Báo cáo của IIF lý giải rằng tình hình tài chính toàn cầu đã trở nên "dễ thở" hơn so với các năm trước, nhờ vào sự suy yếu của đồng USD và lập trường chính sách tiền tệ mềm mỏng từ các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Những yếu tố này đã tạo điều kiện thuận lợi cho các quốc gia tăng cường vay nợ để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đầu tư cơ sở hạ tầng và chi tiêu công. Theo Reuters, sự suy yếu của đồng USD – với chỉ số USD Index giảm khoảng 9,75% tính từ đầu năm – đã làm tăng giá trị quy đổi nợ bằng ngoại tệ, góp phần đẩy con số nợ toàn cầu lên cao hơn khi tính theo USD.
Các quốc gia ghi nhận mức tăng nợ lớn nhất tính theo USD bao gồm Trung Quốc, Pháp, Mỹ, Đức, Anh và Nhật Bản, những nền kinh tế hàng đầu thế giới. Mặc dù một phần nguyên nhân xuất phát từ sự suy yếu của đồng USD so với các đồng tiền địa phương, nhưng sự gia tăng thực tế về khối lượng vay nợ vẫn là yếu tố chính. IIF so sánh đợt tăng nợ hiện nay với làn sóng tích lũy nợ khổng lồ trong nửa cuối năm 2020, thời điểm các gói kích thích kinh tế khổng lồ và chính sách tiền tệ nới lỏng để chống chọi đại dịch COVID-19 đã đưa nợ toàn cầu chạm mốc kỷ lục trước đó. Sự tương đồng này nhấn mạnh rằng, dù bối cảnh đã thay đổi, các chính phủ và doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nặng nề vào vay nợ để duy trì đà phục hồi.
Tuy nhiên, khi xét đến tỷ lệ nợ so với GDP – một chỉ số quan trọng đo lường khả năng trả nợ dựa trên sản lượng kinh tế – bức tranh lại cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các quốc gia. Canada, Trung Quốc, Arab Saudi và Ba Lan là những nước có mức tăng tỷ lệ nợ/GDP mạnh nhất, phản ánh áp lực từ chi tiêu công cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại. Ngược lại, Ireland, Nhật Bản và Na Uy ghi nhận sự sụt giảm ở chỉ số này, nhờ vào các biện pháp kiểm soát nợ hiệu quả hoặc tăng trưởng GDP vượt trội hơn so với tốc độ vay mượn.
Đặc biệt đáng lo ngại là tình hình nợ tại các thị trường mới nổi, nơi áp lực đang gia tăng nhanh chóng. Theo IIF, sau khi điều chỉnh số liệu, tỷ lệ nợ so với GDP ở nhóm quốc gia này đã đạt kỷ lục 242,4%, với tổng nợ tăng thêm 3.400 tỷ USD chỉ trong quý II, đưa mức nợ lên hơn 109.000 tỷ USD. Sự gia tăng này chủ yếu đến từ nợ chính phủ và doanh nghiệp, trong bối cảnh các nước mới nổi phải đối phó với chi phí vay vốn cao hơn do lãi suất toàn cầu tăng và đồng nội tệ suy yếu.
IIF cảnh báo rằng, áp lực từ chi tiêu quân sự ngày càng lớn và căng thẳng địa chính trị kéo dài – chẳng hạn như xung đột ở Ukraine, Trung Đông hay căng thẳng thương mại Mỹ-Trung – sẽ tiếp tục gây sức ép lên cân đối ngân sách của các chính phủ trên toàn cầu. Emre Tiftik, Giám đốc Nghiên cứu Bền vững tại IIF, nhấn mạnh rằng mức tăng nợ hiện nay chủ yếu tập trung vào nợ chính phủ, với dấu hiệu rõ nét nhất tại các nước thuộc Nhóm G7 (bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Đức, Pháp, Anh, Italy và Canada) cũng như Trung Quốc – nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Ông Tiftik còn lưu ý rằng, phản ứng của thị trường trái phiếu tại các nền kinh tế phát triển đang trở nên gay gắt hơn, với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của các nước G7 đang tiến gần mức cao nhất kể từ năm 2011, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về rủi ro lạm phát và nợ không bền vững.
Với khối lượng trái phiếu và khoản vay đáo hạn còn lại gần 3.200 tỷ USD trong năm 2025 tại các thị trường mới nổi, IIF cảnh báo về nguy cơ căng thẳng tài khóa nghiêm trọng tại một số quốc gia như Nhật Bản, Đức và Pháp, nơi chi phí tái tài trợ nợ có thể tăng vọt nếu lãi suất toàn cầu không giảm. Đồng thời, tổ chức này nhắc đến rủi ro từ "bond vigilantes" – thuật ngữ chỉ các nhà đầu tư lớn có thể bán tháo trái phiếu của những quốc gia mà họ đánh giá là không bền vững về mặt tài chính, dẫn đến khủng hoảng nợ lan rộng tương tự như các sự kiện lịch sử ở châu Âu những năm 2010.
Báo cáo cũng dành sự chú ý đặc biệt đến cơ cấu phát hành nợ tại Mỹ, nơi vay ngắn hạn chiếm khoảng 20% tổng nợ và lên đến 80% lượng phát hành trái phiếu kho bạc mới. IIF cảnh báo rằng, sự phụ thuộc quá mức vào nguồn vốn ngắn hạn này có thể tạo ra áp lực chính trị mạnh mẽ, buộc các ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất ở mức thấp để tránh chi phí vay vốn tăng cao, từ đó đe dọa sự độc lập của hệ thống ban hành chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh Fed đang cân nhắc lộ trình cắt giảm lãi suất, điều này có thể làm phức tạp thêm các quyết định vĩ mô, ảnh hưởng đến ổn định tài chính toàn cầu.
.jpg "Soi cầu lô bao hôm nay 26/01/2026")
.jpeg "Soi cầu xổ số Bạch Kim hôm nay 26/01/2026")
