Ngày 18/7/2025, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn đã giao Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội làm đầu mối hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai quy hoạch đô thị và nông thôn tại cấp xã, phường, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới. Đây là bước đi quan trọng trong việc phân cấp mạnh mẽ, nhằm nâng cao năng lực quản lý quy hoạch tại cơ sở và giảm tải cho các cơ quan cấp thành phố.
Theo văn bản số 3532/QHKT-TTr do Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội ban hành, UBND các xã, phường thuộc thẩm quyền nay được giao chủ động triển khai toàn bộ quy trình quy hoạch, từ bước lập, thẩm định cho đến phê duyệt nhiệm vụ và đồ án quy hoạch đô thị, nông thôn.
Việc phân quyền này không chỉ thể hiện tinh thần cải cách hành chính, mà còn kỳ vọng tạo ra sự linh hoạt, phản ứng nhanh nhạy hơn trong việc giải quyết các vấn đề quy hoạch mang tính cục bộ, sát với nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm
Cụ thể, chính quyền cấp xã, phường sẽ chủ trì tổ chức các bước lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết trên địa giới hành chính do mình quản lý. Tuy nhiên, quy định cũng nêu rõ ngoại lệ đối với các khu vực quan trọng hoặc các dự án phục vụ công trình trọng điểm cấp thành phố, công trình được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ đặc biệt. Trong các trường hợp này, Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội sẽ là cơ quan chủ trì thẩm định và tham mưu UBND TP phê duyệt hoặc ủy quyền theo quy định.
Quá trình triển khai quy hoạch, các UBND xã, phường phải đảm bảo đủ điều kiện về đội ngũ cán bộ chuyên môn, năng lực tổ chức thực hiện cũng như quy mô phù hợp. Cơ quan chức năng thành phố yêu cầu tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch một cách hình thức, kém chất lượng, ảnh hưởng đến tiến độ chung của thành phố.
Trong trường hợp địa phương chưa đủ điều kiện chuyên môn, thiếu kinh nghiệm thực tiễn hoặc nhân lực không đáp ứng yêu cầu, UBND các xã, phường phải có trách nhiệm báo cáo kịp thời với UBND TP Hà Nội thông qua Sở Quy hoạch – Kiến trúc để được hướng dẫn, hỗ trợ.
Thúc đẩy quy hoạch cơ sở: Cơ hội đi kèm thách thức
Việc trao quyền quy hoạch cho cấp cơ sở đang mở ra cơ hội lớn trong việc rút ngắn thời gian thực hiện các đồ án quy hoạch chi tiết tại địa phương – vốn thường bị chậm do chờ thẩm định từ cấp thành phố. Ngoài ra, điều này còn giúp địa phương chủ động hơn trong quy hoạch không gian sử dụng đất, xác định định hướng phát triển hạ tầng, giao thông, dân cư, thương mại dịch vụ... phù hợp với đặc thù của từng vùng.
Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Trong nhiều năm qua, năng lực của chính quyền cấp xã, phường trong công tác quy hoạch vẫn là một điểm yếu cố hữu. Việc thiếu cán bộ chuyên trách, thiếu kinh nghiệm tổ chức đấu thầu tư vấn, lập nhiệm vụ và đánh giá đồ án dễ dẫn đến tình trạng chất lượng quy hoạch không đảm bảo, gây hệ lụy về sau trong việc cấp phép xây dựng, quản lý đất đai, đầu tư hạ tầng...
Do đó, bên cạnh việc phân quyền, thành phố cũng yêu cầu Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội phải thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cho cán bộ xã, phường. Đồng thời, thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ các bước triển khai để đảm bảo mọi quy hoạch được lập ra phải đồng bộ, khả thi và phù hợp với quy hoạch chung của thành phố.
Tăng tốc để rút ngắn "điểm nghẽn" phát triển đô thị
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng mạnh, nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng, nhà ở, dịch vụ tại các vùng ven và khu vực nông thôn chuyển đổi đang gia tăng, việc đẩy nhanh tiến độ quy hoạch chi tiết là bước đi tất yếu. Với hàng trăm đồ án quy hoạch cấp xã, phường đang cần triển khai, quyết định trao quyền này sẽ giúp Hà Nội giảm tải khối lượng công việc dồn về cấp sở ngành, tạo cơ chế linh hoạt, giúp địa phương chủ động hơn trong việc "cởi trói" phát triển.
Về lâu dài, việc nâng cao năng lực quy hoạch cơ sở không chỉ phục vụ quản lý nhà nước hiệu quả mà còn góp phần làm cho công tác đầu tư xây dựng minh bạch, nhất quán từ đầu, hạn chế tình trạng điều chỉnh quy hoạch tràn lan, gây rối loạn phát triển đô thị.
