Theo Luật Đất đai 2024, “thời hạn sử dụng đất lâu dài” được hiểu là không xác định thời điểm kết thúc quyền sử dụng đất, khác với các loại đất có thời hạn 50 năm hay 70 năm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là quyền sử dụng là vĩnh viễn tuyệt đối, bởi Nhà nước vẫn là đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai. Người sử dụng chỉ có quyền ổn định lâu dài trong phạm vi quy hoạch, không bị giới hạn bằng con số cụ thể về năm.
Các loại đất được quy định có thời hạn sử dụng lâu dài gồm: đất ở tại nông thôn, đất ở tại đô thị, đất xây dựng trụ sở cơ quan của Nhà nước, đất sử dụng cho mục đích quốc phòng – an ninh, và đất tôn giáo, tín ngưỡng. Điều này có nghĩa là, khi bạn sở hữu nhà ở riêng lẻ, căn hộ chung cư được cấp sổ đỏ đất ở hoặc đất ở kết hợp thương mại, thì thời hạn ghi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ là “lâu dài”. Người sở hữu có quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, thừa kế mà không bị giới hạn thời gian.
Đối với các loại đất khác như đất thương mại, dịch vụ, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp hoặc đất dự án, thời hạn sử dụng thường chỉ từ 50 năm đến tối đa 70 năm. Khi hết hạn, người sử dụng đất nếu có nhu cầu tiếp tục thì được xem xét gia hạn, nhưng không tự động được công nhận là lâu dài. Đây là lý do nhiều người mua căn hộ officetel, condotel hoặc đất trong khu công nghiệp thường băn khoăn khi thấy thời hạn ghi trong sổ chỉ có vài chục năm.
Một điểm đáng chú ý là đối với căn hộ chung cư, đất xây dựng tòa nhà thường được cấp quyền sử dụng lâu dài nếu là đất ở, nhưng tuổi thọ công trình (tức tòa nhà) lại phụ thuộc vào kết cấu và niên hạn sử dụng thực tế. Khi công trình xuống cấp, Nhà nước sẽ tổ chức cải tạo, xây dựng lại theo quy hoạch, nhưng quyền sử dụng đất vẫn được duy trì lâu dài cho cộng đồng cư dân. Điều này đảm bảo người dân không mất quyền sở hữu, dù công trình có thể được thay thế sau hàng chục năm.
Trường hợp người dân đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa có sổ đỏ, nếu thuộc nhóm đất ở và không có tranh chấp, thì khi làm thủ tục cấp sổ, thời hạn sử dụng cũng sẽ được ghi là “lâu dài”. Tuy nhiên, nếu thửa đất đó nằm trong quy hoạch khác mục đích hoặc được xác định là đất nông nghiệp, đất công ích, thì thời hạn chỉ được cấp theo quy định cụ thể – thường là có giới hạn năm.
Việc xác định rõ thời hạn sử dụng đất có ý nghĩa đặc biệt trong đầu tư và giao dịch bất động sản. Một thửa đất có thời hạn lâu dài thường có giá trị cao hơn 20–30% so với đất có thời hạn có giới hạn, bởi mang lại cảm giác an toàn và tính kế thừa cho các thế hệ sau. Đây cũng là yếu tố quan trọng khi người dân so sánh giữa việc mua chung cư lâu dài hay chung cư 50 năm, hoặc khi đầu tư vào đất dự án có thời hạn thuê của Nhà nước.
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp người mua chỉ chú ý đến diện tích, vị trí mà bỏ qua mục “thời hạn sử dụng” trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hậu quả là sau khi hoàn tất giao dịch, họ mới phát hiện đất thuộc dạng thuê 50 năm hoặc đang trong quy hoạch. Do đó, khi làm sổ hoặc mua bán nhà đất, cần đọc kỹ phần ghi chú “thời hạn sử dụng đất” để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.
Trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 sắp có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025, các quy định về phân loại và thời hạn sử dụng đất được cụ thể hóa, minh bạch hơn, giúp người dân dễ tra cứu và giảm tranh chấp. Việc hiểu đúng khái niệm “sử dụng đất lâu dài” không chỉ giúp người dân an tâm trong quá trình sở hữu, mà còn góp phần xây dựng một thị trường bất động sản minh bạch, ổn định và bền vững.
