Trong số 74 khu đất được đề xuất thí điểm, 54 khu đã được “chốt” để đưa vào triển khai, chiếm tổng diện tích khoảng 650 ha. Trong đó, riêng phần đất lúa chiếm gần 213.000 m² — con số gây chú ý khi phần lớn diện tích này sẽ được chuyển đổi để phục vụ cho các dự án nhà ở quy mô lớn.
Một số dự án tiêu biểu có diện tích đất lúa phải chuyển đổi rất lớn: Khu nhà ở Mỹ Xuân: hơn 17.800 m², khu nhà ở Công ty Đô thị mới: 52.500 m², khu dân cư Lan Anh Thịnh Vượng: hơn 60.000 m², khu dân cư Mỹ Phú: hơn 33.600 m², khu dân cư BIDC Phú Mỹ: hơn 10.300 m²
Các khu đất được phép phát triển nhà ở dưới ba hình thức: Doanh nghiệp nhận quyền sử dụng đất để làm khu nhà ở sinh thái (như Phú Thịnh, Phú Gia, An Phú, Gia Hưng), các dự án đang có quyền sử dụng đất, triển khai chung cư cao tầng, khu phức hợp thương mại – dịch vụ, điển hình là Charm City Vũng Tàu, dự án kết hợp cả hai hình thức, như trung tâm thương mại – căn hộ Sao Mai Phú Mỹ hay khu dân cư Mỹ Phú.
Toàn bộ các dự án thí điểm này phải hoàn tất trước 31/3/2030, theo khung thời gian được Nghị quyết 171/2024 của Quốc hội cho phép.
Điểm then chốt của Nghị quyết 171 là cho phép doanh nghiệp bất động sản nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở để phát triển dự án nhà ở thương mại, miễn là phù hợp quy hoạch và kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương. Đây là cơ chế đặc thù, gỡ bỏ rào cản pháp lý từng khiến nhiều dự án bị “treo” hàng chục năm.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, từ năm 2021 đến hết quý I/2025, thành phố mới hoàn thành 6 dự án nhà ở xã hội (NƠXH) với 2.745 căn hộ, trong khi 4 dự án khác đang xây dựng có quy mô 2.874 căn hộ. Hiện vẫn còn khoảng 21 dự án NƠXH dang dở, với tiềm năng lên tới 40.000 căn hộ. Cơ chế mới này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến độ, mở thêm quỹ đất và tạo thêm nguồn cung.
Thành phố cũng đang đề nghị Thủ tướng xem xét thí điểm miễn giấy phép xây dựng cho một số dự án, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Việc “bung” quỹ đất nông nghiệp để phát triển nhà ở được đánh giá là một trong những bước đi mạnh mẽ nhất của TP.HCM trong nhiều năm qua. Nguồn cung đất sạch cho dự án thương mại sẽ được gia tăng đáng kể, từ đó tạo ra hàng chục ngàn căn hộ mới, góp phần hạ nhiệt giá nhà vốn đã ở mức quá cao.
Tuy nhiên, thách thức phía trước không hề nhỏ: phải kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi đất nông nghiệp để tránh đầu cơ, phải giải quyết thỏa đáng bài toán bồi thường – tái định cư cho người dân, đồng thời giám sát chặt tiến độ triển khai để không tái diễn tình trạng dự án “ôm đất, bỏ hoang”.
Với quyết định cho phép chuyển đổi 54 khu đất nông nghiệp thành dự án nhà ở thương mại, TP.HCM không chỉ tạo thêm quỹ đất mà còn phát đi thông điệp mạnh mẽ: thành phố sẵn sàng “xé rào” cơ chế cũ, bứt tốc để giải quyết khủng hoảng nhà ở.
