Sản xuất, đầu tư và công nghiệp phục hồi mạnh
Kinh nghiệm cho thấy, sau giai đoạn sáp nhập hay chia tách, các địa phương thường mất một khoảng thời gian để thích ứng. Tuy nhiên, chỉ hai tháng sau đợt sáp nhập, nhiều hoạt động sản xuất – kinh doanh đã nhanh chóng được khôi phục và tăng tốc.
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong tháng 8/2025, vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước được các bộ, ngành và địa phương giải ngân mạnh mẽ, tăng 32,6% so với cùng kỳ năm trước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 2,2% so với tháng trước, trong đó nhiều địa phương công nghiệp lớn ghi nhận mức tăng vượt trội: Vĩnh Long trên 10%, Hải Phòng 7,8%, TP.HCM 5,4%.
Tính chung 8 tháng năm 2025, IIP tiếp tục duy trì đà tăng, đặc biệt ở ngành chế biến, chế tạo – xương sống của công nghiệp – với mức tăng 10%. Nhiều ngành trọng điểm tăng trưởng mạnh, như sản xuất xe có động cơ tăng 27,4%; cao su và nhựa tăng 17,5%; sản phẩm khoáng phi kim loại khác tăng 15%; sản xuất trang phục gần 14%. Đây là tín hiệu cho thấy động lực từ tái cơ cấu hành chính đã tác động trực tiếp đến nền kinh tế thực.
Doanh nghiệp trở lại mạnh mẽ, tạo kỷ lục mới
Doanh nghiệp là đối tượng phản ứng nhạy bén nhất với thay đổi chính sách và môi trường đầu tư. Trước thời điểm sáp nhập (tháng 6/2025), số doanh nghiệp thành lập mới giảm hơn 32%, vốn đăng ký giảm 33,6%, lao động đăng ký giảm 42,4%. Đồng thời, số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động tăng trên 14%.
Tuy nhiên, sang tháng 8/2025, tình thế đã đảo ngược hoàn toàn. Cả nước ghi nhận 20.500 doanh nghiệp thành lập mới, vốn đăng ký trên 326.000 tỷ đồng và gần 107.000 lao động đăng ký. So với tháng 7/2025, các con số này lần lượt tăng 24%, gần 2,8 lần và 35,4%. Nếu so cùng kỳ năm 2024, số doanh nghiệp mới tăng 53%, vốn đăng ký gấp 2,6 lần, lao động tăng 49%.
Nhờ kết quả bứt phá này, trong 8 tháng năm nay, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt kỷ lục trên 209.000 đơn vị. Trong đó, có hơn 81.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 41,4% so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn đăng ký mới và bổ sung vào nền kinh tế tăng trên 105%. Đặc biệt, vốn bổ sung từ các doanh nghiệp đang hoạt động đạt 2,881 triệu tỷ đồng, tăng tới 182,7% so với cùng kỳ 2024 – một con số được đánh giá là “cú hích” lớn cho nền kinh tế.
Cơ chế, chính sách và lợi thế từ sáp nhập
Theo TS. Lê Duy Bình, nguyên nhân khiến doanh nghiệp đón nhận tích cực việc sáp nhập địa giới hành chính và bỏ cấp trung gian là nhờ loạt cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất – kinh doanh, giảm thiểu chi phí thời gian và tài chính cho nhà đầu tư. Điểm nhấn đặc biệt là Nghị quyết 68/NQ-TW về phát triển kinh tế tư nhân, cùng với quyết định sắp xếp lại địa giới hành chính, đã tạo ra môi trường minh bạch, thông thoáng hơn cho hoạt động đầu tư.
Sáp nhập địa phương còn giúp tận dụng và kết hợp lợi thế so sánh: kinh tế biển gắn kết đồng bằng và miền núi, hạ tầng cảng biển – sân bay – vùng nguyên liệu được quy hoạch đồng bộ và ít bị chia cắt. Đây chính là yếu tố nền tảng để phát triển dài hạn, đồng thời khuyến khích dòng vốn đầu tư mới.
Song song, Trung ương đã trao quyền mạnh mẽ hơn cho địa phương, tạo động lực để chính quyền hai cấp phát huy vai trò chủ động. Đến nay, 28 nghị định phân quyền, phân cấp đã được trình và thông qua, góp phần phân định rõ thẩm quyền giữa Chính phủ và địa phương, đồng thời là “thước đo” năng lực lãnh đạo địa phương trong phát triển kinh tế.
Thị trường nội địa – yếu tố quyết định sự bền vững
Số lượng doanh nghiệp tăng nhanh chỉ là điều kiện cần, nhưng điều kiện đủ để tăng trưởng bền vững là sự phát triển song hành của thị trường nội địa. Nếu cung vượt cầu, tình trạng doanh nghiệp rời thị trường sẽ gia tăng.
Để tránh kịch bản này, cần tập trung ba yếu tố then chốt. Thứ nhất, nâng cao thu nhập cho người dân, nhờ xuất khẩu duy trì tăng trưởng hai con số và tạo thêm nhiều việc làm. Thứ hai, củng cố niềm tin tiêu dùng: CPI 8 tháng chỉ tăng 3,25%, kinh tế vĩ mô ổn định, tỷ giá và lãi suất ngân hàng ở mức thấp kỷ lục đã khiến người dân yên tâm chi tiêu. Thứ ba, gia tăng chi tiêu khả dụng: chính sách miễn học phí, hạn chế dạy thêm – học thêm, cùng các hỗ trợ tiền ăn trưa bán trú từ năm học 2025-2026 đã giúp hàng chục triệu hộ gia đình tiết kiệm đáng kể, chuyển nguồn lực sang tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ khác.
Những yếu tố này kết hợp với lực đẩy từ sáp nhập địa phương và cải cách thể chế được kỳ vọng sẽ tạo ra nền tảng vững chắc, đưa kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, với mục tiêu tăng trưởng hai con số không còn là viễn cảnh xa vời.
