Tại một tọa đàm về nhà ở mới đây, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, nhấn mạnh đã đến lúc Chính phủ triển khai thuế chống đầu cơ bất động sản. Theo ông, giá nhà tăng nóng trong thời gian qua không chỉ do chi phí đầu vào gia tăng mà còn bởi nguồn cung khan hiếm khi hàng nghìn dự án bị ách tắc pháp lý, cộng thêm tình trạng thổi giá đất.
Số liệu của Bộ Xây dựng cho thấy, 9 tháng đầu năm 2025, giá căn hộ sơ cấp tại Hà Nội trung bình 80 triệu đồng/m², tăng tới 33% so với cùng kỳ năm trước. Một số dự án hạng sang thậm chí rao bán ở ngưỡng 150-300 triệu đồng/m². Tại TP.HCM, giá sơ cấp trung bình đạt 89 triệu đồng/m², tăng 36% so với năm ngoái, nhiều dự án cao cấp có giá mở bán từ 150 triệu đồng/m².
Ông Lực chỉ ra, hiện một gia đình công chức phải mất ít nhất 26 năm tích lũy mới mua được nhà, trong khi trung bình toàn cầu chỉ là 15 năm. Điều này cho thấy sự mất cân đối ngày càng nghiêm trọng giữa giá nhà và thu nhập, làm người lao động mất dần cơ hội an cư. “Chính phủ cần sớm áp dụng thuế với căn nhà thứ hai, đất bỏ hoang hay các giao dịch ngắn hạn. Đây vốn là chính sách phổ biến trên thế giới và là công cụ quan trọng để điều tiết thị trường”, ông Lực kiến nghị.
Số liệu từ CBRE Việt Nam cũng củng cố nhận định này: trong 6 tháng đầu năm, giá nhà tại Hà Nội đã chạm mức 80 triệu đồng/m², còn tại TP.HCM khoảng 85 triệu đồng/m², tăng bình quân 22-30% so với cùng kỳ. Bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE, cho rằng dù còn lo ngại về tác động ngắn hạn, nhưng thuế bất động sản sớm muộn cũng phải áp dụng nếu muốn thị trường vận hành ổn định.
Theo nghiên cứu của DKRA, 70% giao dịch bất động sản trong 8 tháng qua thuộc về nhà đầu tư, đầu cơ, trong khi người mua để ở chỉ chiếm 30%. Khảo sát từ Batdongsan (Property Guru) cũng cho thấy 86% người mua bất động sản chỉ giữ tài sản chưa đến 1 năm rồi bán lại, chỉ 14% có ý định giữ trên 5 năm. “Nếu muốn dòng tiền quay về nhu cầu thực và đầu tư dài hạn, không thể tránh khỏi việc đánh thuế bất động sản”, bà Dung nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng thuế là công cụ trực diện để chống lướt sóng, găm đất. Hiệp hội từng đề xuất thuế chuyển nhượng theo thời gian nắm giữ: bán trong 6 tháng thuế suất 5%, từ 6-12 tháng 4%, 1-2 năm 3% và trên 3 năm 2%. “Giải pháp này có thể áp dụng linh hoạt trong giai đoạn thị trường nóng sốt”, ông nói.
Tuy vậy, trở ngại lớn nhất hiện nay là thiếu cơ sở dữ liệu để xác định người sở hữu căn nhà thứ hai, thứ ba và giá trị tài sản. Ông Cấn Văn Lực ước tính sẽ mất 1-2 năm để hoàn thiện dữ liệu trước khi áp dụng. Ông nhấn mạnh: “Nếu triển khai sớm, luật thuế bất động sản sẽ góp phần ngăn chặn đầu cơ, giảm lãng phí tài nguyên và đưa giá nhà về mức hợp lý”.
Tại cuộc họp tháng 8, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng đề nghị Bộ Tài chính kiên định với phương án đánh thuế đất bỏ hoang, dự án chậm tiến độ, nhà để trống thay vì áp thuế trên diện rộng. Đây được coi là giải pháp trực diện nhằm chặn hành vi găm đất, thổi giá trong bối cảnh thị trường còn nhiều hạn chế.
Trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, Bộ Tài chính đã bỏ đề xuất áp thuế 20% với thu nhập chuyển nhượng bất động sản theo thời gian nắm giữ, giữ nguyên mức hiện hành là 2% giá trị giao dịch. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng để hạ nhiệt giá nhà, ngoài thuế cần kết hợp đồng bộ các giải pháp: cải cách thủ tục pháp lý, rút ngắn quy trình phê duyệt dự án, tăng nguồn cung và phát triển hạ tầng.
