Ngày 4/8, ông Nguyễn Văn Hòa Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa xác nhận với báo chí rằng sở này đã tiếp nhận báo cáo kiểm điểm từ các cá nhân, tập thể có liên quan đến vụ việc đề xuất trưng dụng phòng trong biệt thự Vọng Nguyệt (thuộc quần thể di tích biệt thự Cầu Đá, thường gọi là Lầu Bảo Đại) làm nơi ở tạm thời cho cán bộ. Tuy nhiên, theo ông Hòa, hiện sở vẫn chưa thể cung cấp thêm thông tin chi tiết do đang chờ ý kiến chỉ đạo chính thức từ cấp có thẩm quyền.
Trước đó, dư luận địa phương đặc biệt quan tâm khi xuất hiện thông tin cho thấy Trung tâm Bảo tồn Di tích tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản gửi Công ty Cổ phần Đầu tư Khánh Hà đơn vị liên doanh với Tập đoàn Hà Đô và đang là chủ đầu tư khai thác khu biệt thự Cầu Đá đề nghị tạm trưng dụng hai phòng trong biệt thự Vọng Nguyệt để bố trí nơi ở cho một Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và một Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích. Cả hai cán bộ này đều mới chuyển công tác từ tỉnh Ninh Thuận ra Khánh Hòa và chưa có nơi ở ổn định.
Theo tài liệu báo chí có được, văn bản nói trên được phát hành vào ngày 7/7/2025. Tuy nhiên, đến ngày 9/7, Trung tâm Bảo tồn Di tích đã thu hồi văn bản sau khi tiến hành rà soát lại và nhận thấy việc đề xuất này không đúng quy định pháp luật.
Trong báo cáo gửi UBND tỉnh Khánh Hòa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẳng thắn nhìn nhận: việc ban hành văn bản đề xuất trưng dụng di tích để làm nơi ở công vụ là sai thẩm quyền, chưa thông qua lãnh đạo sở, và không phù hợp với quy định hiện hành về quản lý, bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng. Sở yêu cầu Trung tâm Bảo tồn Di tích kiểm điểm, xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân và tập thể liên quan, đồng thời nhấn mạnh vụ việc đã gây ảnh hưởng không tốt đến hình ảnh của ngành văn hóa địa phương trong mắt công chúng.
Di tích cấp tỉnh không thể dùng làm nhà ở
Khu biệt thự Cầu Đá, nằm tại số 1 đường Cầu Đá, phường Vĩnh Nguyên, TP. Nha Trang, là một di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh, gồm 5 căn biệt thự được xây dựng từ năm 1923, thời kỳ Pháp thuộc. Các biệt thự được đặt tên theo những loại cây và hoa phổ biến tại khu vực, gồm: Xương Rồng, Bông Sứ, Phượng Vĩ, Bông Giấy** và Cây Bàng. Trong đó, biệt thự Xương Rồng và Bông Sứ được sử dụng làm nơi nghỉ dưỡng của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương mỗi khi ghé Nha Trang. Cũng chính vì thế, người dân địa phương quen gọi cụm công trình này là Lầu Bảo Đại.
Sau năm 1954, biệt thự Xương Rồng được đổi tên thành Nghinh Phong, còn biệt thự Bông Sứ được đổi tên thành Vọng Nguyệt – căn biệt thự đã được đề xuất trưng dụng làm nơi ở công vụ trong vụ việc nói trên.
Sau năm 1975, khu biệt thự này được sử dụng làm nhà khách và khu nghỉ dưỡng. Đến năm 2002, Tổng Công ty Khánh Việt (KHATOCO) tiếp nhận quyền quản lý cụm biệt thự, sau đó liên doanh với Tập đoàn Hà Đô thành lập Công ty Cổ phần Đầu tư Khánh Hà để thực hiện dự án khu nghỉ dưỡng cao cấp Lầu Bảo Đại, kết hợp bảo tồn và khai thác dịch vụ du lịch.
Đáng chú ý, khu biệt thự này hiện vẫn nằm trong danh mục di tích cần bảo vệ nghiêm ngặt của tỉnh Khánh Hòa. Việc sử dụng bất kỳ hạng mục nào trong quần thể này – dù là tạm thời – đều cần có ý kiến thống nhất từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh, cũng như căn cứ rõ ràng vào Luật Di sản Văn hóa và các nghị định, thông tư hướng dẫn liên quan.
Dư luận phản ứng và yêu cầu minh bạch
Vụ việc nhanh chóng gây xôn xao dư luận bởi lẽ đây là một trong những di tích lịch sử nổi bật, gắn với dấu ấn của triều Nguyễn cuối cùng, đồng thời cũng là điểm du lịch đặc trưng của Nha Trang, thu hút hàng chục nghìn lượt khách mỗi năm. Việc đề xuất sử dụng không gian di tích làm nơi ở – dù là tạm thời – cho cán bộ không chỉ vi phạm nguyên tắc quản lý di sản, mà còn gây lo ngại về tính minh bạch, liêm chính và chuẩn mực công vụ trong môi trường hành chính công.
Hiện các cơ quan có thẩm quyền đang tiếp tục làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân liên quan, đồng thời tái khẳng định lập trường không để xảy ra tiền lệ sử dụng di tích cho các mục đích ngoài quy hoạch và luật định.
Trong bối cảnh tỉnh Khánh Hòa đang triển khai nhiều dự án bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đặc biệt tại các địa bàn trọng điểm như TP. Nha Trang, Cam Ranh hay khu vực bán đảo Hòn Tre – Hòn Miễu, yêu cầu về quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích các di tích đã xếp hạng là yếu tố then chốt để bảo đảm hình ảnh du lịch văn hóa của địa phương trong mắt người dân và du khách.
