Sau khi sáp nhập với Khánh Hòa, vùng Ninh Thuận cũ nay là Nam Khánh Hòa được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới, gắn liền với thương hiệu du lịch Nha Trang – Khánh Hòa. Dưới đây là chia sẻ của ông Nguyễn Xuân Thành, giảng viên Chính sách công tại Đại học Fulbright Việt Nam, chuyên gia về đầu tư công, phát triển hạ tầng và năng lượng, về những cơ hội và thách thức của Nam Khánh Hòa trong bối cảnh mới.
Song song với đó, sự đồng bộ trong quy hoạch được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho các chuỗi giá trị kinh tế ven biển, từ khai thác hải sản, logistics đến thương mại – dịch vụ và đô thị hóa. Nam Khánh Hòa cũng thừa hưởng hạ tầng chiến lược của vùng lõi Khánh Hòa như sân bay quốc tế Cam Ranh, cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo – Dầu Giây, cảng nước sâu Vân Phong và tuyến đường ven biển DT702 kết nối Ninh Chữ – Bình Tiên – Vĩnh Hy, mở ra dư địa lớn cho phát triển du lịch nghỉ dưỡng, đô thị biển và logistics.
Việc sáp nhập tỉnh được đánh giá sẽ tạo cú hích cho hạ tầng giao thông, không chỉ trong nội tỉnh mà còn trên các trục liên vùng và Bắc – Nam. Đáng chú ý, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được xem là động lực then chốt, trong đó đoạn Nha Trang – TP HCM dự báo có lưu lượng hành khách lớn nhất và thường được ưu tiên triển khai sớm. Tuyến này đi qua Nam Khánh Hòa với hai ga quan trọng là Diên Khánh (cách trung tâm Nha Trang 11 km) và Tháp Chàm (thuộc TP Phan Rang cũ). Khi hoàn thiện, thời gian di chuyển từ TP HCM đến Tháp Chàm chỉ còn khoảng 1,5 giờ, tạo đòn bẩy cho du lịch và liên kết vùng.
Hạ tầng đường bộ cũng tăng tốc hoàn thiện, với cao tốc Bắc – Nam phía Đông dự kiến thông suốt vào cuối năm, cùng tuyến đường ven biển Cam Ranh – Nha Trang – Vân Phong mở ra dư địa phát triển du lịch và bất động sản ven biển.
Về hàng không, sân bay quốc tế Cam Ranh tiếp tục được nâng cấp, giữ vai trò cửa ngõ chiến lược kết nối Nam Khánh Hòa với các đô thị lớn và thị trường quốc tế, qua đó thúc đẩy du lịch, thương mại và thu hút đầu tư.
Hạ tầng giao thông và cơ sở hạ tầng ngày càng đồng bộ đang gia tăng sức hút của Nam Khánh Hòa trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Nhiều khu công nghiệp từng kém khả thi nay có cơ hội được “hồi sinh” nhờ lợi thế kết nối. Bên cạnh đó, địa phương này được đánh giá có tiềm năng trở thành trung tâm năng lượng quốc gia với loạt dự án điện mặt trời, điện gió và LNG.
Đáng chú ý, hai dự án điện hạt nhân với tổng vốn đầu tư khoảng 22 tỷ USD dự kiến tái khởi động từ năm 2026. Nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 có tổng công suất khoảng 4.000 MW, cần hơn 4.000 kỹ sư, chuyên gia và lao động kỹ thuật cao, trong đó 670 người được đào tạo tại nước ngoài. Khi vận hành, các nhà máy này được kỳ vọng sẽ đóng góp nguồn thu ngân sách đáng kể cho địa phương.
Những dự án quy mô lớn như điện hạt nhân được kỳ vọng tạo ra tác động kinh tế mạnh mẽ ngay từ giai đoạn giải ngân và xây dựng. Không chỉ tạo việc làm trực tiếp, các dự án này còn thúc đẩy chuỗi cung ứng và dịch vụ địa phương. Dù phần lớn chi phí đầu tư dành cho nhập khẩu máy móc, hoạt động xây dựng vẫn chiếm tỷ trọng lớn, giúp lan tỏa lợi ích kinh tế trong khu vực, tương tự bài học từ Dung Quất (Quảng Ngãi) hay Formosa (Hà Tĩnh).
Trong quá trình triển khai, dự án sẽ thu hút hàng nghìn chuyên gia trong và ngoài nước, kéo theo nhu cầu đáng kể về lưu trú, y tế, giáo dục và các dịch vụ hỗ trợ, từ đó thúc đẩy đô thị hóa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại miền Trung, đặc biệt ở Bình Thuận, Quảng Ngãi, Phú Yên, cũng có cơ hội tham gia vào chuỗi xây dựng và cung ứng, mở rộng phạm vi hưởng lợi kinh tế.
Ngoài ra, việc đầu tư nhà máy còn góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông và kết nối vùng, đồng thời thu hút lao động từ nhiều địa phương đến sinh sống và làm việc lâu dài. Tuy nhiên, để tối ưu hiệu quả, Nam Khánh Hòa cần xây dựng chiến lược truyền thông bài bản nhằm định vị hình ảnh trung tâm năng lượng sạch, hiện đại và an toàn, qua đó củng cố niềm tin của cộng đồng và nhà đầu tư.
Song song, địa phương cần phát triển đa ngành, từ du lịch, dịch vụ đến nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến, nhằm hình thành nền kinh tế đa dạng, bền vững và duy trì tăng trưởng dài hạn.
Phát triển logistics được xem là tiềm năng lớn và hướng đi chiến lược của Nam Khánh Hòa. Tuy vậy, thách thức đặt ra là phải lựa chọn vị trí tối ưu cho trung tâm logistics và các hoạt động liên quan giữa các khu vực Nha Trang, Vân Phong và Cam Ranh. Điều này đòi hỏi địa phương cần rà soát kỹ lưỡng quy hoạch và thiết lập thứ tự ưu tiên rõ ràng, tránh tình trạng đầu tư dàn trải.
Du lịch tiếp tục giữ vai trò ngành kinh tế mũi nhọn của Nam Khánh Hòa nhờ lợi thế thiên nhiên và khả năng tạo việc làm lớn. Hạ tầng giao thông đa phương thức từ đường bộ, hàng không đến đường sắt đang mở rộng cả thị trường nội địa lẫn quốc tế. Ước tính mỗi triệu lượt khách quốc tế có thể tạo ra khoảng 50.000 việc làm, thúc đẩy sự phát triển của đô thị, dịch vụ và bất động sản.
Bên cạnh đó, việc tái khởi động các dự án năng lượng quy mô lớn hứa hẹn thu hút hàng nghìn kỹ sư và chuyên gia đến sinh sống, làm việc lâu dài, kéo theo nhu cầu gia tăng về nhà ở và các dịch vụ hỗ trợ. Địa phương cũng được khuyến nghị đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các ngành sản xuất thâm dụng lao động, tương tự mô hình khu công nghiệp VSIP tại Quảng Ngãi, nhằm đa dạng hóa cơ cấu kinh tế và tạo nền tảng cho quá trình đô thị hóa.
Trong giai đoạn này, Nam Khánh Hòa cần cân đối giữa phát triển hạ tầng với kiểm soát tác động từ các siêu dự án, đồng thời định hướng thị trường bất động sản theo nhu cầu thực tế, tránh tình trạng đầu cơ, bảo đảm tăng trưởng bền vững.
