Ngày 1/7/2025 đánh dấu cột mốc quan trọng trong tiến trình sắp xếp đơn vị hành chính tại Hà Nội, khi xã Xuân Mai chính thức được thành lập theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là kết quả của việc hợp nhất thị trấn Xuân Mai, xã Nam Phương Tiến, xã Thủy Xuân Tiên và phần lớn diện tích cùng dân số của xã Tân Tiến thuộc huyện Chương Mỹ. Sự kiện này không chỉ mang tính thay đổi về mặt địa giới hành chính mà còn mở ra hướng phát triển mới cho khu vực phía Tây Nam Thủ đô.
Sau khi hợp nhất, xã Xuân Mai có tổng diện tích tự nhiên 50,72 km², với quy mô dân số đạt 67.310 người. Mật độ dân cư bình quân khoảng 1.327 người/km², cao hơn mức trung bình của nhiều xã vùng ven đô nhưng vẫn đảm bảo quỹ đất để phát triển đô thị, công nghiệp và nông nghiệp.
Cơ cấu hình thành cụ thể như sau:
Xã Nam Phương Tiến: 16,26 km² – 11.728 người.
Xã Tân Tiến: 11,16 km² – 10.838 người.
Thị trấn Xuân Mai: 9,60 km² – 23.913 người.
Xã Thủy Xuân Tiên: 13,70 km² – 20.831 người.
Sự hợp nhất này đưa Xuân Mai trở thành xã có quy mô lớn cả về diện tích lẫn dân số, đứng trong nhóm xã trọng điểm của huyện Chương Mỹ và toàn thành phố.
Xã Xuân Mai nằm tại giao điểm chiến lược giữa Quốc lộ 6 và đường Hồ Chí Minh, đóng vai trò là cửa ngõ kết nối Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc. Vị trí này tạo điều kiện thuận lợi để Xuân Mai trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, giao thương, cũng như phát triển các dịch vụ logistics.
Ngoài ra, Xuân Mai nằm trong quy hoạch phát triển đô thị vệ tinh Xuân Mai – một trong năm đô thị vệ tinh của Hà Nội. Đô thị này được định hướng phát triển theo mô hình đa chức năng: công nghiệp, dịch vụ, giáo dục – đào tạo và đô thị sinh thái. Điều đó khẳng định vai trò của Xuân Mai không chỉ với huyện Chương Mỹ mà còn với toàn bộ khu vực phía Tây Thủ đô.
Việc lấy tên “Xuân Mai” cho đơn vị hành chính mới xuất phát từ tên gọi quen thuộc của thị trấn Xuân Mai trước đây. Đây là tên ngắn gọn, dễ nhớ, đã gắn bó nhiều năm với đời sống người dân và có tính nhận diện cao. Việc giữ tên gọi cũ giúp hạn chế những xáo trộn về thủ tục hành chính, địa chỉ cư trú và giấy tờ liên quan, đồng thời duy trì bản sắc văn hóa địa phương.
Xã Xuân Mai sau sắp xếp có tiềm năng phát triển toàn diện với nhiều lợi thế.
Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp: Trên địa bàn có nhiều cụm công nghiệp, nhà máy chế biến, cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, chế biến lâm sản. Đây là nguồn lực kinh tế quan trọng, tạo việc làm và đóng góp lớn cho ngân sách địa phương.
Thương mại và dịch vụ: Khu vực trung tâm Xuân Mai vốn đã là điểm sầm uất với nhiều chợ, cửa hàng, dịch vụ vận tải. Sau sáp nhập, với dân số trên 67 nghìn người, thị trường dịch vụ – thương mại càng có điều kiện mở rộng.
Nông nghiệp: Các vùng như Nam Phương Tiến và Tân Tiến trước đây chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Hiện nay, định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao đang được triển khai, giúp nâng cao giá trị kinh tế và cải thiện đời sống nông dân.
Giáo dục và đào tạo: Xuân Mai là nơi đặt trụ sở của nhiều trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tạo lợi thế để phát triển thành trung tâm đào tạo của khu vực Tây Hà Nội.
Sự đa dạng về ngành nghề giúp nền kinh tế xã có sự cân bằng, vừa giữ được truyền thống nông nghiệp, vừa phát triển công nghiệp và dịch vụ hiện đại.
Ngày 16–17/8/2025, xã Xuân Mai đã tổ chức Đại hội Đảng bộ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 với sự tham gia của 235 đại biểu, đại diện cho hơn 2.800 đảng viên toàn xã. Tại đây, Đảng bộ đã đề ra phương hướng phát triển: xây dựng Xuân Mai trở thành trung tâm công nghiệp – dịch vụ – giáo dục của vùng, đồng thời nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Bộ máy chính quyền sau sáp nhập đã được kiện toàn, gồm UBND xã, HĐND xã và các ban ngành đoàn thể, bảo đảm hoạt động thông suốt. Tổ chức đảng tại cơ sở gồm 75 chi, đảng bộ trực thuộc, tạo thành hệ thống chính trị vững mạnh.
Ngày 6/9/2025, chính quyền địa phương phối hợp cùng các cơ quan thành phố tổ chức trao quà hỗ trợ cho các hộ cận nghèo theo chuẩn Trung ương, mỗi suất trị giá 5 triệu đồng. Đây là hoạt động thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền tới an sinh xã hội, đồng thời góp phần ổn định đời sống cho người dân sau giai đoạn sáp nhập.
Với quy mô dân số đông, diện tích rộng, vị trí địa lý chiến lược và sự định hướng rõ ràng trong quy hoạch đô thị, Xuân Mai đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Trong tương lai, xã sẽ phát triển theo hướng:
Đẩy mạnh công nghiệp nhẹ và dịch vụ gắn với các tuyến giao thông huyết mạch.
Xây dựng các khu dân cư hiện đại đáp ứng nhu cầu đô thị hóa nhanh chóng.
Phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở các vùng ven để tạo nguồn cung thực phẩm sạch cho Hà Nội.
Tăng cường giáo dục – đào tạo, biến Xuân Mai thành trung tâm đào tạo chất lượng cao phía Tây Thủ đô.
Tất cả những yếu tố đó hứa hẹn đưa Xuân Mai trở thành một trong những địa bàn phát triển năng động, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của huyện Chương Mỹ và thành phố Hà Nội.
