Trước hết, “bỏ phố về quê” không còn là câu chuyện của những người thất thế, mà đang trở thành lựa chọn có ý thức. Sau giai đoạn 2020–2021, khi đại dịch khiến hàng triệu người phải sống trong không gian chật hẹp, khái niệm “an cư” đã thay đổi sâu sắc. Nhiều người nhận ra giá trị của không khí trong lành, sự tĩnh lặng và cảm giác làm chủ cuộc sống. Việc sống ở nông thôn, làm việc từ xa hoặc khởi nghiệp tại địa phương không còn là điều viển vông – mà là một xu hướng được hậu thuẫn bởi hạ tầng số và tư duy làm việc linh hoạt của thế hệ trẻ.
Theo thống kê, số người rời thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM để sinh sống lâu dài tại các vùng ven và nông thôn đã tăng rõ rệt sau năm 2022. Sự phát triển của công nghệ và xu hướng work-from-anywhere khiến khoảng cách địa lý không còn là rào cản. Nhiều người có thể vừa làm việc online, vừa duy trì cuộc sống “tự cung tự cấp” ở ngoại ô hoặc quê nhà. Thay vì coi “bỏ phố về quê” là bước lùi, họ xem đó là sự dịch chuyển về chất lượng sống – khi thời gian, sức khỏe và sự bình an trở thành thước đo thành công mới.
Một trong những lý do khiến làn sóng này lan rộng chính là sự mệt mỏi với áp lực đô thị. Thành phố lớn mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng kèm theo chi phí đắt đỏ, ô nhiễm, kẹt xe, tiếng ồn và căng thẳng kéo dài. Với mức thu nhập trung bình, người trẻ khó mua nhà, khó tiết kiệm và phải chạy đua liên tục để “chỉ vừa đủ sống”. Trong khi đó, ở quê hoặc vùng ven, chi phí sinh hoạt rẻ hơn 30–50%, không khí trong lành, thực phẩm sạch và thời gian dành cho bản thân nhiều hơn. Nhiều người từng làm việc 10–12 tiếng mỗi ngày ở thành phố chia sẻ rằng, chỉ sau vài tháng về quê, họ cảm thấy tinh thần phục hồi, giấc ngủ tốt hơn và có thể “nghe được chính mình”.
Tuy nhiên, “bỏ phố về quê” không phải lúc nào cũng là giấc mơ màu hồng. Thực tế, không ít người từng thử và phải quay lại thành phố vì thiếu việc làm, thiếu tương tác xã hội hoặc gặp khó khăn trong thích nghi. Cuộc sống ở nông thôn không chỉ có cây xanh và tiếng chim – mà còn có mùa vụ, thời tiết, khoảng cách dịch vụ và nhịp sống chậm đến mức đôi khi khiến người quen đô thị cảm thấy “lạc nhịp”. Ngoài ra, việc khởi nghiệp ở quê đòi hỏi vốn, kỹ năng và mối quan hệ địa phương – những yếu tố không dễ xây dựng nếu chỉ mang tâm lý “về quê cho yên bình”.
Điểm khác biệt của thế hệ “bỏ phố về quê” hiện nay so với trước đây nằm ở cách họ chuẩn bị và mục tiêu dài hạn. Nếu trước kia, đó là quyết định bốc đồng sau khi thất vọng ở thành phố, thì nay nhiều người chọn về quê theo kế hoạch: mua đất nhỏ làm homestay, farmstay, mở quán cà phê, làm sản phẩm thủ công hoặc du lịch cộng đồng. Họ không rời bỏ thành phố hoàn toàn, mà kết hợp hai thế giới – vừa có thu nhập từ công việc trực tuyến, vừa sống gần gũi với thiên nhiên. Đây chính là hình thức “bỏ phố một phần” – xu hướng được dự báo sẽ bền vững hơn trong tương lai.
Từ góc độ xã hội, “bỏ phố về quê” còn phản ánh sự thay đổi trong quan niệm thành công của thế hệ trẻ. Với Gen Y và Gen Z, hạnh phúc không còn gắn với việc sở hữu căn hộ giữa trung tâm hay chức danh trong tập đoàn, mà nằm ở sự tự do lựa chọn cách sống. Họ dám bước ra khỏi khuôn mẫu “đi học – đi làm – mua nhà – lập gia đình” để tìm kiếm một lối sống cân bằng, sáng tạo và tự chủ hơn. Internet, thương mại điện tử, mô hình kinh tế chia sẻ và truyền thông số đang giúp ước mơ “vừa sống chậm, vừa kiếm tiền” trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, để xu hướng này trở thành lối sống bền vững chứ không chỉ là trào lưu nhất thời, cần có sự hỗ trợ đồng bộ về chính sách và hạ tầng. Các địa phương cần phát triển khu dân cư thông minh, hệ thống internet mạnh, giao thông kết nối tốt và môi trường khởi nghiệp nông thôn. Đồng thời, người trẻ về quê cũng cần chuẩn bị kỹ lưỡng – không chỉ tài chính, mà cả tư duy làm việc tự chủ và khả năng thích ứng với sự khác biệt văn hóa.
Nhìn ở góc tích cực, làn sóng “bỏ phố về quê” không đơn thuần là rời bỏ đô thị, mà là hành trình tìm lại sự cân bằng giữa con người và thiên nhiên, giữa làm việc và sống thật. Khi xã hội bước sang giai đoạn hậu công nghiệp, giá trị sống sẽ không còn đo bằng tốc độ, mà bằng chiều sâu trải nghiệm và sức khỏe tinh thần. Có thể không phải ai cũng đủ điều kiện để “bỏ phố”, nhưng ai cũng đang học cách sống chậm hơn, xanh hơn và ý nghĩa hơn – đó mới chính là tinh thần bền vững mà làn sóng này để lại.
