Tiến sĩ Trương Văn Quảng, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quy hoạch đô thị và Nông thôn (VIUP), cho biết đến nay chỉ có 4 quận trung tâm cũ gồm Hoàn Kiếm, Đống Đa, Ba Đình và Hai Bà Trưng là được đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước theo các dự án thoát nước Hà Nội giai đoạn 1 và 2, hoàn thành trong giai đoạn 2010 – 2015, với phạm vi bao phủ 77,5 km². Tuy nhiên, sau hơn 10 năm vận hành, hệ thống này không còn phù hợp với tốc độ phát triển đô thị và lượng mưa cực đoan hiện nay.
Ông Quảng cho biết thêm, từ khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính năm 2008, sáp nhập toàn bộ tỉnh Hà Tây cũ, các khu vực phía Tây và phía Nam thành phố vẫn chủ yếu thoát nước theo hình thức tự chảy, chưa được đầu tư hệ thống thu gom và bơm cưỡng bức. Dù thành phố đã cập nhật, bổ sung nhiều dự án thoát nước quy mô lớn, nhưng phần lớn vẫn chậm triển khai hoặc chưa khởi công, khiến các khu vực như Mỹ Đình, Hà Đông, An Khánh, Hoài Đức…thường xuyên chìm trong biển nước mỗi khi mưa lớn. “Cứ mưa rào là khu vực phía Tây lại ngập nặng, kéo dài nhiều giờ”, ông Quảng nhận định.
Cùng quan điểm, PGS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường, cho rằng quy hoạch thoát nước của Hà Nội chưa đồng bộ, mới chỉ có 4 quận nội đô cũ được đầu tư hệ thống đường ống và trạm bơm tương đối hoàn chỉnh. Trong khi đó, quản lý quy hoạch đô thị còn nhiều bất cập, phát triển các khu đô thị, cao tầng tràn lan nhưng thiếu không gian cây xanh, hồ điều hòa và công trình thoát nước. “Đây là hệ quả của việc quy hoạch thiếu tầm nhìn dài hạn, không gắn kết hạ tầng kỹ thuật với phát triển đô thị”, ông Hạ nói.
Đại diện Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội cho biết, toàn bộ hệ thống thoát nước nội đô hiện chỉ được thiết kế để đáp ứng các trận mưa dưới 50mm/h. Với những đợt mưa lớn hơn, nhiều điểm úng ngập sẽ xuất hiện. Đáng chú ý, trận mưa ngày 30/9 do ảnh hưởng bão số 10 có lượng mưa lên tới 500mm trong 10 giờ, tức khoảng 50mm/h, vượt hơn 8 lần công suất thiết kế. Theo tính toán, hệ thống hiện chỉ chịu được tổng lượng mưa 310mm/ngày (6,4mm/h), trong khi thực tế đã vượt xa ngưỡng này.
Tình trạng quá tải càng nghiêm trọng ở khu vực phía Tây Hà Nội, nơi thoát nước phụ thuộc vào lưu vực sông Nhuệ. Theo quy hoạch thoát nước điều chỉnh, toàn bộ nước mưa tại các quận, huyện Cầu Giấy, Bắc – Nam Từ Liêm, Hoài Đức, Hà Đông… sẽ được dẫn ra sông Nhuệ qua các tuyến kênh, mương và cống ngầm, sau đó bơm ra sông Đáy và sông Hồng thông qua ba trạm bơm lớn: Yên Nghĩa, Đào Nguyên và Chèm. Tuy nhiên, đến nay, chỉ trạm bơm Yên Nghĩa được xây dựng xong, hai trạm còn lại vẫn chưa triển khai.
Ông Trịnh Ngọc Sơn, Phó Giám đốc Công ty Thoát nước Hà Nội, cho biết trạm bơm Yên Nghĩa có quy mô lớn nhất thành phố, gồm 10 tổ máy với công suất 120 m³/s, song mới chỉ vận hành 50 – 70% công suất do hệ thống kênh dẫn nước La Khê chưa hoàn thiện. “Khi mực nước sông Nhuệ dâng cao, nước từ các khu dân cư như Thiên đường Bảo Sơn, An Khánh, Mỹ Đình, Hà Đông… không thể thoát ra được, thậm chí còn bị dâng ngược trở lại đường phố”, ông Sơn cảnh báo.
Theo ông Sơn, muốn giải quyết triệt để ngập úng tại phía Tây Hà Nội, cần hoàn thiện toàn bộ chuỗi trạm bơm Yên Nghĩa – Đào Nguyên – Chèm và hoàn thành các kênh dẫn La Khê, kênh tiêu sông Nhuệ, giúp nâng công suất tiêu thoát nước lên gấp nhiều lần hiện nay. Nếu không, tình trạng “mưa rào là ngập” sẽ tiếp tục là “đặc sản” của Thủ đô mỗi mùa mưa bão.
