Theo quy định mới trong Luật Đất đai năm 2024, việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở – chẳng hạn như đất trồng cây lâu năm chuyển thành đất thổ cư – không còn là thủ tục đơn giản. Quá trình này phải tuân thủ các quy định cụ thể và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép, đồng thời phụ thuộc chặt chẽ vào quy hoạch sử dụng đất cấp huyện.
Cụ thể, theo Điểm b, Khoản 1, Điều 121 của Luật Đất đai 2024, nếu người dân muốn chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất trồng cây lâu năm sang đất ở, thì đây là trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất cần phải được sự chấp thuận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Ngoài ra, tại Khoản 5, Điều 116, Luật cũng quy định rõ căn cứ để được phép chuyển mục đích sử dụng bao gồm: Mảnh đất nằm trong khu dân cư cũ hoặc cùng thửa đất có đất ở;
Có quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung, hoặc quy hoạch phân khu đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định pháp luật về quy hoạch đô thị.
Như vậy, việc mảnh đất nông nghiệp có thể chuyển thành đất ở phụ thuộc hoàn toàn vào phù hợp quy hoạch và được cấp phép chuyển đổi. Khi đã hoàn thành đầy đủ thủ tục và được chấp thuận, người dân sẽ được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) với mục đích sử dụng mới theo đúng quy định pháp luật.
UBND xã sẽ cấp sổ đỏ từ 1/7/2025
Một trong những điểm mới đáng chú ý trong Luật Đất đai 2024 là việc phân quyền cấp sổ đỏ về cấp xã. Theo Điều 136, từ ngày 1/7/2025, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã sẽ chính thức được trao thẩm quyền cấp sổ đỏ lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân. Chủ tịch UBND xã sẽ là người trực tiếp ký cấp sổ đỏ nếu người dân đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Đây được xem là một cải cách hành chính quan trọng, góp phần rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ đất đai và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình đăng ký quyền sử dụng đất lần đầu, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn.
Để thực hiện việc chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở, người dân cần tuân thủ theo quy trình được quy định chi tiết tại khoản 2, 3, 4 và 6 Điều 44 của Nghị định 102/2024/NĐ-CP, văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2024.
Các bước cơ bản bao gồm: Nộp hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp xã; Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra** tính hợp lệ và phù hợp quy hoạch của thửa đất; Nếu đủ điều kiện, UBND cấp huyện hoặc tỉnh (tùy theo phân cấp) sẽ ra quyết định cho phép chuyển mục đích; Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính (nếu có), người dân sẽ được cấp sổ đỏ mới với mục đích sử dụng đất là đất ở.
Người dân có thể chủ động liên hệ với cơ quan chức năng tại địa phương như UBND xã, Phòng Tài nguyên và Môi trường hoặc Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện để được hướng dẫn chi tiết, tránh việc tự ý chuyển đổi sai quy định – có thể dẫn đến việc bị xử phạt hành chính hoặc không được cấp sổ đỏ.
