Ngày 1.8, Sở Công Thương tỉnh Gia Lai cho biết đang khẩn trương xem xét hồ sơ và đơn đề nghị cấp giấy phép hoạt động điện lực cho một số dự án điện gió trên địa bàn, sau thời gian dài các công trình hoàn thiện nhưng không thể vận hành thương mại do vướng mắc pháp lý.
Theo thông tin từ Sở Công Thương Gia Lai, nhiều dự án điện gió đã hoàn thành thi công từ năm 2023 nhưng đến nay vẫn chưa được cấp phép hoạt động, không thể ký hợp đồng mua bán điện với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Tình trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực đầu tư, mà còn đẩy các doanh nghiệp vào thế khó, thiệt hại hàng nghìn tỉ đồng vì không có nguồn thu hoàn vốn.
Một số dự án quy mô lớn hiện vẫn chưa được cấp giấy phép hoạt động điện lực gồm: Nhà máy điện gió Chơ Long, Nhà máy điện gió Yang Trung, Nhà máy điện gió Ia Pếch, Nhà máy điện gió Phát triển miền núi và Nhà máy điện gió Chế biến Tây Nguyên.
Lý giải về thực trạng trên, Sở Công Thương cho biết, trước đây, việc cấp phép hoạt động điện lực đối với các dự án năng lượng tái tạo công suất lớn thuộc thẩm quyền của Cục Điều tiết điện lực – Bộ Công Thương. Do đó, các nhà đầu tư buộc phải hoàn tất hồ sơ gửi về trung ương, chờ quy trình thẩm định phức tạp và kéo dài. Chỉ khi có giấy phép này, doanh nghiệp mới được phép thương thảo và ký hợp đồng mua bán điện với EVN.
Tuy nhiên, khi Luật Điện lực (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ năm 2024, cơ chế cấp phép đã có sự thay đổi. Cụ thể, các dự án có công suất dưới 50 MW sẽ được phân cấp cho UBND cấp tỉnh thực hiện, trong đó ủy quyền cho Sở Công Thương thụ lý và cấp phép. Đây là bước điều chỉnh nhằm rút ngắn thủ tục hành chính, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ vận hành thương mại cho các dự án năng lượng sạch.
Đại diện Sở Công Thương Gia Lai khẳng định, hiện đơn vị đã sẵn sàng tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính theo quy định mới, trong đó trước mắt là hồ sơ đề nghị cấp giấy phép cho Dự án Nhà máy điện gió Chế biến Tây Nguyên (công suất dưới 50MW), do Công ty Cổ phần Năng lượng gió Chư Prông Gia Lai làm chủ đầu tư.
Trên thực tế, sự chậm trễ trong việc cấp giấy phép điện lực khiến hàng loạt dự án đã “xây xong để đó”, gây tổn thất lớn cho doanh nghiệp. Không chỉ mất đi nguồn doanh thu đáng kể từ việc bán điện lên lưới quốc gia, các chủ đầu tư còn phải oằn mình gánh chi phí lãi vay ngân hàng, chi trả nhân công vận hành, bảo trì hệ thống tuabin, lưới điện nội bộ, và bảo dưỡng cơ sở hạ tầng hàng tháng.
Nhiều nhà đầu tư cho biết họ đang trong tình trạng “tiến thoái lưỡng nan”: không thể vận hành thương mại, không có dòng tiền trả nợ vay, trong khi tài sản cố định đã bỏ ra hàng trăm đến hàng nghìn tỉ đồng đang bị “đóng băng”.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo, nếu tình trạng chậm cấp phép tiếp tục kéo dài, nhiều dự án có thể đứng trước nguy cơ phá sản hoặc buộc phải chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác với giá thấp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của địa phương mà còn tác động tiêu cực đến quá trình chuyển dịch năng lượng xanh – sạch, bền vững theo chủ trương của Chính phủ.
Với lợi thế về điều kiện tự nhiên – khí hậu thuận lợi cho điện gió, Gia Lai hiện là một trong những địa phương có tiềm năng lớn phát triển năng lượng tái tạo tại khu vực Tây Nguyên. Tỉnh đang đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ phát triển hàng chục nhà máy điện gió quy mô lớn, góp phần bổ sung nguồn năng lượng ổn định cho hệ thống điện quốc gia.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa được mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải có cơ chế thông thoáng, minh bạch, nhất quán từ trung ương đến địa phương; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về pháp lý để các dự án sớm được cấp phép, đi vào vận hành và khai thác hiệu quả.
