Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo lần thứ ba Quyết định của Thủ tướng về chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ, kèm theo cơ chế khuyến khích đầu tư hệ thống lưu trữ điện. Đây được xem là bước đi nhằm thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo quy mô hộ gia đình, phù hợp định hướng của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Theo dự thảo, mỗi hộ gia đình sau khi hoàn thành lắp đặt hệ thống điện mặt trời để vận hành theo quy định sẽ được Nhà nước hỗ trợ tiền lắp đặt tối thiểu 1 triệu đồng, nhưng không vượt quá 1,5 triệu đồng trong trường hợp chỉ lắp điện mặt trời, không kèm hệ thống lưu trữ.
Nếu hộ gia đình lắp đặt thêm thiết bị lưu trữ điện, mức hỗ trợ bổ sung là từ 1 triệu đến 1,5 triệu đồng. Như vậy, một hộ có thể nhận tổng cộng tối đa 3 triệu đồng tiền hỗ trợ cho cả hệ thống điện mặt trời và bộ lưu trữ.
Bên cạnh đó, các hộ được tiếp cận hỗ trợ lãi suất vay thương mại khi đầu tư, với thời hạn tối đa 3 năm kể từ ngày giải ngân khoản vay theo hợp đồng tín dụng với ngân hàng thương mại.
Cụ thể, hạn mức vay vốn được hỗ trợ lãi suất: Với hộ chỉ lắp hệ thống điện mặt trời, mức tối thiểu là 4 triệu đồng cho mỗi 1 kWp công suất cực đại, áp dụng cho phần công suất tới 5 kWp; Với hộ lắp đặt kèm hệ thống lưu trữ điện, ngoài mức trên, còn được cộng thêm tối thiểu 2 triệu đồng cho mỗi 1 kWh của thiết bị lưu trữ, áp dụng cho phần công suất tới 10 kWh.
Ngoài hỗ trợ tài chính, các hộ gia đình còn được tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình đầu tư, lắp đặt và vận hành khi có nhu cầu.
Bộ Công Thương nhấn mạnh, chính sách này chỉ áp dụng một lần cho mỗi hộ gia đình. Nếu hộ dân vi phạm cam kết, khoản hỗ trợ sẽ bị thu hồi. Điều kiện để được nhận hỗ trợ là hệ thống điện mặt trời phải có công suất từ 1 kWp trở lên, riêng thiết bị lưu trữ phải đạt tối thiểu 2 kWh.
Trong trường hợp có điện dư, chủ hộ muốn bán lại cho bên mua phải thỏa thuận và lắp công tơ hai chiều để đo đếm sản lượng phù hợp với công suất đấu nối.
So với dự thảo công bố tháng 7/2025, lần sửa đổi này đã phân biệt rõ ràng giữa hộ lắp hệ thống có lưu trữ và không có lưu trữ, đồng thời nâng mức hỗ trợ vốn vay. Trước đó, Bộ Công Thương từng đề xuất hỗ trợ chung tối đa 500.000 đồng cho mỗi 1 kWp, trong khi hạn mức vay chỉ dừng ở mức tối đa 7 triệu đồng cho mỗi kWp và không vượt quá 35 triệu đồng. Với đề xuất mới, tổng hạn mức vay có thể lên tới 40 triệu đồng cho một hệ thống kèm thiết bị lưu trữ.
Theo tính toán, chi phí đầu tư một hệ thống điện mặt trời mái nhà có thiết bị lưu trữ hiện dao động 12–15 triệu đồng cho mỗi 1 kWp. Như vậy, một hệ thống 5 kWp – mức phổ biến mà các hộ gia đình lựa chọn – sẽ cần vốn đầu tư khoảng 65–85 triệu đồng. Trong đó, riêng thiết bị lưu trữ chiếm khoảng 30–35% tổng chi phí.
Hiện cả nước đã có khoảng 103.000 dự án điện mặt trời mái nhà, tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW. Mục tiêu theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh là đến năm 2030, khoảng 50% trụ sở cơ quan công sở và 50% nhà dân sẽ lắp đặt điện mặt trời mái nhà phục vụ tự sản, tự tiêu.
Bộ Công Thương dự kiến, nếu chính sách được triển khai rộng rãi, mỗi hộ gia đình có thể nhận hỗ trợ bằng tiền mặt tối đa 3 triệu đồng. Với giả định 50% trong tổng số khoảng 28 triệu hộ dân trên cả nước tham gia (tức khoảng 14 triệu hộ), tổng giá trị hỗ trợ bằng ngân sách Nhà nước giai đoạn 2026–2030 có thể lên tới 42.000 tỷ đồng.
Bình quân, mỗi năm ngân sách phải chi khoảng 8.400 tỷ đồng để hỗ trợ, phân bổ tương đương khoảng 250 tỷ đồng cho mỗi tỉnh, thành phố.
Theo Bộ Công Thương, chính sách này không chỉ giảm gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu cho hộ dân mà còn tạo động lực mở rộng quy mô điện mặt trời mái nhà, góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời phù hợp mục tiêu chuyển dịch năng lượng xanh, bền vững.
Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những gói hỗ trợ lớn nhất từ trước đến nay cho lĩnh vực năng lượng tái tạo hộ gia đình, hứa hẹn đưa điện mặt trời mái nhà trở thành xu hướng phổ biến trong giai đoạn tới.
