Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí vay mượn của chính phủ và doanh nghiệp đều gia tăng. Điều này phản ánh việc nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn, đồng thời làm dấy lên lo ngại về khả năng trả nợ công, khiến giá trái phiếu giảm sâu và lợi suất tiếp tục leo thang. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm đã vượt ngưỡng 5% lần đầu tiên kể từ tháng 7, trong khi Nhật Bản và Anh cũng ghi nhận mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Một trong những tác động rõ rệt nhất là lên thị trường nhà ở. Do lãi suất thế chấp gắn chặt với lợi suất trái phiếu và chính sách tiền tệ, người mua nhà phải đối mặt với chi phí vay tăng cao. Hiện tại, lãi suất vay thế chấp 30 năm tại Mỹ đã tăng gần 1 điểm phần trăm, lên khoảng 7%, khiến các hộ gia đình phải chi trả thêm khoảng 2.500 USD mỗi năm so với trước.
Thị trường chứng khoán cũng chịu áp lực khi chi phí vốn của doanh nghiệp gia tăng, làm giảm giá trị định giá và sức hấp dẫn của cổ phiếu. Thông thường, lợi suất trái phiếu tăng sẽ kéo giá cổ phiếu đi xuống, dù trong năm nay mối quan hệ này có phần biến động do chính sách điều hành và thương mại quốc tế.
Ngược lại, với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, lợi suất trái phiếu chính phủ cao có thể làm tăng sức hút của trái phiếu doanh nghiệp đối với nhà đầu tư. Tuy nhiên, chi phí huy động vốn đắt đỏ lại khiến doanh nghiệp e dè phát hành mới, buộc họ phải siết chặt kỷ luật tài chính và hạn chế vay nợ.
Xu hướng bán tháo trái phiếu chính phủ thời gian gần đây cho thấy lo ngại ngày càng lớn về gánh nặng nợ công ở nhiều quốc gia. Lợi suất tăng cũng thúc đẩy giá vàng đi lên, khi nhà đầu tư tìm kiếm công cụ phòng ngừa lạm phát và tài sản an toàn trong bối cảnh chính sách tiền tệ và địa chính trị bất ổn.
Với các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, rủi ro càng rõ nét hơn. Khi lợi suất trái phiếu tại các nước phát triển tăng, dòng vốn có xu hướng chảy ngược trở lại, gây áp lực lên tỷ giá, làm tăng chi phí vay nợ và ảnh hưởng tới kế hoạch đầu tư công lẫn tư nhân.
Tại Nhật Bản, nơi tỷ lệ nợ công trên GDP lên tới 233%, bất kỳ biến động nào của lợi suất trái phiếu cũng tác động mạnh đến ngân sách quốc gia. Dù vậy, một số ý kiến cho rằng lãi suất cao không hoàn toàn tiêu cực, bởi người nắm giữ trái phiếu sẽ được hưởng lợi nhiều hơn từ khoản đầu tư này.
Nhìn chung, việc lợi suất trái phiếu chính phủ tăng cao đang siết chặt điều kiện tài chính toàn cầu, đẩy chi phí vay mượn lên mức cao, làm lung lay niềm tin thị trường, đồng thời mở ra những thách thức và cơ hội mới cho các chính phủ, doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư.
