Bộ Xây dựng vừa trình đề xuất mới liên quan đến chính sách tín dụng bất động sản, trong đó đưa ra quy định siết chặt việc vay vốn đối với người mua căn nhà thứ hai trở lên. Theo đề xuất, người mua nhà thứ hai chỉ được vay tối đa 50% giá trị hợp đồng mua bán, trong khi người mua căn nhà thứ ba trở lên chỉ được vay không quá 30%.
Quy định này, nếu được thông qua, sẽ áp dụng cho tất cả các khoản vay mua nhà ở thương mại, ngoại trừ nhà ở xã hội và nhà dành cho công nhân, nhằm kiểm soát hoạt động đầu cơ, góp phần bình ổn thị trường bất động sản đang có dấu hiệu nóng lên trở lại.
Đề xuất trên nằm trong dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc kiểm soát, điều tiết thị trường nhà ở, hướng tới mục tiêu hạ giá nhà, tăng khả năng tiếp cận cho người dân có nhu cầu thực. Cụ thể, Bộ Xây dựng nhấn mạnh rằng chính sách mới này không nhằm hạn chế quyền sở hữu nhà của người dân, mà hướng đến việc ngăn chặn tình trạng sử dụng đòn bẩy tài chính quá mức để đầu tư nhiều căn hộ cùng lúc, gây méo mó cung cầu và đẩy giá bất động sản tăng cao.
Theo phân tích của cơ quan soạn thảo, trong nhiều năm qua, dòng tiền vay ngân hàng chảy mạnh vào lĩnh vực bất động sản đầu cơ, khiến giá nhà liên tục leo thang vượt xa thu nhập trung bình. Ở nhiều thành phố lớn, có tình trạng người dân sở hữu một căn nhà để ở, trong khi một số ít nhà đầu tư nắm giữ hàng loạt căn hộ nhưng không sử dụng, chỉ nhằm mục đích chờ tăng giá. Việc này không chỉ khiến thị trường mất cân bằng mà còn làm giảm cơ hội sở hữu nhà ở của người có nhu cầu thực sự.
Cùng với đó, dự thảo cũng đưa ra hàng loạt biện pháp hỗ trợ nhóm người mua nhà lần đầu, đặc biệt là người trẻ dưới 35 tuổi, người lao động có thu nhập trung bình và thấp. Những đối tượng này sẽ được tiếp cận các gói vay ưu đãi, lãi suất thấp từ chương trình 120.000 tỷ đồng mà Chính phủ đang triển khai, đồng thời được hỗ trợ thủ tục hành chính nhanh chóng khi mua nhà ở xã hội hoặc nhà ở thương mại giá hợp lý.
Ngoài việc siết cho vay mua nhà thứ hai và thứ ba, Bộ Xây dựng cũng đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản quốc gia nhằm tăng tính minh bạch cho thị trường. Trung tâm này sẽ là nơi công khai thông tin về quy hoạch, pháp lý, giá bán và tình trạng giao dịch của các dự án trên toàn quốc, giúp hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá hoặc tung tin sai lệch nhằm trục lợi.
Nhiều chuyên gia nhận định, nếu quy định về hạn mức cho vay được ban hành, nó sẽ tác động mạnh đến cả người mua lẫn doanh nghiệp. Với người đầu tư, việc vay ngân hàng để “mua nhà bằng đòn bẩy” sẽ trở nên khó khăn hơn, buộc họ phải cân nhắc kỹ lưỡng khi tham gia thị trường. Với các ngân hàng thương mại, quy định này cũng giúp giảm rủi ro nợ xấu khi hạn chế dòng vốn chảy vào lĩnh vực bất động sản đầu cơ, vốn dễ biến động và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất cân đối thanh khoản.
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng chính sách này cần được thiết kế linh hoạt, tránh gây ảnh hưởng đến nhóm người dân thực sự có nhu cầu mua thêm nhà để phục vụ mục đích chính đáng, chẳng hạn như mua cho con cái hoặc hỗ trợ người thân. Do đó, việc triển khai cần đi kèm với các tiêu chí rõ ràng, có thể xác minh được để đảm bảo công bằng và hiệu quả thực tế.
Nếu được Chính phủ thông qua, đề xuất của Bộ Xây dựng sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển thị trường bất động sản Việt Nam theo hướng bền vững, minh bạch và cân bằng hơn. Chính sách này không chỉ giúp giảm sức nóng đầu cơ trong ngắn hạn mà còn mở đường cho việc tái cấu trúc dòng vốn, khuyến khích doanh nghiệp tập trung vào phát triển nhà ở vừa túi tiền, phục vụ nhu cầu thực của phần đông người dân – đúng như tinh thần “phát triển nhà ở là vì con người, chứ không chỉ vì lợi nhuận”.
