TP.HCM đang triển khai kế hoạch di dời gần 39.600 căn nhà trên và ven sông, kênh, rạch trong giai đoạn 2025-2030 nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống, đồng thời giảm thiểu rủi ro thiên tai. Đây là một trong những đề án trọng điểm của thành phố, được Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh là nhiệm vụ cấp bách, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững.
Theo báo cáo, hiện trên địa bàn 16 quận, huyện và TP Thủ Đức vẫn còn 398 dự án hoặc tuyến kênh, rạch chưa được chỉnh trang, nhiều khu vực tồn tại nhà ở tạm bợ, xây dựng tự phát, không theo quy hoạch, vật liệu kém chất lượng, gây mất mỹ quan đô thị và ô nhiễm môi trường.
Đặc biệt, tình trạng lấn chiếm dòng chảy làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thoát nước, gia tăng nguy cơ ngập úng và sạt lở khi mưa bão. Việc di dời số lượng lớn nhà ở ven kênh sẽ góp phần khôi phục không gian xanh, cải thiện cảnh quan và tạo động lực phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại.
Đề án này không chỉ dừng lại ở việc di dời và phá bỏ các công trình xuống cấp, mà còn tính đến việc tái thiết các khu đất thu hồi để phát triển hạ tầng mới, xây dựng nhà ở xã hội, công trình công cộng và các dự án dịch vụ, du lịch sinh thái ven sông. Qua đó, TP.HCM kỳ vọng vừa giải quyết nhu cầu an cư lạc nghiệp của người dân, vừa khai thác hiệu quả quỹ đất, gia tăng giá trị kinh tế và thu hút đầu tư.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là không nhỏ. Phần lớn nhà ở ven kênh, rạch hiện nay tồn tại dưới dạng mua bán giấy tay, thiếu giấy tờ pháp lý rõ ràng, gây khó khăn trong việc xác định quyền sở hữu và chính sách đền bù. Bên cạnh đó, việc bố trí chỗ ở mới cho hàng chục nghìn hộ dân cũng cần giải pháp cụ thể và khả thi, từ xây dựng quỹ nhà tái định cư đến hỗ trợ vay vốn mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Ngoài ra, nguồn kinh phí để thực hiện di dời và tái định cư quy mô lớn này cũng là một bài toán lớn đối với ngân sách thành phố.
Lãnh đạo TP.HCM yêu cầu các sở ngành, quận huyện khẩn trương rà soát từng khu vực, thống kê chi tiết số lượng nhà, tình trạng pháp lý và điều kiện thực tế của các hộ dân để xây dựng phương án di dời, đền bù và tái định cư cụ thể, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân. Đồng thời, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành từng giai đoạn theo lộ trình, không để dự án bị đình trệ hay kéo dài như trước.
Khi hoàn thành, đề án di dời gần 40.000 căn nhà ven kênh rạch không chỉ nâng cao đời sống và sự an toàn của hàng chục nghìn hộ dân mà còn mở ra cơ hội tái thiết diện mạo đô thị ven sông theo quy hoạch mới. TP.HCM sẽ có thêm không gian cho phát triển hạ tầng, du lịch, dịch vụ, đồng thời quảng bá hình ảnh một thành phố xanh, sạch, đẹp và hiện đại hơn trong mắt người dân lẫn nhà đầu tư. Đây được coi là bước đi mang tính đột phá trong chiến lược phát triển đô thị bền vững của thành phố trong thập niên tới.
