4 dự án do Ban Quản lý Dự án Đường sắt làm chủ đầu tư
Theo kế hoạch, Thanh tra Chính phủ sẽ trực tiếp thanh tra các công trình có tổng mức đầu tư “khủng”, trong đó có 4 dự án lớn thuộc Ban Quản lý Dự án Đường sắt: Dự án đường sắt đô thị Hà Nội (Tuyến số 1): Có quy mô 162,6ha, tổng vốn đầu tư lên tới hơn 19.000 tỷ đồng. Đây là một trong những tuyến đường sắt đô thị được kỳ vọng sẽ giảm tải giao thông khu vực phía Đông Hà Nội, nhưng tiến độ triển khai vẫn còn chậm trễ; Tuyến Cát Linh - Hà Đông: Một trong những công trình giao thông gây tranh cãi nhất suốt nhiều năm qua. Dù đã vận hành, dự án này có tổng vốn đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng, từng đội vốn và kéo dài thời gian thi công nhiều năm so với kế hoạch ban đầu.
Thứ ba là tuyến đường sắt Yên Viên – Phả Lại – Hạ Long – Cái Lân: Đây là dự án liên kết giữa vùng trung du phía Bắc và khu vực cảng biển chiến lược tại Quảng Ninh, với quy mô hơn 309ha, tổng mức đầu tư gần 7.700 tỷ đồng. Cuối cùng là dự án hiện đại hóa Trung tâm điều hành vận tải đường sắt (OCC): Với tổng vốn đầu tư hơn 347 tỷ đồng, dự án này nhằm nâng cao năng lực giám sát và điều hành vận hành toàn ngành đường sắt, góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ vận tải hành khách và hàng hóa.
Bên cạnh các dự án đường sắt, Thanh tra Chính phủ cũng tiến hành thanh tra các công trình giao thông đường bộ lớn: Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Tuần Giáo – Lai Châu (Km405+300 – Km501+000): Được giao cho Ban Quản lý Dự án Thăng Long làm chủ đầu tư, với tổng vốn đầu tư gần 2.360 tỷ đồng. Đây là tuyến giao thông huyết mạch của khu vực Tây Bắc, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế vùng cao biên giới.
Thứ hai là dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 9 đoạn từ cảng Cửa Việt đến Quốc lộ 1: Do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, có ý nghĩa chiến lược trong kết nối tuyến hành lang Đông – Tây, phục vụ vận tải hàng hóa từ cảng biển vào nội địa.
Thứ ba là dự án cao tốc Bắc Giang – TP Lạng Sơn (đoạn Km45+100 – Km108+500) kết hợp tăng cường mặt đường Quốc lộ 1 đoạn Km1+800 – Km106+500: Thực hiện theo hình thức BOT, do Công ty cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn làm chủ đầu tư. Với quy mô khoảng 302ha và tổng mức đầu tư gần 12.200 tỷ đồng, dự án được đánh giá là một trong những tuyến cao tốc trọng điểm khu vực Đông Bắc.
Ngoài các dự án giao thông, dự án Trung tâm điều hành và giao dịch Vicem (Vicem Tower) cũng nằm trong danh sách các công trình bị thanh tra. Đây là một trong 4 vụ việc có dấu hiệu lãng phí nghiêm trọng đã được Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực thống nhất đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo đặc biệt.
Vicem Tower tọa lạc tại lô 10E6, Khu đô thị mới Cầu Giấy, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội, trên trục đường Vành đai 3, đối diện tòa nhà Keangnam. Dự án được khởi công từ tháng 5/2011, quy mô 31 tầng nổi, 4 tầng hầm, tổng vốn đầu tư sau điều chỉnh là hơn 2.743 tỷ đồng. Mục tiêu ban đầu là xây dựng trụ sở làm việc cho Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) và các đơn vị thành viên, kèm hội trường và khu dịch vụ thương mại.
Dù phần thô đã hoàn thành từ tháng 8/2015, suốt gần một thập kỷ qua, công trình bị “đắp chiếu” không rõ nguyên nhân, gây lãng phí nghiêm trọng về nguồn lực đất đai, tài chính và cơ hội phát triển.
Đầu tháng 3/2024, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) đã khởi tố 4 bị can là cựu lãnh đạo, cán bộ của Vicem, với cáo buộc “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Sau thời gian dài đình trệ, đến tháng 3/2025, Vicem chính thức tái khởi động dự án, kỳ vọng hoàn thiện và đưa vào sử dụng trong thời gian tới.
Theo kế hoạch, thời kỳ thanh tra được tính từ khi triển khai từng công trình, dự án cho đến ngày 1/7/2025. Trong trường hợp cần thiết, Thanh tra Chính phủ sẽ mở rộng phạm vi xem xét cả trước hoặc sau thời điểm này nhằm làm rõ toàn bộ quá trình đầu tư, phê duyệt, giải ngân và triển khai thực tế.
Thời gian thanh tra mỗi dự án sẽ không quá 45 ngày làm việc, không bao gồm thời gian báo cáo, xin ý kiến và hoàn thiện kết luận.
Việc thanh tra loạt dự án lớn lần này được xem là động thái quyết liệt của Chính phủ nhằm siết chặt kỷ cương đầu tư công, phòng chống thất thoát, lãng phí, đồng thời xác định trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân trong việc chậm tiến độ, đội vốn và không đưa công trình vào sử dụng đúng kế hoạch.
