Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) mới đây đã gửi văn bản góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản, trong đó đề xuất giảm mức nộp tiền sử dụng đất khi bán lại nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm xuống còn 20% (hoặc có thể là 30%) thay vì mức 50% như quy định hiện hành. Đây là chính sách được nhiều người dân thu nhập thấp quan tâm do có thể giảm đáng kể chi phí khi chuyển nhượng căn nhà xã hội.
Theo quy định hiện nay quy định tại Điều 42 của Nghị định 100/2024/NĐ-CP, khi bán lại nhà ở xã hội riêng lẻ sau 05 năm, người bán phải nộp 50% tiền sử dụng đất được tính theo bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm bán lại. HoREA cho rằng mức 50% là quá cao, đặc biệt trong bối cảnh bảng giá đất ở nhiều địa phương vừa được điều chỉnh theo Luật Đất đai 2024 (Điều 257), có tỉnh tăng giá đất lên nhiều lần so với giai đoạn 2020-2024. Ví dụ, bảng giá đất (điều chỉnh) ở TP. HCM có biên độ tăng từ 2,36 lần đến 38,8 lần so với bảng giá cũ.
HoREA nhấn mạnh rằng người mua nhà ở xã hội ban đầu đã được hưởng ưu đãi miễn hoặc giảm nhiều khoản chi phí, nguồn đất, tiền sử dụng đợt đầu. Vì vậy, khi bán lại, việc nộp lại 50% tiền sử dụng đất là mức “gánh nặng” lớn, có thể khiến giao dịch bị trì trệ, giá bán lại vẫn cao, hạn chế khả năng tiếp cận của người thu nhập thấp. Việc giảm xuống 20% không chỉ giúp người bán dễ dàng hơn trong việc chuyển nhượng mà vẫn giữ được tinh thần ưu đãi của chính sách nhà ở xã hội.
Đề xuất này cũng được HoREA đặt trong mối tương quan với chính sách tiền sử dụng đất khác, như đề xuất của Bộ Tài chính về mức thu 30% tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đất ở. Theo HoREA, để thống nhất và hợp lý với các chính sách đất đai hiện hành, việc áp tỷ lệ giảm ở nhà ở xã hội xuống khoảng 20-30% là hợp lý.
Ngoài ra, HoREA cũng kiến nghị về điều kiện thu nhập để được mua nhà ở xã hội được cập nhật sát thực tế hơn. Cụ thể, cá nhân có thu nhập 20 triệu đồng/tháng; vợ chồng là 40 triệu đồng/tháng; và trường hợp cá nhân độc thân nuôi con dưới tuổi thành niên được xác nhận theo bảng tiền công, tiền lương tại nơi làm việc, được cấp xác nhận bởi cơ quan có thẩm quyền. Điều này nhằm mở rộng nhóm đối tượng được tiếp cận nhà ở xã hội, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người lao động tự do chưa có hợp đồng lao động chính thức vẫn gặp khó khăn khi chứng minh thu nhập.
Về phía người dân và thị trường, nếu đề xuất được thông qua, việc giảm mức nộp tiền sử dụng đất từ 50% xuống 20-30% có thể giúp nhiều người bán lại nhà ở xã hội thực hiện dễ dàng hơn, thu nhập từ việc bán lại giảm chi phí lớn, giao dịch sẽ thông thoáng hơn. Thêm vào đó, nhà nước vẫn giữ được nguồn thu, vì đất đã được ưu đãi ở thời điểm mua ban đầu nên việc nộp lại một phần tiền sử dụng đất khi bán lại là hợp lý để chia sẻ chi phí với ngân sách.
Tuy nhiên cũng tồn tại một số quan ngại: nếu giảm quá sâu, chính sách ưu đãi có thể bị lạm dụng, người không đủ điều kiện nhà ở xã hội vẫn chuyển nhượng kiếm lời; công tác quản lý giá đất, đánh giá đất đai tại thời điểm bán lại cần minh bạch; việc xác định thời hạn 5 năm, điều kiện bán lại riêng lẻ phải rõ ràng để tránh tranh chấp.
Hiện nay, dự thảo Nghị định sửa đổi đang ở giai đoạn lấy ý kiến và hoàn chỉnh, HoREA hy vọng đề xuất giảm mức tiền sử dụng đất khi bán lại nhà ở xã hội sẽ được ghi nhận trong văn bản cuối cùng, nhằm hỗ trợ người mua nhà có thu nhập thấp, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở xã hội một cách thiết thực, bền vững.
