Trước hết, cần khẳng định rằng: người giữ sổ đỏ là người được quyền sở hữu thửa đất theo bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án. Khi Tòa phân chia tài sản, phần đất thuộc về ai thì người đó sẽ có quyền đứng tên và giữ sổ đỏ. Sổ đỏ không còn là tài sản chung sau khi ly hôn được phân chia, mà thuộc quyền sở hữu riêng của bên được giao.
Nếu Tòa tuyên chia đôi tài sản và tài sản là đất không thể chia bằng hiện vật, Tòa sẽ phán quyết theo hai hướng: Giao đất cho một người sử dụng, người này có trách nhiệm thanh toán phần giá trị cho người còn lại. Hoặc buộc bán tài sản, chia tiền theo tỷ lệ mà Tòa quyết định.
Trong trường hợp đất được giao cho một người, sau khi bản án có hiệu lực, người đó phải thực hiện thủ tục sang tên sổ đỏ tại văn phòng đăng ký đất đai. Khi sang tên xong, sổ đỏ mới sẽ đứng tên cá nhân đó và họ là người giữ sổ.
Nếu đất được chia thành 2 phần riêng biệt và đủ điều kiện tách thửa, mỗi người sẽ được cấp một sổ đỏ riêng tương ứng phần đất của mình. Khi đó, mỗi người giữ sổ của phần đất thuộc sở hữu cá nhân, không ai có quyền can thiệp vào sổ của người kia.
Trong trường hợp Tòa tuyên tài sản vẫn là đồng sở hữu sau ly hôn (ít gặp hơn nhưng có), sổ đỏ vẫn giữ tên cả hai người. Khi đó, cả hai đều có quyền giữ bản gốc hoặc thỏa thuận ai là người giữ, nhưng mọi giao dịch như thế chấp, bán, tặng cho… đều phải có chữ ký của cả hai.
Nếu sổ đỏ đang bị người không được giao đất giữ, chủ tài sản mới có thể nộp đơn đề nghị cấp lại sổ đỏ (mất – thất lạc) kèm theo bản án ly hôn. Đây là quyền hợp pháp và cơ quan chức năng sẽ cấp lại theo đúng quy định, bất kể người kia có giao sổ cũ hay không.
Một tình huống khác là sổ đỏ đang thế chấp ngân hàng tại thời điểm ly hôn. Khi đó, dù giấy tờ do ngân hàng giữ, quyền sở hữu sau ly hôn vẫn theo phán quyết của Tòa. Người được giao tài sản phải tiếp tục nghĩa vụ trả nợ hoặc làm thủ tục giải chấp, rồi sang tên theo trình tự.
Điều quan trọng nhất là sau ly hôn, hai bên cần thực hiện các bước cập nhật biến động tại văn phòng đăng ký đất đai để tránh tranh chấp về sau. Nhiều người ngại thủ tục nên để sổ đỏ đứng tên vợ chồng cũ, dẫn đến rủi ro khó sang tên, khó giao dịch hoặc phát sinh tranh chấp khi một bên mất, tái hôn hoặc tẩu tán tài sản.
Tóm lại, ai được Tòa giao quyền sử dụng đất thì người đó giữ sổ đỏ, hoặc được cấp sổ mới sau khi hoàn tất thủ tục sang tên. Sổ đỏ là chứng thư sở hữu nên phải đi cùng người sở hữu, không phụ thuộc vào việc ai đang cầm giữ bản gốc trước đó. Thực hiện đúng thủ tục sau ly hôn sẽ giúp việc quản lý tài sản minh bạch, tránh tranh chấp và bảo đảm quyền lợi cho mỗi bên.
