Theo dự thảo mới nhất, bên cạnh phương án giữ nguyên mức truy thu bổ sung 5,4%/năm trên số tiền sử dụng đất phải nộp như hiện hành, Bộ Tài chính đề xuất thêm hai phương án khác nhằm giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp và tạo sự linh hoạt trong chính sách đất đai.
Phương án thứ nhất là bỏ hoàn toàn quy định về khoản thu bổ sung tiền sử dụng đất, giao Chính phủ xem xét tại quá trình sửa đổi Luật Đất đai 2024, do đây là nội dung phức tạp, nhạy cảm và có tác động lớn đến ngân sách cũng như doanh nghiệp.
Phương án 2 là giữ quy định thu bổ sung nhưng điều chỉnh giảm mức thu xuống còn 3,6% mỗi năm, được tính toán dựa trên trung bình cộng của ba chỉ số: lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1-6 tháng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tỷ lệ lạm phát trung bình trong giai đoạn 2014-2024.
Bộ Tài chính đánh giá việc điều chỉnh theo hai phương án xử lý khoản thu bổ sung tiền sử dụng đất, nội dung từng gây tranh cãi thời gian qua, giúp hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất.
Trước đó, dự thảo cũ của Bộ Tài chính đề xuất mức truy thu 5,4% mỗi năm tính trên số tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất phải nộp trong thời gian chưa xác định nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, mức thu này bị nhiều doanh nghiệp và hiệp hội phản đối do không phản ánh đúng thực tế. Nhiều địa phương cũng kiến nghị giảm mức thu và đánh giá mức 5,4% chưa phù hợp, có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang cần phục hồi.
Trước đó, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã có văn bản kiến nghị bãi bỏ quy định truy thu tiền sử dụng đất đối với các trường hợp chậm xác định nghĩa vụ tài chính trước ngày 1/8/2024 – thời điểm Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực.
Theo HoREA, để bảo đảm công bằng cho doanh nghiệp, thời gian truy thu nên được trừ đi 180 ngày – tương ứng với thời hạn tối đa mà UBND cấp tỉnh được phép ban hành bảng giá đất. Đồng thời, nghĩa vụ tài chính chỉ nên phát sinh sau khi cơ quan thuế có thông báo chính thức, thay vì áp dụng hồi tố từ thời điểm giao đất.
Hiệp hội nhấn mạnh, phần lớn các trường hợp chậm nộp nghĩa vụ tài chính là do vướng mắc từ phía cơ quan quản lý, chứ không phải lỗi chủ quan của doanh nghiệp. Việc truy thu trong hoàn cảnh đó sẽ gây thêm gánh nặng không cần thiết, tạo ra rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh.
HoREA cũng cảnh báo, tiền sử dụng đất thực chất là một khoản đầu tư trả trước, đã được tính vào giá bán sản phẩm. Nếu bị truy thu bổ sung, chi phí sẽ chuyển sang người mua nhà, từ đó làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang thiếu nguồn cung phù hợp với nhu cầu ở thực. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến người dân mà còn có thể gây lệch pha cung – cầu, cản trở quá trình phục hồi của thị trường bất động sản.
