Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về hai phương án điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh trong Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi, được đánh giá là “cởi mở” hơn và tiệm cận thực tế. Trong đó, phương án nâng mức giảm trừ theo tốc độ tăng trưởng GDP, thu nhập bình quân đầu người đang nhận được sự ủng hộ của nhiều chuyên gia.
Hai phương án, người dân có lợi
Theo TS. Nguyễn Ngọc Tú – nguyên Vụ trưởng Tổng cục Thuế, hiện là giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, Bộ Tài chính đã có bước tiến đáng ghi nhận khi đưa ra cả hai phương án điều chỉnh thuế có lợi hơn cho người nộp.
Phương án 1 (truyền thống): Tăng mức giảm trừ gia cảnh từ 11 triệu lên khoảng 13,3 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng, dựa theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 20%.
Phương án 2 (mới): Tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế, căn cứ vào tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người và thu nhập bình quân. Mức cho người phụ thuộc tăng từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu đồng/tháng.
Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huân (TP.HCM) đánh giá việc Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến xã hội là tích cực, tuy nhiên mức tăng vẫn chưa bắt kịp áp lực chi tiêu thực tế, đặc biệt với nhóm trung lưu đô thị.
“Chi phí y tế, giáo dục, nhà ở... đều tăng nhanh hơn CPI. Nếu tăng lên 20 triệu đồng/tháng, người dân sẽ có thêm tiền tiêu dùng, kích thích kinh tế trong nước,” ông Huân nói.
Ông cũng đề xuất nên phân vùng giảm trừ gia cảnh – tương tự cách áp dụng lương tối thiểu vùng hiện nay – nhằm phản ánh sát mức sống tại Hà Nội, TP.HCM so với các tỉnh.
Có thể áp dụng ngay từ 2025
Dự kiến, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội vào tháng 10/2025 và áp dụng từ năm 2026. Tuy nhiên, các chuyên gia đề xuất nên áp dụng ngay từ năm 2025 để kịp thời hỗ trợ người dân.
TS. Tú kiến nghị: “Nghị quyết có thể ban hành trong tháng 10 và áp dụng ngay cho kỳ tính thuế 2025. Trong khi đó, quyết toán thuế lại rơi vào quý I/2026, nên có đủ thời gian chuẩn bị. Việc áp dụng sớm cũng là động lực giúp người dân tin tưởng vào cải cách thuế.”
Ông cũng nhận định, nếu giảm thuế sẽ làm giảm ngân sách nhưng không đáng kể. Bởi theo Bộ Tài chính, thu ngân sách từ thuế thu nhập cá nhân hiện đã đạt gần 70% kế hoạch năm.
Đề xuất tăng mạnh lên 17-18 triệu đồng/tháng
Theo ông Nguyễn Văn Phụng – nguyên Cục trưởng Cục Thuế doanh nghiệp lớn, mức giảm trừ phải có căn cứ rõ ràng từ thực tế như điều tra thu nhập, khảo sát chi tiêu... Nếu CPI tăng 20%, mức giảm trừ cũng nên tăng tương ứng.
TS. Tú nhấn mạnh, từ lần điều chỉnh gần nhất vào tháng 7/2020 đến nay đã 5 năm, nhưng bối cảnh kinh tế đã thay đổi đáng kể do ảnh hưởng kéo dài từ đại dịch COVID-19 và mới đây là bão Yagi năm 2024. Các biến động toàn cầu tiếp tục tác động tiêu cực đến việc làm, thu nhập người lao động Việt Nam.
“Với hoàn cảnh hiện nay, tôi cho rằng mức giảm trừ gia cảnh nên ở mức 17-18 triệu đồng/tháng mới phản ánh đúng sức ép chi tiêu của người dân,” TS. Tú nói.
