Theo thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường, Sở Xây dựng được giao chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan để đề xuất đơn giản hóa thủ tục cấp phép và miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ trên toàn địa bàn thành phố. Căn cứ vào đặc thù đô thị lớn nhất cả nước, Sở Xây dựng sẽ tham mưu, trình UBND TP chỉ đạo thực hiện trong thời gian tới.
Thay vì phải nộp hồ sơ xin cấp phép như hiện nay, người dân xây nhà riêng lẻ có thể không cần xin phép nếu đáp ứng điều kiện cụ thể về quy hoạch. Toàn bộ quy trình cấp phép, tiếp nhận, xử lý hồ sơ sẽ được chuyển đổi sang môi trường điện tử, không tiếp nhận hồ sơ giấy, đồng thời kết nối liên thông dữ liệu giữa UBND phường – xã – đặc khu với Sở Xây dựng. Hệ thống số hóa này nhằm tăng tính minh bạch, giảm thời gian chờ đợi và phục vụ hiệu quả hơn cho công tác kiểm tra, giám sát hoạt động xây dựng tại địa phương.
Sở Xây dựng cũng sẽ ban hành “Cẩm nang hướng dẫn cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ”, thống nhất quy trình, thành phần hồ sơ và hướng dẫn UBND cấp cơ sở triển khai đồng bộ trên toàn thành phố.
Trước đó, Sở Xây dựng TP.HCM đã từng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng cho phép thí điểm miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ cao dưới 7 tầng, thuộc khu vực có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc thiết kế đô thị đã được phê duyệt hợp pháp. Đề xuất này nhận được sự ủng hộ của các chuyên gia quy hoạch và cộng đồng doanh nghiệp vì giúp giảm đáng kể chi phí, thời gian và thủ tục hành chính cho người dân.
Đồng thời, Sở Xây dựng cũng đề xuất mở rộng phạm vi miễn giấy phép đối với những khu vực đã có thiết kế đô thị được phê duyệt, nếu đảm bảo các chỉ tiêu quy hoạch – kiến trúc tương đương quy hoạch chi tiết 1/500. Trước đó, TP.HCM đã hai lần công bố danh mục các khu vực được miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ, cho thấy định hướng rõ ràng của thành phố trong việc cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy cho biết tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ rằng quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là “tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp”. Bộ Xây dựng đang rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, trong đó có thủ tục cấp giấy phép xây dựng – lĩnh vực còn nhiều bước trung gian và trùng lặp.
Theo Công điện số 78 ngày 29/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ, các bộ ngành, đặc biệt là Bộ Xây dựng, phải tập trung cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng, rà soát toàn bộ nghị định, thông tư và quy trình cấp phép để hướng tới mô hình quản lý gọn nhẹ, hiệu quả hơn. Song song với việc tạo thuận lợi, cơ quan chức năng cũng sẽ đánh giá tác động của việc bỏ cấp phép nhằm bảo đảm người dân được tự chủ xây dựng nhưng không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của cộng đồng, doanh nghiệp và quy hoạch đô thị chung.
Nếu được thông qua, chính sách miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ tại TP.HCM sẽ không chỉ giúp người dân tiết kiệm hàng chục ngày làm thủ tục, mà còn là bước tiến cụ thể trong chuyển đổi số, cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản lý đô thị của thành phố. Đây được xem là “tin vui kép” – vừa giúp giảm gánh nặng thủ tục, vừa khẳng định nỗ lực của TP.HCM trong xây dựng một chính quyền đô thị hiện đại, thân thiện và phục vụ người dân tốt hơn.
