Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, trong 9 tháng đầu năm 2025, cả nước đã hoàn thành 43.681 căn NƠXH trên tổng chỉ tiêu 100.275 căn, đạt tỷ lệ 43,6%. Dự kiến đến hết năm 2025, sẽ hoàn thành thêm 39.245 căn, nâng tổng số lên 82.926 căn, đạt 83% kế hoạch. Hiện tại, cả nước đang đầu tư xây dựng 135.033 căn, trong đó đã khởi công 69 dự án với quy mô 69.362 căn trong 9 tháng qua. Tuy nhiên, tiến độ tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM vẫn dưới 50% chỉ tiêu, với Hà Nội hoàn thành khoảng 4.500 căn (đạt 35%) và TP.HCM hoàn thành 5.200 căn (đạt 42%), phản ánh những khó khăn về quỹ đất và thủ tục hành chính tại các đô thị đông dân này.
Bộ Xây dựng đã chỉ rõ 5 hạn chế, bất cập chính đang ảnh hưởng đến việc phát triển NƠXH. Thứ nhất, một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác này, chưa đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và 5 năm, cũng chưa thành lập Ban Chỉ đạo phát triển NƠXH để phối hợp triển khai. Thứ hai, số lượng dự án hoàn thành chưa đạt mục tiêu, với một số dự án đã khởi công nhưng chưa triển khai thi công hoặc thi công chậm tiến độ do vướng mắc về pháp lý và nguồn vốn. Thứ ba, mặc dù các địa phương đã dành quỹ đất lớn để phát triển NƠXH, nhưng "chất lượng" quỹ đất chưa đảm bảo, nhiều ô đất được quy hoạch ở vị trí xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và xã hội, dẫn đến khó thu hút chủ đầu tư và chậm đưa vào sử dụng. Thứ tư, nhiều địa phương chưa bố trí ngân sách để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và đầu tư hạ tầng kỹ thuật nhằm tạo quỹ đất sạch, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Thứ năm, một số chủ đầu tư được lựa chọn thiếu năng lực tài chính và kinh nghiệm, dẫn đến dự án triển khai chậm trễ, thậm chí đình trệ.
Về tình hình thực hiện của các bộ ngành liên quan, theo Quyết định số 444/QĐ-TTg, năm 2025 giao Bộ Quốc phòng khởi công 252 căn, Bộ Công an khởi công 3.000 căn và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khởi công 1.600 căn. Đến nay, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đã tích cực phối hợp với các địa phương lớn như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng để triển khai, và có khả năng vượt mục tiêu. Cụ thể, trong dịp 19/8/2025, Bộ Công an đã khởi công 4 dự án NƠXH cho lực lượng vũ trang với quy mô khoảng 3.200 căn, bao gồm 3 dự án tại Hà Nội (2.000 căn) và 1 dự án tại TP.HCM (1.200 căn). Trong khi đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã khởi công 1 dự án với 525 căn tại tỉnh Đồng Tháp, và dự kiến từ nay đến hết năm sẽ khởi công thêm 4 dự án: 1 dự án tại Vĩnh Long (khoảng 300 căn), 2 dự án tại Bắc Ninh (1.290 căn) và 1 dự án tại Quảng Ngãi (603 căn), góp phần vượt chỉ tiêu được giao.
Về đánh giá các địa phương, trong 9 tháng đầu năm, một số tỉnh đã hoàn thành trên 50% chỉ tiêu, bao gồm Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An và Lào Cai. Bộ Xây dựng dự báo các địa phương có khả năng hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu năm 2025 bao gồm TP. Hải Phòng, TP. Huế, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hưng Yên, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Nghệ An, Tây Ninh và Cà Mau. Những địa phương này đã chủ động trong việc quy hoạch quỹ đất, bố trí ngân sách và thu hút chủ đầu tư, tạo động lực cho tiến độ triển khai.
Để khắc phục các hạn chế trên, Bộ Xây dựng đề xuất các địa phương cần tăng cường quan tâm, thành lập Ban Chỉ đạo phát triển NƠXH và tích cực bố trí ngân sách cho bồi thường, tái định cư nhằm tạo quỹ đất sạch. Đồng thời, cần lựa chọn chủ đầu tư có năng lực mạnh để đảm bảo tiến độ dự án, đồng thời đẩy mạnh giám sát để tránh chậm trễ. Với mục tiêu quốc gia phát triển 1 triệu căn NƠXH đến năm 2030, việc giải quyết kịp thời các bất cập sẽ góp phần đảm bảo an sinh xã hội, giảm áp lực nhà ở cho người thu nhập thấp và công nhân lao động tại các khu công nghiệp.
