UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Kế hoạch số 291/KH-UBND triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua địa bàn tỉnh. Với chiều dài hơn 190 km – một trong những đoạn tuyến dài nhất cả nước – dự án này đòi hỏi khối lượng giải phóng mặt bằng khổng lồ, ảnh hưởng sâu rộng tới hàng ngàn hộ dân và công trình dân sinh.
Theo tính toán sơ bộ, toàn tuyến đi qua Quảng Trị sẽ chiếm dụng khoảng 1.865 ha đất, tác động trực tiếp tới 7.277 hộ dân và hơn 21.000 ngôi mộ. Tỉnh dự kiến xây dựng 51 khu tái định cư và 28 khu nghĩa trang mới, với tổng kinh phí cho công tác giải phóng mặt bằng ước đạt khoảng 17.064 tỷ đồng.
Toàn bộ kế hoạch được chi tiết hóa với các mốc thời gian cụ thể, bắt đầu từ khâu khảo sát, lập hồ sơ đến việc giao đất và chi trả bồi thường.
Cụ thể, tỉnh sẽ bàn giao cọc giải phóng mặt bằng từ ngày 1/1/2026 và hoàn tất trước 6/8/2026. Công tác trích đo hiện trường, lập hồ sơ trích đo được thực hiện từ 6/1 đến 11/8/2026. Việc ban hành thông báo thu hồi đất sẽ được triển khai đồng thời, kéo dài từ 5/2 đến trước ngày 10/9/2026.
Từ giữa tháng 2/2026, địa phương sẽ tổ chức điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Các phương án này sẽ được công khai để lấy ý kiến người dân và hoàn thành trước 20/10/2026. Việc chi trả tiền cho người dân bắt đầu từ giữa tháng 4 và kết thúc trước 20/11/2026.
Giao đất tái định cư và thực hiện thu hồi đất là giai đoạn cuối cùng, được đặt hạn chót vào ngày 30/11/2026 – mốc thời gian quan trọng nhằm bàn giao mặt bằng sạch cho thi công dự án.
Ưu tiên ba khu tái định cư khởi công sớm
Để kịp tiến độ, tỉnh lựa chọn ba khu tái định cư ưu tiên khởi công trước gồm: phường Đồng Sơn, phường Ba Đồn và xã Quảng Trạch. Việc lập quy hoạch chi tiết cho ba khu này được thực hiện từ 10/7 đến 25/7/2025. Sau đó, các thủ tục thu hồi đất, lựa chọn nhà thầu và phê duyệt báo cáo khả thi được thúc đẩy hoàn tất trước ngày 15/8/2025.
Từ 9/8 đến 17/8/2025, tỉnh tổ chức lựa chọn nhà thầu và tiến hành các bước giao đất. Dự kiến, ba khu này sẽ chính thức được khởi công vào ngày 19/8/2025, tạo đà cho các khu tái định cư còn lại.
Toàn bộ 51 khu tái định cư và 28 khu nghĩa trang sẽ được triển khai trên các xã, phường bị ảnh hưởng. Công tác rà soát, lựa chọn vị trí xây dựng phải hoàn tất trước 15/8/2025, lập quy hoạch chi tiết trước 14/9/2025 và phê duyệt dự án đầu tư trước 13/11/2025. Nếu phát sinh vướng mắc tại chính các khu tái định cư, phương án xử lý cần được hoàn thiện trước 12/1/2026.
UBND tỉnh yêu cầu toàn bộ cơ sở hạ tầng thiết yếu tại các khu tái định cư và nghĩa trang phải được thi công xong trước ngày 27/4/2026, để kịp giao đất cho dân xây nhà và di dời phần mộ trong khoảng tháng 5 đến tháng 11/2026. Mặt bằng sạch phải được bàn giao xong trước ngày 30/11/2026.
Giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành
Nhằm đảm bảo tiến độ của một dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, tỉnh Quảng Trị đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành liên quan.
Sở Xây dựng chịu trách nhiệm đôn đốc tiến độ, rút ngắn thời gian thẩm định quy hoạch và thiết kế hạ tầng tái định cư. Đồng thời, phối hợp lập quy hoạch chi tiết cho các khu vực bị ảnh hưởng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đảm nhận khâu thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và hướng dẫn thủ tục môi trường, bảo đảm hoàn thành trong thời gian ngắn nhất.
Sở Tài chính chủ trì bố trí nguồn vốn phục vụ bồi thường, hỗ trợ và xây dựng hạ tầng các khu tái định cư, nghĩa trang. Việc phân bổ ngân sách sẽ được ưu tiên theo tiến độ thực tế và mức độ cấp thiết tại từng địa bàn.
UBND các huyện, thị xã, thành phố liên quan được yêu cầu thành lập tổ công tác tại chỗ, phối hợp xử lý các tình huống phát sinh khi thực hiện giải phóng mặt bằng, đặc biệt tại các khu vực có đông dân cư, hoặc nơi có tập trung mồ mả lớn.
Với tổng chiều dài hơn 190 km, đoạn tuyến đi qua Quảng Trị là một trong những đoạn dài nhất của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đồng thời cũng là đoạn có khối lượng công việc về tái định cư và di dời mồ mả vào loại lớn nhất cả nước.
Khó khăn không chỉ nằm ở quy mô địa bàn và số lượng hộ dân bị ảnh hưởng, mà còn ở yêu cầu về tiến độ cực kỳ gấp gáp. Trong vòng chưa đầy 18 tháng, tỉnh Quảng Trị phải hoàn tất toàn bộ quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, xây dựng và bàn giao tái định cư, điều mà trước đây có thể mất nhiều năm mới thực hiện được.
Đây không chỉ là một thách thức về tổ chức và hành chính, mà còn là bài kiểm tra năng lực phối hợp giữa các cấp, các ngành và các địa phương trong việc cùng hướng tới mục tiêu phát triển hạ tầng trọng điểm, góp phần thay đổi diện mạo giao thông quốc gia.
