Trước hết, điều quan trọng nhất khi xây tầng hầm là đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý. Theo Quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 01:2021/BXD, khi thiết kế nhà có tầng hầm, chiều sâu tối đa không nên vượt quá 1,5 lần chiều cao công trình nếu không có biện pháp chống thấm và gia cố đặc biệt. Đối với nhà phố hoặc nhà liền kề, việc đào hầm sâu dễ ảnh hưởng đến móng công trình lân cận, gây sụt lún hoặc nứt tường. Vì vậy, chủ nhà cần thuê đơn vị thiết kế – thi công có năng lực, có giấy phép hoạt động và hồ sơ chịu trách nhiệm kỹ thuật rõ ràng.
Một trong những sai lầm phổ biến là xây hầm mà không xin phép xây dựng đúng quy định. Theo Luật Xây dựng, mọi công trình có tầng hầm đều phải được thẩm định kết cấu và cấp phép riêng. Nếu tự ý đào hầm hoặc mở rộng diện tích so với bản vẽ được duyệt, công trình có thể bị đình chỉ, xử phạt hành chính, thậm chí buộc khắc phục hoặc phá dỡ. Ngoài ra, chủ đầu tư cần nộp hồ sơ thiết kế kết cấu móng, hệ thống thoát nước, chống thấm và thông gió cho cơ quan chức năng trước khi khởi công.
Về kỹ thuật, chống thấm là yếu tố sống còn đối với mọi công trình có tầng hầm. Do đặc điểm nằm dưới mặt đất, hầm luôn chịu áp lực nước ngầm, nếu thi công kém chất lượng sẽ nhanh chóng bị thấm, rò rỉ, gây ẩm mốc, phá hủy kết cấu bê tông. Chủ nhà nên yêu cầu sử dụng vật liệu chống thấm hai lớp, kết hợp màng khò nóng và phụ gia chống thấm trộn trong bê tông, đồng thời bố trí hệ thống thoát nước đáy hầm dẫn ra hố ga trung tâm. Khi hoàn thiện, cần kiểm tra kỹ mối nối tường – sàn, khu vực cổ ống kỹ thuật và cửa ra vào – đây là những điểm yếu dễ bị thấm nhất.
Song song với chống thấm, hệ thống thông gió và chiếu sáng cũng đóng vai trò quyết định đến chất lượng không gian tầng hầm. Do thiếu ánh sáng tự nhiên, khu vực này thường ẩm và dễ tích khí độc, đặc biệt nếu dùng làm gara. Vì vậy, cần lắp đặt quạt thông gió công suất lớn, cửa gió đối lưu hai đầu, và đèn chiếu sáng có cảm biến để tiết kiệm điện. Với nhà phố, có thể tận dụng giếng trời hoặc khoảng trống thông tầng để lấy sáng tự nhiên, giúp tầng hầm không bị ngột ngạt.
Ở góc độ phong thủy, tầng hầm được xem là vị trí tích tụ âm khí do nằm sâu dưới đất. Nếu thiết kế không hài hòa, dễ khiến không gian trong nhà nặng nề, thiếu sinh khí. Để cân bằng năng lượng, cần chú trọng màu sắc, ánh sáng và lưu thông khí. Tầng hầm nên sơn màu sáng như trắng, be, vàng nhạt; hạn chế màu tối. Có thể đặt chậu cây xanh, đá phong thủy hoặc đèn ánh sáng vàng ấm để kích hoạt dương khí. Nếu hầm dùng làm phòng sinh hoạt, nên bố trí thêm quạt đối lưu và hệ thống lọc không khí để tránh cảm giác tù túng.
Theo các chuyên gia phong thủy, cửa tầng hầm không nên đặt chính giữa nhà hoặc đối diện cửa chính, vì luồng khí từ ngoài vào sẽ bị hút xuống hầm, khiến tài khí khó tụ. Lý tưởng nhất là đặt lối xuống ở góc hoặc bên hông, tạo độ dốc vừa phải, có lan can hoặc tay vịn để dẫn khí từ từ, tránh xung đột. Ngoài ra, lối xuống tầng hầm nên ốp gạch nhám, chống trượt, kết hợp hệ thống chiếu sáng liên tục để đảm bảo an toàn.
Một lưu ý khác là hệ thống phòng cháy chữa cháy. Nhà có tầng hầm, đặc biệt là gara, cần được trang bị bình chữa cháy, cảm biến khói và hệ thống thoát hiểm. Các cửa ra vào hầm phải sử dụng vật liệu chống cháy đạt chuẩn; đồng thời, khu vực này nên được kết nối trực tiếp với cầu thang bộ để thuận tiện di chuyển khi xảy ra sự cố. Đây là yêu cầu bắt buộc với mọi công trình từ 2 tầng hầm trở lên, song ngay cả nhà dân cũng nên chủ động tuân thủ để đảm bảo an toàn.
Về chi phí, việc xây tầng hầm có thể làm tăng tổng mức đầu tư từ 20–40% so với nhà không có hầm, do đòi hỏi thi công phức tạp, vật liệu chuyên biệt và nhân công có tay nghề. Tuy nhiên, nếu được thiết kế hợp lý, tầng hầm sẽ mang lại giá trị sử dụng cao, đặc biệt trong các khu đô thị có diện tích đất nhỏ. Chủ nhà nên cân nhắc kỹ mục đích sử dụng – làm gara, kho chứa hay phòng sinh hoạt – để lựa chọn chiều cao, độ dốc và vật liệu phù hợp.
Tầng hầm không chỉ là phần “ẩn” của ngôi nhà, mà còn là nền tảng ảnh hưởng đến độ bền và phong thủy tổng thể. Một thiết kế tầng hầm tốt phải vừa an toàn về kỹ thuật, vừa hài hòa về năng lượng, đảm bảo sự thông thoáng, sáng sủa và ổn định. Khi chủ đầu tư hiểu rõ các nguyên tắc chống thấm, thông gió, ánh sáng và phong thủy, tầng hầm sẽ không còn là khu vực “tối tăm” mà trở thành không gian tiện ích, gia tăng giá trị và sinh khí cho ngôi nhà.
