Theo dự thảo sửa đổi Luật Đất đai 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất thay thế quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất cấp huyện bằng quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cấp xã, với thời kỳ quy hoạch cấp xã kéo dài 10 năm và kế hoạch sử dụng đất cấp xã là 5 năm. Mục tiêu của thay đổi này là phù hợp hơn với cơ cấu chính quyền địa phương hai cấp.
Tại hội nghị lấy ý kiến các bộ, ngành và tỉnh thành phía Bắc về dự thảo sửa đổi Luật Đất đai ngày 8/8 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, bà Trịnh Thị Thu Huyền, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai đề xuất loại bỏ quy hoạch sử dụng đất cấp xã 10 năm, chỉ giữ lại kế hoạch sử dụng đất cấp xã 5 năm.
Bà Huyền giải thích, trên thực tế, quy hoạch vừa ban hành đã cần điều chỉnh ngay. "Quy hoạch cấp xã chưa có thời kỳ nào duy trì được đủ 10 năm, thậm chí quy hoạch cấp huyện, cấp tỉnh hay cấp quốc gia cũng đều phải rà soát và điều chỉnh mỗi 5 năm," bà nói. Bà cho rằng việc xây dựng kế hoạch sử dụng đất cấp xã 5 năm đã đủ để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu.
Theo bà Trịnh Thị Thu Huyền, trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công và ngoài ngân sách tại tỉnh Lào Cai, việc áp dụng quy hoạch sử dụng đất cấp xã gặp nhiều khó khăn do quy trình điều chỉnh phức tạp. Nếu thay thế quy hoạch bằng kế hoạch, việc điều chỉnh sẽ thuận tiện hơn, trong khi chính quyền trung ương và cấp tỉnh chỉ cần kiểm soát các chỉ tiêu về mặt tổng thể.
Đồng thuận với quan điểm này, ông Phạm Đình Tứ, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang cho rằng kế hoạch sử dụng đất cấp xã 5 năm nên bao gồm diện tích đất “khóa cứng” và diện tích đất “mở” để thuận tiện cho việc điều chỉnh, quản lý của chính quyền cấp tỉnh và xã.
Ông Tứ nhấn mạnh: “Quy hoạch sử dụng đất mang tính định hướng, nhưng khi phải liệt kê cụ thể từng dự án trong danh mục thì rất khó khăn trong điều hành.” Ông lấy ví dụ dự án xây dựng cao tốc Tuyên Quang – Phú Thọ gặp trở ngại vì quy hoạch ban đầu không đề cập dự án này.
Tại hội nghị lấy ý kiến với 14 tỉnh, thành phố (trừ Điện Biên vắng mặt), có 12 địa phương đồng thuận bỏ quy hoạch sử dụng đất cấp xã, Phú Thọ không đồng ý và Hưng Yên không có ý kiến.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Minh Ngân cho biết, nội dung này đã được Ban Chấp hành Trung ương thảo luận kỹ nhưng đang vướng Nghị quyết 18 về đổi mới thể chế, chính sách đất đai, theo đó “quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải lập từ trung ương đến cơ sở”. Ông cho biết: “Sau khi lấy ý kiến, Bộ sẽ báo cáo các cấp để xem xét thay đổi theo hướng cấp tỉnh ban hành quy hoạch, còn cấp xã thực hiện kế hoạch.”
Theo Luật Đất đai 2024, căn cứ lập quy hoạch sử dụng đất cấp xã bao gồm quy hoạch tỉnh và quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của xã, hiện trạng và biến động sử dụng đất, tiềm năng đất đai, cũng như nhu cầu sử dụng đất của các ngành, tổ chức và cá nhân trên địa bàn. Việc xác định nhu cầu sử dụng đất ở, đất đô thị và đất dân cư nông thôn dựa trên dự báo dân số, điều kiện hạ tầng, cảnh quan và môi trường theo quy định pháp luật về xây dựng.
Nội dung quy hoạch sử dụng đất cấp xã gồm định hướng sử dụng đất với tầm nhìn phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu; các chỉ tiêu sử dụng đất theo loại, bao gồm chỉ tiêu do cấp tỉnh phân bổ và diện tích các loại đất còn lại.
Dự án Luật sửa đổi Luật Đất đai 2024 dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10 và có hiệu lực từ đầu năm 2026 nếu được thông qua.
