Trong bối cảnh dân số Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh chóng, bất động sản dưỡng lão, đặc biệt là mô hình dưỡng lão bán trú, được coi là một giải pháp nhân văn và tiềm năng cho tương lai.
Hiện nay cả nước có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số, và dự báo đến năm 2038, cứ 5 người dân thì có 1 người trên 60 tuổi. Sự thay đổi cơ cấu dân số này đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế, an sinh xã hội cũng như thị trường bất động sản khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe, tinh thần và hỗ trợ người già ngày càng tăng. Theo Viện Dân số, Sức khỏe và Phát triển, vào năm 2020 có tới 61,3% người cao tuổi đang sống cùng ít nhất một người con ruột.
Tuy nhiên, quy mô hộ gia đình ngày càng thu hẹp, số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy từ năm 2010 đến 2024, số người trung bình trong một hộ giảm từ 3,9 xuống còn 3,5. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2024 cũng ghi nhận hộ hai thế hệ chiếm 45,5%, trong khi hộ một thế hệ hoặc hộ đơn thân đã chiếm tới 37,1%. Điều này khiến nhiều người già khó có thể được chăm sóc toàn diện khi con cháu bận rộn công việc, đặc biệt trong giờ hành chính.
Trong bối cảnh đó, mô hình nhà dưỡng lão bán trú trở thành lựa chọn dung hòa giữa truyền thống “sống cùng gia đình” và nhu cầu được chăm sóc chuyên nghiệp. Khác với mô hình toàn thời gian, nơi người già sinh sống hoàn toàn tại cơ sở, mô hình bán trú cho phép họ tham gia các hoạt động chăm sóc, kiểm tra sức khỏe, giao lưu cộng đồng vào ban ngày rồi trở về nhà vào buổi tối. Điều này vừa giảm áp lực cho con cháu, vừa duy trì được sự gắn bó tình cảm gia đình.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất chính là chi phí. Theo thống kê cuối năm 2024, mức lương hưu bình quân ở Việt Nam chỉ đạt khoảng 6,2 triệu đồng/tháng, trong khi chi phí trung bình cho một suất dưỡng lão hiện nay khoảng 10 triệu đồng/tháng. Sự chênh lệch gần gấp đôi này khiến nhiều người cao tuổi khó có thể tiếp cận dịch vụ. Ngoài ra, phần lớn các cơ sở hiện nay vẫn chủ yếu hoạt động theo mô hình toàn thời gian, các trung tâm bán trú còn ít và thường xuyên quá tải. Trong khi đó, nhu cầu thực tế lại rất lớn, nhất là khi người cao tuổi trung bình mắc từ 3 bệnh mãn tính trở lên như tim mạch, tiểu đường, xương khớp, đòi hỏi sự chăm sóc y tế định kỳ và không thể chỉ trông cậy vào gia đình.
Để thị trường bất động sản dưỡng lão phát triển, đặc biệt là loại hình bán trú, việc hoàn thiện chính sách là rất cần thiết. Các chuyên gia đề xuất Nhà nước cần có cơ chế ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng để khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Việc kết hợp với bảo hiểm y tế và các chương trình an sinh xã hội cũng sẽ giúp giảm gánh nặng chi phí cho người cao tuổi. Bên cạnh đó, cần ban hành bộ tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ, giám sát chặt chẽ hoạt động của các cơ sở dưỡng lão, đảm bảo nhân sự y tế có chuyên môn, dịch vụ minh bạch và chi phí hợp lý. Về phía doanh nghiệp, đầu tư vào bất động sản dưỡng lão, nhất là tại các khu đô thị lớn, gần hạ tầng dịch vụ y tế và dân cư đông đúc, có thể mở ra một thị trường giàu tiềm năng, vừa mang lại lợi ích kinh tế vừa đáp ứng nhu cầu xã hội cấp thiết.
Có thể nói, tiềm năng phát triển bất động sản dưỡng lão ở Việt Nam là rất lớn khi tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh, cấu trúc hộ gia đình thay đổi và nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng rõ rệt. Mô hình bán trú, với tính linh hoạt và phù hợp văn hóa Á Đông, được kỳ vọng sẽ là hướng đi đúng đắn. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, cần sự chung tay từ Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm tạo ra một môi trường sống tử tế, đảm bảo sức khỏe và tinh thần cho người cao tuổi, đồng thời hình thành một mô hình đầu tư bền vững và nhân văn.
