Thời gian gần đây, nhiều ngân hàng thương mại đã mạnh tay rao bán đấu giá tài sản bảo đảm thuộc lĩnh vực bất động sản – động thái được đánh giá là nhằm thu hồi nợ xấu nhưng cũng phản ánh áp lực lớn trong quản trị tài sản thế chấp. Báo Cafef ghi nhận loạt trường hợp điển hình từ Bắc vào Nam, với biện pháp “có sao bán vậy”, giảm giá khởi điểm so với các lần trước, khiến dư luận đặt câu hỏi về khả năng “xả hàng” bất động sản của hệ thống ngân hàng.
Một trong những trường hợp mới nhất là BIDV chi nhánh Hóc Môn, thông báo bán đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền tại địa chỉ 90B Quốc lộ 22, P. Trung Mỹ Tây, TP.HCM. Lô đất có diện tích hơn 3.871 m², loại hình đất cơ sở sản xuất kinh doanh, thời hạn sử dụng đất 50 năm (tính từ ngày 11/8/2010), tức còn khoảng 35 năm thời hạn dùng đất. Giá khởi điểm được đưa ra là 148,59 tỷ đồng, giảm khoảng 52 tỷ đồng so với mức 200,5 tỷ đồng mà ngân hàng từng áp dụng hồi tháng 6.
Tuy nhiên, giá bán chưa bao gồm các chi phí như lệ phí đăng ký sang tên, các chi phí chuyển quyền sử dụng đất và các chi phí khác (nếu có) – và người trúng đấu giá phải chịu toàn bộ rủi ro liên quan tài sản theo nguyên trạng, kể cả các khuyết điểm pháp lý hay hiện trạng sử dụng đất.
Tiếp tục mùa đấu giá, VietinBank Tây Ninh phối hợp Công ty Đấu giá hợp danh Miền Đông để bán tài sản đảm bảo của ba khách hàng gồm Công ty TNHH Hồng Liên Tây Ninh, Nguyễn Thu Thảo và Huỳnh Hữu Nghĩa. Các tài sản được rao bán gồm 7 bất động sản tại Tây Ninh, tổng giá trị gần 34 tỷ đồng.
Ở phía Bắc, Vietcombank Chi nhánh Hà Tĩnh thông báo phát mại hai lô đất tại phường Cải Đan, TP. Sông Công (Thái Nguyên), giá chào bán gần 10 tỷ đồng. Riêng Agribank chi nhánh 9 cũng bước vào “mùa xả hàng” với lô đất có diện tích 2.552 m² tại xã Tân Thạnh Đông (nay là xã Phú Hòa Đông, TP.HCM), loại hình đất trồng cây lâu năm, thời hạn sử dụng đến ngày 1/7/2070. Giá khởi điểm được công bố là khoảng 8,5 tỷ đồng.
Hàng loạt động thái này được các chuyên gia đánh giá là cách ngân hàng xử lý tài sản thế chấp yếu kém nhằm thu hồi phần nợ xấu còn lại, đồng thời thanh lọc danh mục tài sản “đứng im”. Tuy nhiên, việc giảm giá mạnh so với thời điểm chào bán trước cũng đặt ra vấn đề: liệu ngân hàng có đang chịu áp lực bán tháo tài sản, hay thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn điều chỉnh lớn?
Động thái “có sao bán vậy” đồng nghĩa với việc ngân hàng không chịu trách nhiệm đối với rủi ro pháp lý, tình trạng xuống cấp hay tranh chấp cấu trúc tài sản. Nhiều khách hàng tiềm năng sẽ cân nhắc kỹ, tự tìm hiểu hồ sơ pháp lý, hiện trạng sử dụng đất và các rủi ro tiềm tàng. Điều này cũng làm rõ quan điểm của ngân hàng khi áp dụng phương án thanh lý thay vì bảo trì hoặc sắp xếp lại danh mục tài sản “bất động sản giữ lại”.
Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang tiềm ẩn điều chỉnh, việc ngân hàng liên tiếp rao bán tài sản thế chấp có thể được xem là tín hiệu cảnh báo về áp lực dòng vốn, nợ xấu gia tăng hoặc tâm lý thận trọng trong định giá tài sản. Với những người mua đấu giá, đây có thể là cơ hội nếu họ nắm rõ thông tin, nhưng cũng là rủi ro nếu đánh giá sai các yếu tố ẩn.
