Ngay trong tháng 9/2025, TP.HCM sẽ chính thức tái lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc, một bước đi được Thường trực Thành ủy TP.HCM thông qua tại phiên họp ngày 17/9, nhằm tách chức năng quy hoạch, kiến trúc ra khỏi Sở Xây dựng để nâng cao chuyên môn hóa trong quản lý phát triển đô thị. Quyết định này được công bố trong thông báo kết luận của Văn phòng Thành ủy, đánh dấu lần đầu trong khoảng 10 năm qua TP thực hiện việc tái lập cơ quan chuyên môn này.
Theo đó, Đảng ủy UBND TP.HCM đã có đề xuất thành lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc và được Thường trực Thành ủy TP cơ bản thống nhất nội dung này. Thành ủy yêu cầu Sở Nội vụ phối hợp với Sở Xây dựng cùng các cơ quan liên quan rà soát kỹ hoạt động và chức năng, nhiệm vụ của cơ quan được hình thành, đảm bảo phù hợp quy định pháp luật. Về cơ cấu, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được đề xuất sẽ có 6 phòng chuyên môn và 3 đơn vị sự nghiệp công lập.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, tại Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố lần thứ 4, nhiệm kỳ 2020-2025 ngày 15/9, nhấn mạnh sau hợp nhất, TP có quy mô dân số hơn 14 triệu người và diện tích trên 7.000 km², do đó công tác quy hoạch phải được nâng lên tầm vóc lớn, đồng bộ và chuyên nghiệp. Ông cho rằng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của thành phố cần được thuê đơn vị tư vấn quốc tế hàng đầu để xây dựng, đồng thời kêu gọi huy động nguồn lực xã hội hóa để thực hiện quy hoạch hiệu quả, tránh việc quy hoạch treo hoặc điều chỉnh không đồng bộ.
Thành phố cũng sẽ song song triển khai nhiều đồ án quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch hạ tầng, quy hoạch xây dựng cùng với các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội để đảm bảo mọi dự án đều thực hiện theo định hướng chung. Việc này được xem là cần thiết trong bối cảnh phát triển nhanh, áp lực về dân số, áp lực từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng giao thông, quản lý kiến trúc cảnh quan và việc bảo vệ không gian công cộng đang ngày càng trở nên cấp bách.
Thường trực Thành ủy yêu cầu Ban cán sự UBND TP.HCM cùng Đảng ủy UBND thành phố phối hợp với Đảng ủy, Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân TP.HCM, các ban chuyên trách để trao đổi, thống nhất quy trình rà soát, thẩm định, trình HĐND TP.HCM xem xét và thông qua tại kỳ họp chuyên đề tháng 9/2025 việc thành lập Sở Quy hoạch-Kiến trúc. Hiện các công tác chuẩn bị bao gồm rà soát chức năng, biên chế, đơn vị sự nghiệp công lập, sắp xếp nhân sự và cơ chế hoạt động đang được xúc tiến khẩn trương.
Sự tái lập Sở Quy hoạch - Kiến trúc được đánh giá là rất cần thiết trong giai đoạn TP.HCM có nhiều khu đô thị mới hình thành, nhiều đồ án quy hoạch đô thị lớn hơn 110 ha đang được công bố, trong khi những quy hoạch chi tiết hạ tầng, thiết kế đô thị, quản lý kiến trúc, cảnh quan còn nhiều bất cập. Đòi hỏi về sự chuyên môn hóa, tính liên kết giữa quy hoạch tổng thể với các quy hoạch phân ngành ngày càng rõ ràng.
Việc tái lập cơ quan này không chỉ nhằm nâng cao vai trò tham mưu của chính quyền trong công tác quy hoạch, trong đó có việc công bố và triển khai quy hoạch đô thị, kiến trúc — mà còn nhằm tăng cường kỷ luật thực thi quy hoạch, tránh tình trạng cấp phép xây dựng, đầu tư xây dựng chưa gắn kết hoặc chồng chéo với quy hoạch chung.
Như vậy, tháng 9/2025 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong quản lý quy hoạch, kiến trúc tại TP.HCM, với quyết tâm thành lập Sở mới để đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển đô thị chuyên sâu, đồng bộ và bền vững, phù hợp quy mô thành phố lớn. Việc này cũng mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng đất, đảm bảo không gian kiến trúc đẹp, hạ tầng khớp nối tốt và khả năng thu hút đầu tư được cải thiện nhờ có cơ quan chuyên trách độc lập về quy hoạch - kiến trúc.
