Chỉ cần đóng 1,5 triệu đồng và học trực tuyến trong vài giờ, anh Nguyễn Anh Tú (TP.HCM) đã nhận được chứng chỉ hoàn thành khóa học môi giới bất động sản. "Không kiểm tra, không đánh giá, chỉ có một người giảng. Tôi cũng không rõ tấm giấy đó có giá trị gì", anh Tú chia sẻ. Chứng nhận được gửi qua email ngay sau buổi học.
Tình trạng các lớp đào tạo môi giới "chui", thiếu kiểm soát đang ngày một phổ biến. Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), nhiều lớp chỉ diễn ra trong vài giờ, thậm chí một buổi, nhưng vẫn cấp chứng nhận hành nghề hoặc quản lý sàn. Trong khi đó, Thông tư 04/2024 của Bộ Xây dựng quy định mỗi khóa phải có ít nhất 74 tiết học (hơn 50 giờ) để đủ điều kiện dự thi sát hạch.
Dù chất lượng đào tạo thấp, các khóa học này vẫn thu học phí từ 2 đến 2,5 triệu đồng/người.
Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS cảnh báo: “Học viên không được trang bị kiến thức nền tảng, dễ dẫn đến tư vấn sai, chào bán dự án ma hoặc tạo sốt ảo, gây rủi ro cho người mua”.
Theo ông Đính, hành vi "thu tiền thật, đào tạo giả" không chỉ ảnh hưởng quyền lợi học viên mà còn làm tổn hại đến tính minh bạch và chuyên nghiệp của thị trường bất động sản.
Tình trạng tổ chức đào tạo môi giới bất động sản không đúng quy định đang có dấu hiệu bùng phát trở lại, khi thị trường bước vào chu kỳ phục hồi và nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh.
Theo Tổng cục Thống kê, trong nửa đầu năm 2025, số doanh nghiệp bất động sản thành lập mới tăng 15%, trung bình mỗi tháng có 430 doanh nghiệp gia nhập thị trường. Cùng lúc, lượng doanh nghiệp quay lại hoạt động tăng tới 76%. Sự trở lại mạnh mẽ này kéo theo hàng chục nghìn người lần đầu hoặc tái gia nhập nghề môi giới nhà đất.
Chỉ tính riêng quý II, TP.HCM và Hà Nội ghi nhận nhu cầu tuyển dụng từ 77.000 đến 120.000 vị trí lao động, trong đó bất động sản chiếm 8-12%. Tuy nhiên, lực lượng môi giới mới hiện nay lại phần lớn chưa có chứng chỉ hành nghề theo quy định.
Dữ liệu từ Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho thấy, đến cuối năm 2024, chỉ khoảng 10% số người hành nghề trên toàn quốc sở hữu chứng chỉ hợp pháp. Riêng TP.HCM có hơn 30.000 môi giới, nhưng chỉ 3.200 người được cấp chứng chỉ (tỷ lệ 10,6%); Hà Nội đạt khoảng 12%.
Một khảo sát từ Viện Nghiên cứu BĐS Việt Nam (VARS IRE) cũng cho thấy, gần 89% môi giới hiện hành chưa có chứng chỉ hoặc đã hết hạn; trong đó hơn 51% chưa từng qua đào tạo chính quy. Chỉ khoảng 11% có chứng chỉ hợp lệ.
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), việc đào tạo tràn lan, thiếu kiểm soát đang dẫn đến hệ quả là lực lượng môi giới yếu chuyên môn, dễ dính sai phạm như thổi giá, phát tán tin giả hoặc tạo sốt đất cục bộ. “Họ góp phần làm lệch pha thị trường và đẩy rủi ro về phía người dân”, ông Châu cảnh báo.
Trước thực trạng này, Hội Môi giới BĐS Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng và các địa phương công khai danh sách các đơn vị được phép đào tạo, siết chặt thanh tra và xử lý nghiêm vi phạm. Đồng thời, cần đẩy nhanh kỳ thi sát hạch, tăng cường truyền thông về quy định hành nghề để nâng cao chất lượng nhân lực và hướng đến một thị trường chuyên nghiệp, bền vững.
Hội cũng cảnh báo: Việc tổ chức đào tạo môi giới trái phép, cấp chứng chỉ sai quy trình, không đúng thời lượng theo Thông tư 04/2024 là hành vi vi phạm pháp luật. Những chứng nhận được cấp bởi đơn vị không đủ điều kiện sẽ không có giá trị pháp lý. Người học cần thận trọng, chỉ lựa chọn các cơ sở được Bộ hoặc Sở Xây dựng công nhận để tránh rơi vào cảnh “tiền mất, giấy không dùng được”.
