Theo báo cáo, thời điểm tháng 7/2024, UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 2954/2024 về phân bổ tổng thể nguồn nhà ở, đất ở thuộc sở hữu Nhà nước để phục vụ 253 dự án đầu tư công trên toàn thành phố. Tổng quỹ nhà, đất thuộc diện này lên tới 11.132 căn hộ và nền đất, trong đó có 8.933 căn hộ đã được chuyển giao về Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng để quản lý, sử dụng cho mục đích tái định cư, tạm cư.
Cụ thể, 4.823 căn và nền đất (4.790 căn hộ và 33 nền đất) đã có chủ trương đưa ra đấu giá. Trong số này, 3.790 căn thuộc khu 38,4 ha phường An Khánh (TP Thủ Đức) đã được UBND thành phố ban hành quyết định đấu giá, và 953 căn hộ tại Vĩnh Lộc B hiện được Sở Xây dựng trình Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM xem xét bãi bỏ quyết định đấu giá để giữ lại làm quỹ tái định cư.
Song song đó, thành phố đã phân bổ 5.785 căn hộ và nền đất (3.994 căn hộ) cho các quận, huyện để phục vụ tái định cư và tạm cư cho các dự án đầu tư công, còn 524 căn hộ và nền đất chưa phân bổ. Tính đến nay, các địa phương mới bàn giao, sử dụng được 624 căn và nền đất (tương đương 11%), trong khi 5.161 căn hộ và nền đất vẫn chưa được bố trí, bao gồm 657 căn đang sửa chữa theo đề nghị của địa phương.
Như vậy, tổng quỹ nhà, đất chưa sử dụng hiện là 5.685 căn, chưa tính số đã có chủ trương đấu giá. Theo đánh giá của Sở Xây dựng, việc bố trí, sử dụng nhà tái định cư còn nhiều bất cập, như một số khu vực dư thừa nhà ở trong khi nơi khác lại thiếu, hay cơ chế khai thác và sử dụng tài sản công còn cứng nhắc, vướng mắc pháp lý khiến nguồn lực nhà đất không được đưa vào sử dụng kịp thời.
Trước đây, TP.HCM ghi nhận 8.359 trường hợp có nhu cầu tái định cư, trong khi đã phân bổ được 5.785 căn và nền đất; dự kiến cần thêm 2.215 căn để phục vụ các dự án giao thông trọng điểm trong thời gian tới. Điều này cho thấy, về lâu dài, quỹ nhà tái định cư vẫn thiếu, nhưng tỷ lệ sử dụng hiện tại lại thấp do công tác điều phối và phân bổ chưa đồng đều.
Sau gần 1 năm thực hiện Quyết định 2954/2024, Sở Xây dựng ghi nhận thực trạng “nghịch lý kép”: thiếu nhà ở nơi cần, thừa nơi dư, khi tỷ lệ sử dụng mới đạt 11%. Do đó, Sở kiến nghị điều chỉnh phương thức phân bổ quỹ nhà ở, đất ở tái định cư giai đoạn 2025–2027 theo hướng chỉ phân bổ riêng tối đa 40% nhu cầu của từng địa phương. Phần còn lại sẽ được dành dùng chung cho các dự án đầu tư công cấp khu vực, đảm bảo linh hoạt, tránh lãng phí và sử dụng hiệu quả tài sản công.
Việc đề xuất bãi bỏ đấu giá gần 1.000 căn hộ tái định cư tại Vĩnh Lộc B được xem là bước điều chỉnh cần thiếtnhằm bổ sung quỹ nhà phục vụ tái định cư cho các dự án trọng điểm, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang triển khai hàng loạt công trình giao thông lớn như cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, Vành đai 3, cải tạo kênh rạch và chỉnh trang đô thị.
