Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Luật Xây dựng mới, trong đó đề xuất hướng thay đổi đáng kể: từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến thời điểm khởi công xây dựng, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ chỉ thực hiện kiểm soát một lần duy nhất đối với mỗi dự án, công trình xây dựng.
Điều này có nghĩa là mỗi dự án chỉ cần thực hiện đúng một thủ tục hành chính duy nhất, thay vì phải qua nhiều vòng kiểm tra rườm rà như hiện nay. Theo dự thảo, các công trình thuộc đối tượng đã được thẩm định tại cơ quan chuyên môn như dự án đầu tư công, PPP, hoặc dự án đầu tư kinh doanh quy mô lớn và có ảnh hưởng lớn đến an toàn, cộng đồng sẽ không phải cấp giấy phép xây dựng mà chỉ cần được kiểm soát một lần.
Đối với những công trình khác không thuộc nhóm ưu tiên, cơ quan quản lý nhà nước vẫn sẽ thực hiện cấp giấy phép xây dựng, nhưng với quy trình tối giản. Mục tiêu hướng đến là thủ tục hoàn toàn thực hiện trực tuyến, hồ sơ đơn giản, điều kiện cấp phép gắn chặt với quy hoạch và mục đích sử dụng đất đã được phê duyệt, thiết kế đảm bảo an toàn cho bản thân công trình và khu vực lân cận, đồng thời đáp ứng đầy đủ các quy định về môi trường và phòng cháy chữa cháy. Bên cạnh đó, văn bản cũng nhấn mạnh vai trò của đơn vị tư vấn thiết kế trong việc đảm bảo an toàn công trình; cơ quan cấp phép chỉ cần kiểm tra kết quả thực hiện của đơn vị đó, từ đó rút ngắn thời gian cấp phép và dự kiến hoàn tất chỉ trong tối đa 7 ngày làm việc.
Dự thảo cũng xác định rõ các loại giấy phép xây dựng bao gồm giấy phép mới, giấy phép sửa chữa – cải tạo – di dời công trình và giấy phép xây dựng có thời hạn. Trước khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư vẫn cần có giấy phép xây dựng, trừ một số trường hợp như công trình bí mật Nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt, dự án đầu tư theo thủ tục đặc biệt hoặc công trình xây dựng tạm. Các trường hợp được miễn giấy phép vẫn phải gửi thông báo khởi công kèm hồ sơ tới cơ quan quản lý nhà nước.
Các loại công trình được miễn gồm: nhà ở riêng lẻ thuộc dự án có quy hoạch chi tiết, công trình cấp IV, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng ở nông thôn, miền núi, hải đảo, công trình xây dựng trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên được phê duyệt quy hoạch, các công trình ngoài đô thị phù hợp với quy hoạch, công trình trên biển đã được cấp quyền sử dụng đất, các công trình hạ tầng cảng hàng không hay viễn thông theo quy định, và các công trình đã được thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hay thiết kế xây dựng.
Dự thảo Luật Xây dựng mới với nguyên tắc “chỉ kiểm soát một lần” có thể tạo bước ngoặt trong cải cách thủ tục hành chính ngành xây dựng, hướng đến một thị trường xây dựng thông thoáng, minh bạch và hiệu quả hơn, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
