Theo Sở Xây dựng TP HCM, nguyên nhân chính nằm ở Chỉ thị 07/2003, trong đó yêu cầu chủ đầu tư phải dành 10% quỹ đất hoặc 20% quỹ nhà để xây dựng nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp. Quy định này đã được bãi bỏ từ tháng 11/2005, nhưng nhiều dự án được chấp thuận giai đoạn 2003-2005 vẫn bị ràng buộc nghĩa vụ cũ. Hệ quả là dù người dân đã nhận nhà nhiều năm, thậm chí gần 20 năm, nhưng vẫn chưa thể được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu.
Sự thay đổi chính sách khiến hàng loạt dự án phát sinh ba nhóm vướng mắc: xác nhận đã hoàn thành nghĩa vụ, các dự án đang dở dang và kiến nghị điều chuyển vị trí nghĩa vụ. Đây chính là lý do khiến nhiều căn hộ bị “treo sổ” suốt hàng chục năm, gây thiệt thòi lớn cho người mua.
Để xử lý, Tổ công tác 5013 đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường rà soát phương án giá đất, xác định nghĩa vụ tài chính bổ sung nếu có. Sở Xây dựng được giao đối chiếu từng hồ sơ với quy định pháp luật hiện hành, trong khi Văn phòng Đăng ký đất đai tiếp tục cấp sổ cho những căn hộ đã không còn vướng nghĩa vụ.
Theo thống kê của Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), hiện trên địa bàn thành phố vẫn còn hàng nghìn căn hộ bị “treo sổ” vì Chỉ thị 07. Điển hình như dự án khu nhà ở Dương Hồng 9B4-9B8 tại huyện Bình Chánh cũ với 254 căn hộ, trong đó 25 căn thuộc diện dành cho người thu nhập thấp theo tỷ lệ 10% quỹ đất. Dù hạ tầng đã hoàn thiện, phần lớn căn hộ được cấp sổ, nhưng 25 căn còn lại vẫn chưa được giải quyết. Chủ đầu tư khẳng định đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ, toàn bộ sản phẩm đã bán cho khách hàng, nhưng vướng mắc pháp lý kéo dài gần hai thập kỷ khiến cư dân chịu nhiều thiệt thòi, còn doanh nghiệp mất uy tín.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng những hệ lụy từ Chỉ thị 07 không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người dân khi không thể thế chấp, vay vốn, chuyển nhượng hay thừa kế tài sản, mà còn làm doanh nghiệp lao đao vì khiếu kiện, mất cơ hội phát triển dự án mới. Ông kiến nghị TP HCM cần sớm có hướng dẫn cụ thể và giải quyết dứt điểm thay vì để tình trạng kéo dài suốt gần 20 năm.
Theo Tổ công tác 5013, việc khẩn trương tháo gỡ sẽ mang lại nhiều lợi ích: cư dân có thể thực hiện đầy đủ quyền sở hữu, ngân sách nhà nước tránh thất thu, còn thị trường bất động sản lấy lại niềm tin từ cả nhà đầu tư và người mua nhà.
