Tỉnh Khánh Hòa vừa chính thức tham gia đường đua thành lập Khu thương mại tự do (Free Trade Zone – FTZ) khi đề xuất ba địa điểm chiến lược gồm Vân Phong gắn liền với cảng nước sâu Vân Phong, Cà Ná kết nối cảng biển phía Nam và Cam Ranh tận dụng lợi thế từ cảng hàng không quốc tế Cam Ranh. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm khai thác tối đa lợi thế địa kinh tế, đồng thời mở ra cơ hội thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.
Trong thời gian gần đây, nhiều tỉnh thành trên cả nước đã mạnh dạn đề xuất mô hình FTZ như một giải pháp thúc đẩy hội nhập và tăng tốc phát triển kinh tế. Khánh Hòa đã hoàn thiện đề án về khu thương mại tự do và trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Theo định hướng của lãnh đạo tỉnh, việc triển khai FTZ gắn liền với hệ thống cảng biển, sân bay và dịch vụ logistics sẽ trở thành điểm nhấn đột phá, đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển có sức cạnh tranh trong khu vực.
Các chuyên gia nhận định FTZ là xu hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa. Với Khánh Hòa, lựa chọn Vân Phong – khu vực sở hữu cảng nước sâu nổi bật – chính là lợi thế lớn để phát triển chuỗi logistics, thương mại quốc tế, công nghiệp phụ trợ, năng lượng sạch và dịch vụ hàng hải. PGS.TS Bùi Quang Bình, Đại học Kinh tế Đà Nẵng, nhấn mạnh rằng tỉnh cần định hình FTZ theo hướng vừa khai thác lợi thế cảng trung chuyển quốc tế, vừa kết hợp phát triển các ngành kinh tế xanh, bền vững để tạo bản sắc riêng và lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Tuy nhiên, việc hình thành FTZ cũng đối mặt với không ít thách thức. Khung pháp lý hiện nay cho mô hình này chưa thực sự đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong quản lý khi triển khai. Bên cạnh đó, nếu quá nhiều địa phương cùng phát triển FTZ mà không có sự phân bổ hợp lý, nguy cơ trùng lặp chức năng và cạnh tranh không lành mạnh trong thu hút đầu tư có thể xảy ra. PGS.TS Bùi Quang Bình cảnh báo rằng cần có quy hoạch tổng thể mang tính quốc gia, phân định rõ vai trò và đặc thù của từng FTZ để đảm bảo hiệu quả, tránh biến mô hình này thành phong trào.
Khánh Hòa hiện đang rà soát, cập nhật lại quy hoạch tỉnh sau khi tiến hành sắp xếp địa giới hành chính, đồng thời nghiên cứu kỹ các vị trí phù hợp nhất để phát triển FTZ trong giai đoạn 2025–2030. Song song với đó, tỉnh sẽ tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, cảng biển, sân bay, hạ tầng số và tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Trước mắt, Khánh Hòa đang chờ quyết định của Trung ương về chủ trương thí điểm FTZ. Nếu được thông qua, Khánh Hòa sẽ gia nhập nhóm ít ỏi những địa phương được phép thành lập FTZ, trong đó Đà Nẵng là một ví dụ đi trước với dự án FTZ diện tích gần 1.900 ha. Đây sẽ là cơ hội để Khánh Hòa khẳng định vai trò trung tâm kinh tế biển, đồng thời tạo ra động lực phát triển mới cho cả vùng duyên hải miền Trung.
Việc Khánh Hòa quyết tâm bước vào đường đua FTZ không chỉ cho thấy tầm nhìn chiến lược trong khai thác lợi thế sẵn có về địa lý, hạ tầng và kinh tế biển, mà còn phản ánh mong muốn đổi mới cơ chế, hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu mô hình này được triển khai thành công, các khu thương mại tự do tại Khánh Hòa sẽ không chỉ là điểm đến hấp dẫn của các dòng vốn đầu tư, mà còn trở thành cú hích quan trọng, lan tỏa sự phát triển cho toàn bộ khu vực miền Trung.
