Theo Kết luận số 05/KL-TTr ngày 29/9/2025, dự án được HĐND tỉnh Bình Thuận (cũ) phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2020, với tổng vốn hơn 51,7 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh. Mục tiêu ban đầu là tạo quỹ đất và hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển nhà ở xã hội trên diện tích hơn 45.000 m², góp phần giải quyết nhu cầu an cư cho người thu nhập thấp khu vực đô thị mở rộng Phan Thiết – Tuyên Quang.
Dự án thuộc giai đoạn 2016 – 2020, chuyển tiếp sang 2021 – 2025, nhưng đến nay vẫn dở dang, phải tạm dừng thi công từ cuối năm 2023 vì vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Tính đến thời điểm thanh tra, mới thu hồi được 31.900 m² đất, đạt khoảng 70% kế hoạch. Trong 35 hộ dân bị ảnh hưởng, vẫn còn 3 hộ chưa bàn giao mặt bằng và 8 hộ chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Đặc biệt, phương án tái định cư 15 lô đất tại chỗ vẫn chưa được phê duyệt, khiến việc chi trả bồi thường bị “đóng băng”.
Thanh tra tỉnh chỉ rõ, nguyên nhân chính đến từ hàng loạt hạn chế trong phối hợp và quản lý giữa các đơn vị. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận (cũ) bị nêu rõ là chậm hướng dẫn xác định giá đất cụ thể cho công tác bồi thường, tái định cư; Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh thì chưa hoàn thiện hồ sơ, chậm trình giá đất và không kịp báo cáo các sở ngành liên quan. Cùng lúc, UBND TP Phan Thiết (cũ) chưa lập và phê duyệt phương án bồi thường, chưa bố trí đất di dời mồ mả, trong khi UBND xã Tiến Lợi (cũ) và Hội đồng bồi thường phải họp đi họp lại nhiều lần do sai quy trình xác định nguồn gốc đất, kéo dài toàn bộ tiến độ dự án.
Không chỉ vậy, trong giai đoạn 2004 – 2017, các cơ quan quản lý nhà nước cũng không thực hiện đầy đủ việc kiểm tra pháp lý, hiệp thương, bồi thường, khiến tồn đọng kéo dài đến nay vẫn chưa xử lý dứt điểm.
Tính đến năm 2024, dự án mới giải ngân được 19,28/29,25 tỷ đồng vốn đã bố trí, tương đương khoảng 66% kế hoạch. Các hạng mục như đường giao thông nội khu, hệ thống cấp nước, cấp điện mới chỉ đạt 50–70% khối lượng; trong khi hệ thống máy biến áp, chiếu sáng, cây xanh, thoát nước chưa thể hoàn thiện do vướng mặt bằng. Trước tình trạng trì trệ này, HĐND tỉnh Bình Thuận (trước khi sáp nhập) đã phải cắt giảm vốn đầu tư năm 2024, và từ năm 2023 đến nay dự án không còn được bố trí vốn mới.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc để chấm dứt tình trạng “đắp chiếu” gây lãng phí vốn đầu tư công. Sở Tài nguyên và Môi trường được yêu cầu khẩn trương xác định giá đất cụ thể, bổ sung vào bảng giá đất tỉnh, đồng thời kiểm điểm trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan. Trung tâm Phát triển quỹ đất phải phối hợp cùng UBND xã Tuyên Quang thực hiện tái định cư, di dời mồ mả, cấp sổ đỏ cho các hộ dân còn tồn đọng. UBND xã Tuyên Quang cần hoàn tất hồ sơ 6 hộ còn lại để kịp thời chi trả bồi thường, hỗ trợ tái định cư, tránh kéo dài thêm.
Đồng thời, Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng được giao tham mưu xử lý trách nhiệm các đơn vị, cá nhân có sai phạm, đảm bảo tính nghiêm minh và minh bạch trong quản lý đầu tư công.
Đại diện Thanh tra tỉnh nhấn mạnh: “Cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn, xử lý dứt điểm tồn tại để đưa dự án vào sử dụng, bảo đảm hiệu quả đầu tư, đồng thời ổn định đời sống người dân tại khu vực dự án.”
Với tổng vốn đầu tư hơn 51 tỷ đồng, trải qua gần 10 năm triển khai nhưng vẫn chưa hoàn thiện, dự án nhà ở xã hội Tiến Lợi đang trở thành bài học điển hình về quản lý đầu tư dàn trải, thiếu giám sát, và là lời cảnh báo đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách giai đoạn 2021–2025 tại Lâm Đồng nói riêng và Tây Nguyên nói chung.
