, từng nụ cười thân thiện – minh chứng cho một vùng đất “giàu truyền thống, mạnh đổi mới và bền phát triển”.
